ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
Νομολογία
Απόφαση 257/2025 Δέκατο Τμήμα
Τροποποίηση της μελέτης κατασκευής συγχρηματοδοτούμενου έργου οδοποιίας, κατά την υλοποίησή του από τη δικαιούχο της χρηματοδότησης αναθέτουσα αρχή. Η αλλαγή στον τρόπο θεμελίωσης των επιχωμάτων χωρίς τη διατύπωση της σύμφωνης γνώμης του αρχικού μελετητή κατ’ επιταγή του αρ.
Τροποποίηση της μελέτης κατασκευής συγχρηματοδοτούμενου έργου οδοποιίας, κατά την υλοποίησή του από τη δικαιούχο της χρηματοδότησης αναθέτουσα αρχή. Η αλλαγή στον τρόπο θεμελίωσης των επιχωμάτων χωρίς τη διατύπωση της σύμφωνης γνώμης του αρχικού μελετητή κατ’ επιταγή του αρ. 45 του ν. 3669/2008 συνιστά παρατυπία. Ενόψει της φύσης και της σοβαρότητας της διαπιστωθείσας παρατυπίας, του τυπικού χαρακτήρα της και της έλλειψης συνεπαγόμενης ζημίας για τον ενωσιακό προϋπολογισμό, κρίνεται ότι η επιβληθείσα δημοσιονομική διόρθωση υπερβαίνει το αναγκαίο μέτρο και ο εφαρμοζόμενος διορθωτικός συντελεστής πρέπει να περιοριστεί σε ποσοστό 2%, αντί του αρχικού ποσοστού 25%, επί του ποσού κατά το οποίο επιβαρύνθηκε ο προϋπολογισμός του έργου
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 256/2025 Δέκατο Τμήμα
Ενίσχυση επενδυτικών σχεδίων βελτίωσης γεωργικής εκμετάλλευσης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Αδυναμία ολοκλήρωσης του σχεδίου που οφείλεται στο γεγονός ότι ο αντισυμβαλλόμενος προμηθευτής δεν παρέδωσε ως όφειλε τα στοιχεία της επένδυσης.
Ενίσχυση επενδυτικών σχεδίων βελτίωσης γεωργικής εκμετάλλευσης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Αδυναμία ολοκλήρωσης του σχεδίου που οφείλεται στο γεγονός ότι ο αντισυμβαλλόμενος προμηθευτής δεν παρέδωσε ως όφειλε τα στοιχεία της επένδυσης. Πράξεις, έστω και δόλιες αντισυμβαλλομένων του δικαιούχου, εμπίπτουν στους συνήθεις επιχειρηματικούς κινδύνους που αναλαμβάνει ο επιχειρηματίας και δε θεωρούνται ότι είναι ανεξάρτητες από τη βούλησή του, ενώ εναπόκειται σε αυτόν να επιλέξει προσεκτικά τα πρόσωπα με τα οποία συναλλάσσεται και να τους δεσμεύει επαρκώς με τη σύμβαση, ώστε να τηρούν τους συμβατικούς όρους. Πέραν αυτών, ο δικαιούχος οφείλει να επιβλέπει με επιμέλεια την εξέλιξη των υποθέσεών του και να αντιδρά προσηκόντως όταν διαπιστώνει κάποια ανωμαλία, οφείλει δε αν χρειαστεί να βρει άλλους προμηθευτές και πρέπει να τηρεί απαρεγκλίτως τις προθεσμίες που προβλέπονται από τις σχετικές ρυθμίσεις. Δεν αποδείχθηκε η συνδρομή λόγω ανωτέρας βίας στο πρόσωπο του δικαιούχου εξαιτίας των παραλείψεων του προμηθευτή του. Η μερική υλοποίηση του σχεδίου και εν προκειμένω η αγορά μόνο ενός αρότρου δεν αποδείχθηκε ότι συνέβαλε στη βελτίωση της απόδοσης της γεωργικής εκμετάλλευσης και στην ικανοποίηση του στόχου του προγράμματος και συνεπώς η συνολική αναζήτηση της χρηματοδότησης που καταβλήθηκε δεν παρίσταται δυσανάλογη.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 246/2025 Δέκατο Τμήμα
Δημοσιονομική διόρθωση σε βάρος τέως ομόρρυθμων εταίρων λυθείσας ομόρρυθμης εταιρίας που είχε υπαχθεί σε συγχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα διαρθρωτικής προσαρμογής της επιχείρησής της, λόγω, μεταξύ άλλων, μετατροπής της ομόρρυθμης εταιρείας σε ατομική επιχείρηση κατά παράβαση των όρ
