ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
Νομολογία
Απόφαση 68/2025 Έκτο Τμήμα
Στην επ’ ακροατηρίω διαδικασία, δικονομικά, δίνεται η δυνατότητα στους διαδίκους να θεραπεύσουν την έλλειψη πληρεξουσιότητας, δια χορήγησης αναβολής, ή σύντομης προθεσμίας.
Στην επ’ ακροατηρίω διαδικασία, δικονομικά, δίνεται η δυνατότητα στους διαδίκους να θεραπεύσουν την έλλειψη πληρεξουσιότητας, δια χορήγησης αναβολής, ή σύντομης προθεσμίας. Περαιτέρω, η ενημέρωση για την συμπλήρωση των τυπικών ελλείψεων του φακέλου, πραγματοποιείται δια τηλεφωνικής πρόκλησης από την γραμματεία. Για την προστασία του δικαιώματος δικαστικής προστασίας των διαδίκων, επιβάλλεται η προσαρμογή των διατάξεων αυτών και στη διαδικασία εν συμβουλίω. Συναφώς, αν ο υπογράφων το δικόγραφο πληρεξούσιος, δεν νομιμοποιήθηκε, το δικαστήριο τάσσει προθεσμία μέσω της γραμματείας, ώστε να προσκομιστεί η πληρεξουσιότητά του. Εν προκειμένω, παρήλθε ο εύλογος χρόνος, δίχως την αντίστοιχη προσκόμιση της νομιμοποίησης του δικηγόρου. Απαράδεκτη η αγωγή λόγω ακυρότητας του δικογράφου.
Απόφαση 65/2025 Δέκατο Τμήμα
Παρατυπία λόγω μη εμπρόθεσμης ολοκλήρωσης επενδυτικού σχεδίου στο πλαίσιο του Προγράμματος «Ενίσχυση Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στους τομείς Μεταποίησης, Τουρισμού, Εμπορίου – Υπηρεσιών».
Παρατυπία λόγω μη εμπρόθεσμης ολοκλήρωσης επενδυτικού σχεδίου στο πλαίσιο του Προγράμματος «Ενίσχυση Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στους τομείς Μεταποίησης, Τουρισμού, Εμπορίου – Υπηρεσιών». Η πραγματοποίηση από τον δικαιούχο ορισμένων εκ των δαπανών, κατά τον χρόνο της εκταμίευσης του ποσών των ενδιάμεσων δόσεων, δεν αποτελεί νόμιμη αιτία για τη διατήρησή τους, δοθέντος ότι απαιτείται η ολοκλήρωση της επένδυσης. Η άδεια λειτουργίας της επιχείρησής της δεν αποδεικνύει, άνευ ετέρου, την ολοκλήρωση της επένδυσής της, δηλαδή τη θέση της σε παραγωγική ετοιμότητα. Δεν γεννάται ζήτημα παραβίασης των αρχών της αναλογικότητας και της δικαιολογημένης. Δεν νοείται απαλλαγή για λόγους επιείκειας, οι οποίοι ανάγονται στην οικονομική αδυναμία επιστροφής του καταλογισθέντος ποσού.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 64/2025 Δέκατο Τμήμα
Δημοσιονομική διόρθωση σε βάρος αναθέτουσας αρχής, λόγω έγκρισης της υποκατάστασης του αρχικού αναδόχου κατά την υλοποίηση σύμβασης δημοσίου έργου, συγχρηματοδοτούμενου από το Ευρωπαϊκό Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης.
Δημοσιονομική διόρθωση σε βάρος αναθέτουσας αρχής, λόγω έγκρισης της υποκατάστασης του αρχικού αναδόχου κατά την υλοποίηση σύμβασης δημοσίου έργου, συγχρηματοδοτούμενου από το Ευρωπαϊκό Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης. Ακυρώνει δημοσιονομική διόρθωση λόγω έλλειψης σαφήνειας και προβλεψιμότητας του εθνικού δικαίου ως προς τις προϋποθέσεις νόμιμης υποκατάστασης του αρχικού αναδόχου καθώς και με βάση την αρχή της αναλογικότητας.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 47/2025 Τρίτο Τμήμα
Νομίμως δεν συνυπολογίσθηκε στη συνολική συντάξιμη υπηρεσία του εκκαλούντος μέλους ΔΕΠ ΑΕΙ το χρονικό διάστημα αφότου αυτός τέθηκε σε υποχρεωτική αποχή από τα καθήκοντά του κατ’ εφαρμογή του άρθρου 331 παρ. 2 του ν.