Δημοσιονομική διόρθωση σε βάρος τέως ομόρρυθμων εταίρων λυθείσας ομόρρυθμης εταιρίας που είχε υπαχθεί σε συγχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα διαρθρωτικής προσαρμογής της επιχείρησής της, λόγω, μεταξύ άλλων, μετατροπής της ομόρρυθμης εταιρείας σε ατομική επιχείρηση κατά παράβαση των όρων του προγράμματος. Η συνέχιση της δραστηριότητας της λυθείσας Ο.Ε. ατομικά από τον κατέχοντα ποσοστό 99% αυτής εταίρο (πρώτο εκκαλούντα) ήταν απότοκη της συνταξιοδότησης της αρχικής εταίρου (δεύτερης εκκαλούσας), αφού η ενδιάμεση συμμετοχή στην Ο.Ε. της τρίτης εκκαλούσας, με ποσοστό μόλις 1%, ήταν όλως συγκυριακή και επουσιώδης. Συνεπώς, η ανάκληση της απόφασης υπαγωγής της άνω Ο.Ε. στο επίμαχο πρόγραμμα για τον ως άνω τυπικό και μόνο λόγο και η, συνεπεία της ανάκλησης αυτής, επιβολή σε βάρος των τέως εταίρων της και ήδη εκκαλούντων της ένδικης δημοσιονομικής διόρθωσης, αντίκειται στην αρχή της αναλογικότητας, που επιβάλλει τα ως άνω μέτρα να τελούν σε εύλογη σχέση αναλογίας προς τη σοβαρότητα της διαπιστωθείσας παράβασης.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 244/2025 Δέκατο Τμήμα
Δημοσιονομική διόρθωση-ανάκτηση.
Δημοσιονομική διόρθωση-ανάκτηση. Η αρχή της χρηστής διοίκησης δεν παρίσταται συμβατή με το καθεστώς των κοινοτικών χρηματοδοτήσεων, το οποίο προβλέπει την ανάληψη εκ μέρους του δικαιούχου συγκεκριμένων υποχρεώσεων και δεσμεύσεων, όπως αυτές έχουν αποτυπωθεί στην απόφαση ένταξης βάσει του ενωσιακού δικαίου καθώς και την ανάκτηση της χρηματοδότησης σε περίπτωση αθέτησής τους. Η αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης δεν εφαρμόζεται σε περίπτωση πρόδηλης παραβίασης της κοινοτικής και εθνικής νομοθεσίας ως προς τους όρους καταβολής της χρηματοδότησης. Παραβίαση της εθνικής νομοθεσίας σχετικά με τις προϋποθέσεις υπαγωγής στο κρίσιμο πρόγραμμα. Απόρριψη της έφεσης.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 241/2025 Δέκατο Τμήμα
Δημοσιονομική διόρθωση-ανάκτηση.
Δημοσιονομική διόρθωση-ανάκτηση. Αντικείμενο των επαληθεύσεων είναι προεχόντως να βεβαιωθεί ότι η δηλωθείσα δαπάνη είναι πραγματική, τα προϊόντα ή οι υπηρεσίες έχουν παραδοθεί σύμφωνα με την απόφαση ένταξης, καθώς και ότι η πράξη και η δαπάνη είναι σύμφωνες με το εθνικό και κοινοτικό δίκαιο. Μη επιλέξιμη η καταβολή αμοιβής σε μέλος της ερευνητικής ομάδας διότι σύμφωνα με το Τεχνικό Παράρτημα της απόφασης χρηματοδότηση, η συμμετοχή του προβλεπόταν αμισθί. Το αίτημα για την εσωτερική μεταφορά κονδυλίων, με αύξηση μιας κατηγορίας δαπάνης κατά το ποσό των αδιαθέτων κονδυλίων μιας άλλης κατηγορίας, τελεί υπό τη προϋπόθεση της προηγούμενης έγκρισής της από την ΓΓΕΤ και θα πρέπει να τεκμηριώνεται η νομιμότητα και η σκοπιμότητα της μεταφοράς. Η απόρριψη δαπάνης ως μη επιλέξιμης, για την τυπική παράλειψη της ονομαστικής δήλωσης προσωπικού στο Τροποποιημένο Τεχνικό Παράρτημα, αντίκειται στην αρχή της αναλογικότητας.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Αχρεωστήτως λαβόντες
Απόφαση 239/2025 Δέκατο Τμήμα
Δημοσιονομική διόρθωση για δαπάνες που κρίθηκαν οριστικά ως μη επιλέξιμες για το ΕΠ «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» ΕΣΠΑ 2007-2013. Στην αιτιολογία της δημοσιονομικής διόρθωσης πρέπει να αναφέρεται το αχρεωστήτως ή παρανόμως καταβληθέν ποσόν και η αιτία της επιστροφής αυτού.
Δημοσιονομική διόρθωση για δαπάνες που κρίθηκαν οριστικά ως μη επιλέξιμες για το ΕΠ «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» ΕΣΠΑ 2007-2013. Στην αιτιολογία της δημοσιονομικής διόρθωσης πρέπει να αναφέρεται το αχρεωστήτως ή παρανόμως καταβληθέν ποσόν και η αιτία της επιστροφής αυτού. Ο ανάδοχος του έργου πληρώθηκε με ποσό σε βάρος πιστώσεων ΣΑΤΑ και όχι του λογαριασμού των χρηματοδοτήσεων ΕΣΠΑ. Αντίφαση ως προς την ορθότητα ή μη της διαδικασίας έκδοσης της απόφασης δημοσιονομικής διόρθωσης καθιστώντας πλημμελή την αιτιολογία. Αναπομπή του φακέλου στη Διοίκηση.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Πράξη 147/2025 Ε' Κλιμάκιο
Σχέδιο Σύμβασης Παραχώρησης, για την υλοποίηση του έργου «Μελέτη, Κατασκευή, Χρηματοδότηση, Λειτουργία, Συντήρηση και Εκμετάλλευση του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (Β.Ο.Α.Κ.) στο τμήμα Χανιά- Ηράκλειο».
Σχέδιο Σύμβασης Παραχώρησης, για την υλοποίηση του έργου «Μελέτη, Κατασκευή, Χρηματοδότηση, Λειτουργία, Συντήρηση και Εκμετάλλευση του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (Β.Ο.Α.Κ.) στο τμήμα Χανιά- Ηράκλειο». Ως «Συμβατικό Αντάλλαγμα», ορίστηκε το παρεχόμενο με τη Σύμβαση Παραχώρησης στον Παραχωρησιούχο αποκλειστικό δικαίωμα εκμετάλλευσης του έργου παραχώρησης, σε συνδυασμό με την καταβολή της Χρηματοδοτικής Συμβολής Δημοσίου, της Χρηματοδοτικής Συμβολής Προαίρεσης και του δικαιώματος απόληψης, από τους χρήστες, των Διοδίων Τελών και, από το Δημόσιο, του Σκιώδους Διοδίου. Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης, με την επισήμανση, μεταξύ άλλων, ότι, σε περίπτωση ευδοκίμησης των εκκρεμών αιτήσεων ακύρωσης, που έχουν ασκηθεί κατά των οικείων Α.Ε.Π.Ο., θα πρέπει τα συμβαλλόμενα μέρη να συμμορφωθούν προς την τήρηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, εφόσον απαιτηθεί τροποποίηση του σχεδιασμού του έργου, προβαίνοντας, ενδεχομένως, σε τροποποίηση της Σύμβασης Παραχώρησης και των αντίστοιχων όρων αυτής
Απόφαση 104/2025 Ελάσσων Ολομέλεια
Καταλογισμός στρατιωτικού ιατρού που αποχωρεί προώρως από την υπηρεσία. Χρόνος εξειδίκευσης νοείται μόνο ο χρόνος απόκτησης βασικής ειδικότητας και όχι τυχόν μετεκπαίδευση στο εξωτερικό, ακόμα και αν αυτή αφορά στο ίδιο επιστημονικό αντικείμενο.
Καταλογισμός στρατιωτικού ιατρού που αποχωρεί προώρως από την υπηρεσία. Χρόνος εξειδίκευσης νοείται μόνο ο χρόνος απόκτησης βασικής ειδικότητας και όχι τυχόν μετεκπαίδευση στο εξωτερικό, ακόμα και αν αυτή αφορά στο ίδιο επιστημονικό αντικείμενο.