Νομίμως δεν συνυπολογίσθηκε στη συνολική συντάξιμη υπηρεσία του εκκαλούντος μέλους ΔΕΠ ΑΕΙ το χρονικό διάστημα αφότου αυτός τέθηκε σε υποχρεωτική αποχή από τα καθήκοντά του κατ’ εφαρμογή του άρθρου 331 παρ. 2 του ν. 5343/1932 και μέχρι τη λύση αυτοδικαίως της υπηρεσιακής σχέσης του με το Πανεπιστήμιο λόγω συμπλήρωσης του προβλεπόμενου ορίου ηλικίας. Το ως άνω χρονικό διάστημα, κατά το οποίο δεν παρασχέθηκε πραγματική δημόσια υπηρεσία, συνιστά χρόνο «αργίας» κατά την έννοια της παραγράφου 7 του άρθρου 11 του Συνταξιοδοτικού Κώδικα και, για τον λόγο αυτόν, δεν δύναται να λογισθεί συντάξιμο. Δεν πληρούται, εξάλλου, εν προκειμένω η τιθέμενη στην τελευταία διάταξη προϋπόθεση (επιγενόμενη αθώωση ή απαλλαγή) για την κατ’ εξαίρεση θεώρηση του χρόνου αυτού ως συνταξίμου, καθόσον, όπως ο ίδιος ο εκκαλών συνομολογεί με το υπόμνημα, η ποινική καταδίκη του κατέστη αμετάκλητη με απόφαση του Αρείου Πάγου. Η έκδοση της προσβαλλόμενης πράξης χώρησε κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του Συνταξιοδοτικού Κώδικα, χωρίς να προδικάζει κατ’ ουδένα τρόπο την ενοχή του εκκαλούντος προ της επέλευσης του αμετακλήτου τής ποινικής καταδίκης του, συνεπώς δεν εγείρεται ζήτημα παραβίασης του τεκμηρίου αθωότητάς. Είναι νομικώς αδιάφορη ως προς το κρίσιμο ζήτημα η επιγενόμενη απονομή χάρης στον εκκαλούντα με προεδρικό διάταγμα, δοθέντος ότι δεν αναιρεί ούτε επηρεάζει την εγκυρότητα και νομιμότητα της θέσης του σε υποχρεωτική αποχή και τη λόγω αυτής διακοπή της προσμέτρησης του αντίστοιχου διαστήματος ως συντάξιμης υπηρεσίας.
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Πολιτικοί συνταξιούχοι
Απόφαση 45/2025 Τρίτο Τμήμα
Έφεση πρώην υπαλλήλου ΟΑΕΔ κατά της απόρριψης αίτησής του για κανονισμό σύνταξης, με το ειδικό καθεστώς των δημοσίων υπαλλήλων, ως πατέρας ανηλίκου τέκνου με θεμελίωση εικοσιπενταετίας το έτος 2010.
Έφεση πρώην υπαλλήλου ΟΑΕΔ κατά της απόρριψης αίτησής του για κανονισμό σύνταξης, με το ειδικό καθεστώς των δημοσίων υπαλλήλων, ως πατέρας ανηλίκου τέκνου με θεμελίωση εικοσιπενταετίας το έτος 2010. Διαφορετική συνταξιοδοτική μεταχείριση μεταξύ ανδρών και γυναικών από τις διατάξεις του άρθρου 56 του Συνταξιοδοτικού Κώδικα, όπως αυτές ίσχυαν μέχρι 31.12.2010 και εξακολουθούν να διέπουν το συνταξιοδοτικό καθεστώς όσων είχαν ήδη θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα μέχρι 31.12.2010 με τη συμπλήρωση 25 ετών συντάξιμης υπηρεσίας. Δυσμενής διάκριση (4 παρ. 1 και 2 Συντ.) με μόνο κριτήριο το φύλο, που δεν δικαιολογείται από λόγους γενικότερου κοινωνικού ή δημοσίου συμφέροντος ή από λόγους που ανάγονται στην ανάγκη μεγαλύτερης προστασίας των γυναικών σε θέματα μητρότητας, γάμου και οικογένειας ή σε καθαρά βιολογικές διαφορές που επιβάλλουν τη λήψη ιδιαίτερων μέτρων υπέρ αυτών. Αντίθεση και προς την αρχή της ισότητας αμοιβών, η οποία κατοχυρώνεται διαχρονικά στο ενωσιακό δίκαιο (άρθρο 141 παρ. 2 της Συνθήκης του Άμστερνταμ και ήδη άρθρο 157 παρ. 2 ΣΛΕΕ). Ο καθορισμός διαφορετικών ηλικιακών ορίων ως προς τη συνταξιοδότηση ανδρών και γυναικών δεν δύναται να θεωρηθεί ως επιτρεπόμενο θετικό μέτρο υπό τις κρατούσες πλέον κοινωνικές συνθήκες. Προς αποκατάσταση της ίσης μεταχείρισης των δύο φύλων, για όσο χρονικό διάστημα διατηρείται σε ισχύ η δυσμενής αυτή διάκριση σε βάρος των ανδρών, πρέπει να επεκταθεί και στους άνδρες υπαλλήλους η ευνοϊκότερη ρύθμιση που ισχύει για τις γυναίκες Δέχεται την έφεση, ακυρώνει και αναπέμπει.
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Πολιτικοί συνταξιούχοι
Απόφαση 34/2025 Έβδομο Τμήμα
Διενέργεια διεθνούς ηλεκτρονικού ανοικτού διαγωνισμού. Ανάθεση σύμβασης μεταφοράς μαθητών (για τα σχολικά έτη 2023-2024 & 2024-2025). Κριτήριο κατακύρωσης η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει τιμής μίσθωσης κατάλληλων μεταφορικών μέσων δημόσιας χρήσης.
Διενέργεια διεθνούς ηλεκτρονικού ανοικτού διαγωνισμού. Ανάθεση σύμβασης μεταφοράς μαθητών (για τα σχολικά έτη 2023-2024 & 2024-2025). Κριτήριο κατακύρωσης η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει τιμής μίσθωσης κατάλληλων μεταφορικών μέσων δημόσιας χρήσης. Σημαντικές αποκλίσεις χιλιομετρικών αποστάσεων κατά την εφαρμογή του μαθηματικού τύπου για τον υπολογισμό του κόστους των υπεραστικών δρομολογίων σε σχέση με εκείνες της διακήρυξης. Η προϋπολογιζόμενη δαπάνη της σύμβασης πρέπει να τεκμηριώνεται με ακρίβεια αποκλειστικά επί τη βάσει των μαθηματικών τύπων που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα της σχετικής Κ.Υ.Α. Η απουσία ή η ανακρίβεια των παραμέτρων και των λοιπών συντελεστών που χρησιμοποιούνται για την εξεύρεση μέσω του μαθηματικού τύπου του κόστους εκάστου δρομολογίου του διαγωνισμού δεν επιτρέπουν να αποδειχθεί το εύλογο του συνολικού ποσού που δεσμεύεται. Ουσιωδώς πλημμελής η οικεία διακήρυξη και, επέκεινα, η διαδικασία ανάθεσης στο σύνολό της.
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Υπηρεσίες
Απόφαση 26/2025 Μείζων Ολομέλεια
Παραπομπή ζητήματος συνταγματικότητας στην Ολομέλεια, σύμφωνα με το άρθρο 161 παρ. 1 του ν. 4700/2020. Κατάργηση, με τη διάταξη του άρθρου 5 παρ. 1 του ν. 4488/2017, της διάταξης της περίπτωσης β΄ του άρθρου 62 του Συνταξιοδοτικού Κώδικα (π.δ.
Παραπομπή ζητήματος συνταγματικότητας στην Ολομέλεια, σύμφωνα με το άρθρο 161 παρ. 1 του ν. 4700/2020. Κατάργηση, με τη διάταξη του άρθρου 5 παρ. 1 του ν. 4488/2017, της διάταξης της περίπτωσης β΄ του άρθρου 62 του Συνταξιοδοτικού Κώδικα (π.δ. 169/2007), με συνέπεια την απόληψη από επίορκο υπάλληλο, παρανομήσαντα σε βάρος του δημοσίου ή ν.π.δ.δ. και αμετακλήτως καταδικασθέντα, σύνταξης του αυτού ύψους με τον ευόρκως υπηρετήσαντα. Η νέα ρύθμιση δεν τελεί σε αντίθεση με τη συνταγματική αρχή της ισότητας (4 παρ. 1 Συντ.) και την απορρέουσα από αυτή αρχή της αξιοκρατίας. Σαφής δικαιοπολιτική επιλογή του νομοθέτη να αποσυνδέσει πλήρως την ποινικά κολάσιμη συμπεριφορά των υπαλλήλων από την οιασδήποτε έκτασης (ολική ή μερική) οριστική απώλεια του συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Η ρύθμιση αυτή δεν δύναται να θεωρηθεί ότι εξομοιώνει αυθαίρετα ευόρκως υπηρετήσαντες και επίκορκους υπαλλήλους, δοθέντος ότι και ο επίορκος υπάλληλος παρείχε επί μακρόν υπηρεσίες επί τη βάσει νομίμως συσταθείσας δημοσιοϋπαλληλικής σχέσης, διαθέτοντας τα απαιτούμενα τυπικά προσόντα της θέσης του, έχοντας καταβάλει ασφαλιστικές εισφορές και έχοντας συμπληρώσει τις χρονικές προϋποθέσεις για τη θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης από το Δημόσιο. Η ποινικώς κολάσιμη συμπεριφορά των υπαλλήλων δεν συνιστά πρόσφορο κριτήριο δυνάμενο να δικαιολογήσει, κατά τρόπο συνταγματικώς ανεκτό, την εξαίρεση τους από το δικαίωμα σύνταξης. Τυχόν αναλογική μείωση του ύψους της σύνταξης αμετακλήτως καταδικασθέντος υπαλλήλου που προέβη σε έκνομες δραστηριότητες κατά την άσκηση των υπηρεσιακών του καθηκόντων, θα συνιστούσε πράξη νομοθέτησης και, επομένως, ανεπίτρεπτη (άρθρο 26 Συντ.) επέμβαση του δικαστή στα έργα της νομοθετικής εξουσίας.
Αντίθετη μειοψηφία: Σε συνέχεια της διαπιστούμενης αντισυνταγματικότητας και ελλείψει ειδικής προς τούτο νομοθετικής ρύθμισης -και μέχρι τη θέσπιση αυτής- στο πλαίσιο της παροχής δικαστικής προστασίας και εφαρμογής των γενικών αρχών της αναλογικότητας και της αναλογικής ισότητας, το Δικαστήριο δύναται να προβεί σε πρωτογενή καθορισμό του ύψους της καταβλητέας σύνταξης.
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Πολιτικοί συνταξιούχοι
Απόφαση 24/2025 Έκτο Τμήμα
Αποζημιωτική αξίωση στρατιωτικού συνταξιούχου λόγω παράνομης μη αναπροσαρμογής από τη συνταξιοδοτική διοίκηση των συντάξιμων αποδοχών του βάσει των διατάξεων των νόμων 2838/2000 και 3016/2002. Καταβολή οικογενειακού επιδόματος. Παραγραφή αξίωσης.
Αποζημιωτική αξίωση στρατιωτικού συνταξιούχου λόγω παράνομης μη αναπροσαρμογής από τη συνταξιοδοτική διοίκηση των συντάξιμων αποδοχών του βάσει των διατάξεων των νόμων 2838/2000 και 3016/2002. Καταβολή οικογενειακού επιδόματος. Παραγραφή αξίωσης.
Προϋποθέσεις εκδίκασης αγωγής στρατιωτικού συνταξιούχου σε Συμβούλιο (άρθ. 91 του ν. 4700/2020). Για τη διακρίβωση της ιδιότητας του ενάγοντος και συνακόλουθα τη διακρίβωση της δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου ελήφθησαν υπόψιν στοιχεία από τον ηλεκτρονικό συνταξιοδοτικό φάκελο του ενάγοντος. Κατά το επίδικο χρονικό διάστημα η καταβολή οικογενειακού επιδόματος σε ποσοστό 10% επί των δικαιούμενων διαφορών συντάξεων συνίστατο σε μηνιαίο πάγιο ποσό και δεν εξαρτάτο από τον βαθμό με τον οποίο συνταξιοδοτείτο ο συνταξιούχος του Δημοσίου. Κρίση ότι από 1ης.1.2011 και εφεξής τα ουσιαστικά αποτελέσματα της αγωγής επέρχονται ως προς το εναγόμενο από την επίδοση της αγωγής. Συνεπώς, προκειμένου να διακοπεί η παραγραφή της αξίωσης του ενάγοντος, δεν αρκεί η κατάθεση του δικογράφου της αγωγής αλλά απαιτείται και η επίδοση αυτής στο εναγόμενο. Η μη επίδοση στην υπό κρίση υπόθεση της αγωγής στο εναγόμενο νομικό πρόσωπο, κατά τα αυτεπαγγέλτως ερευνόμενα από το Δικαστήριο, καθιστά τις αξιώσεις αυτού παραγεγραμμένες. Απορρίπτει την αγωγή.Απόφαση 19/2025 Ελάσσων Ολομέλεια
Η χορηγία των αιρετών προέδρων κοινότητας που θεωρείται ως σύνταξη, υπό το καθεστώς των νόμων 1205/1981 και 1518/1985, υπολογιζόταν σε ποσοστό επί των εκάστοτε καταβαλλομένων μηνιαίως στον εν ενεργεία πρόεδρο της οικείας κοινότητας εξόδων παράστασης.
Η χορηγία των αιρετών προέδρων κοινότητας που θεωρείται ως σύνταξη, υπό το καθεστώς των νόμων 1205/1981 και 1518/1985, υπολογιζόταν σε ποσοστό επί των εκάστοτε καταβαλλομένων μηνιαίως στον εν ενεργεία πρόεδρο της οικείας κοινότητας εξόδων παράστασης. Ο ως άνω τρόπος αναπροσαρμογής μεταρρυθμίστηκε με το άρθρο 10 του ν. 2703/1999, αναδρομικά από 1.1.1998, η δε αύξησή της συνδέθηκε εφεξής με την ακολουθούμενη κάθε φορά επί των πολιτικών συντάξεων του Δημοσίου μισθολογική πολιτική. Η ως άνω μεταρρύθμιση αντίκειται στις διατάξεις του άρθρου 1 του ΠΠΠ ΕΣΔΑ κατά το μέρος που μεταβάλλει το εν λόγω σύστημα αναδρομικά από 1.1.1998, περιορίζοντας το ήδη γεννημένο και δικαστικά επιδιώξιμο, κατά τον χρόνο έναρξης ισχύος του νόμου αυτού, ήτοι από τις 8.4.1999, δικαίωμα αναπροσαρμογής των χορηγιών των συνταξιούχων προέδρων κοινοτήτων, χωρίς να αποδεικνύεται ότι ο περιορισμός αυτός υπαγορεύτηκε από ειδικούς λόγους γενικότερου δημόσιου συμφέροντος.
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Πολιτικοί συνταξιούχοι
Απόφαση 18/2025 Μείζων Ολομέλεια
Απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης, ερειδόμενη επί εθνικής κανονιστικής διάταξης μη συμβατής με το ενωσιακό δίκαιο, στερείται νομίμου ερείσματος. Επανεκδίκαση αίτησης αναίρεσης κατόπιν απόφασης του ΔΕΕ επί υποβληθέντων ενώπιόν του προδικαστικών ερωτημάτων.
Απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης, ερειδόμενη επί εθνικής κανονιστικής διάταξης μη συμβατής με το ενωσιακό δίκαιο, στερείται νομίμου ερείσματος. Επανεκδίκαση αίτησης αναίρεσης κατόπιν απόφασης του ΔΕΕ επί υποβληθέντων ενώπιόν του προδικαστικών ερωτημάτων.
Δημοσιονομική διόρθωση με ανάκτηση, λόγω μη τήρησης της υποχρέωσης περί μη μεταβίβασης των πάγιων περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης για χρονικό διάστημα πέντε ετών από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης ολοκλήρωσης της επένδυσης. Έλεγχος δικαιοδοσίας του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Προδικαστική παραπομπή ενώπιον του ΔΕΕ κατ’ άρθρο 267 ΣΛΕΕ. Mετά την έκδοση της απόφασης του ΔΕΕ και την επανεισαγωγή της εκδίκασης της υπόθεσης ενώπιον της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου δεν χωρεί στάδιο επανεκτίμησης των λόγων αναίρεσης. Κρίση του ΔΕΕ ότι εθνική κανονιστική ρύθμιση η οποία επιβάλλει, ανεξαιρέτως, στον δικαιούχο επιδότησης καταβληθείσας στο πλαίσιο επενδυτικής πράξης συγχρηματοδοτούμενης από τα διαρθρωτικά Ταμεία της Ένωσης την υποχρέωση να μη μεταβιβάζει, για διάστημα πέντε ετών από την έκδοση της απόφασης περί ολοκλήρωσης της οικείας επένδυσης, μονάδα την οποία αφορά η εν λόγω πράξη, επ’ απειλή δημοσιονομικής διόρθωσης συνεπαγόμενης την ολική ή μερική ανάκτηση της επιδότησης αυτής είναι μη συμβατή με το ενωσιακό δίκαιο. Ενόψει της ερμηνείας αυτής, η ένδικη απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης, ερειδόμενη επί διάταξης μη συμβατής με το ενωσιακό δίκαιο και άρα μη εφαρμοστέας στερείται νομίμου ερείσματος. Δέχεται την αναίρεση, διακρατεί την υπόθεση και τη δικάζει, δέχεται την έφεση και ακυρώνει την απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης.- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