H υποχρέωση παραμονής των αξιωματικών ιατρών για χρόνο διπλάσιο εκείνου της εκπαίδευσής τους στο εξωτερικό και μη προσμέτρηση του ως άνω διανυθέντος χρόνου για τη συμπλήρωση της αναλαμβανόμενης υποχρέωσης παραμονής στο στράτευμα και αφετέρου υποχρέωση καταβολής αποζημίωσης με βάση τον υπολειπόμενο χρόνο, σε περίπτωση πρόωρης αποχώρησης, δεν θίγουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια (άρθρο 2 παρ. 1 Συντ.), ούτε αντιβαίνουν στις συνταγματικές αρχές της ισότητας (άρθρο 4 παρ. 1 Συντ.), της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας (άρθρο 5 παρ. 1 Συντ.), της απαγόρευσης άσκησης αναγκαστικής εργασίας (άρθρο 22 παρ. 4 Συντ.) και της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1 Συντ.), καθώς και προς τις υπερνομοθετικής ισχύος διατάξεις των άρθρων 4 παρ. 2 της ΕΣΔΑ και 1 του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη περί απαγόρευσης της αναγκαστικής εργασίας και περί προστασίας του δικαιώματος ελεύθερης επιλογής και αλλαγής επαγγέλματος. Η υποχρέωση δε, καταβολής της αποζημίωσης δεν συνιστά ποινή ή εν γένει κύρωση επιβαλλόμενη σε βάρος του παραιτούμενου στρατιωτικού, διότι η θέσπιση της υποχρέωσης αυτής δεν έχει σκοπό τιμωρητικό, αλλά ο χαρακτήρας της είναι αποκαταστατικός της οικονομικής επιβάρυνσης που προκύπτει για το Δημόσιο από τη μη τήρηση της υποχρέωσης που είχε αναλάβει έναντι αυτού ο παραιτούμενος, να παραμείνει στο στράτευμα παρέχων τις υπηρεσίες του, ως οικονομικό αντιστάθμισμα της επένδυσης του Δημοσίου στο πρόσωπό του, προς παραγωγή εξειδικευμένου στρατιωτικού που, αν εκλείψει, η αντικατάστασή του είναι δυσχερής. Εν όψει του προεκτεθέντος αποκαταστατικού χαρακτήρα της αποζημίωσης, η επιβολή της δεν αντίκειται στις διατάξεις του άρθρου 1 του (πρώτου) Προσθέτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, που αποσκοπούν στην προστασία της περιουσίας του ατόμου. Αντίθετη Μειοψηφία ως προς τον ισχυρισμό του αναιρεσείοντος ότι το τμήμα δεν εξέτασε εάν τηρήθηκε μια δίκαιη ισορροπία σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού της αποζημίωσης.Απόφαση 103/2025 Ελάσσων Ολομέλεια
Ζήτημα εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων 105 Εισ.Ν.Α.Κ. και 932 του Α.Κ σε έφεση σωρευμένη με αγωγή και παραβίασης του άρ.20 παρ. 1 Συντάγματος και 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ. Σε περίπτωση σώρευσης αγωγής με έφεση και γενομένης δεκτής της έφεσης παρέχεται πλήρης και αποτελεσματική, κατ’ άρθρα 20 παρ.
Ζήτημα εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων 105 Εισ.Ν.Α.Κ. και 932 του Α.Κ σε έφεση σωρευμένη με αγωγή και παραβίασης του άρ.20 παρ. 1 Συντάγματος και 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ. Σε περίπτωση σώρευσης αγωγής με έφεση και γενομένης δεκτής της έφεσης παρέχεται πλήρης και αποτελεσματική, κατ’ άρθρα 20 παρ. 1 του Συντάγματος και 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, δικαστική προστασία του συνταξιοδοτικού και των περιουσιακών δικαιωμάτων των συνταξιούχων του Δημοσίου, καθώς αναπλάθεται και αποκαθίσταται η νομιμότητα στη συνταξιοδοτική σχέση, δεν υφίσταται οτιδήποτε είχε πλήξει το επίδικο δικαίωμα, διασφαλίζοντας ως εκ τούτου και τα απορρέοντα από τη συνταξιοδοτική σχέση περιουσιακά δικαιώματά τους. Οι διατάξεις των άρθρων 20 παρ. 1 του Συντάγματος και 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, δεν αποκλείουν στον κοινό νομοθέτη να θεσπίζει δικονομικές προϋποθέσεις για την παροχή προστασίας από τα δικαστήρια, εφόσον οι ρυθμίσεις αυτές συνάπτονται με τη λειτουργία των δικαστηρίων και με την ανάγκη αποτελεσματικής απονομής της δικαιοσύνης και δεν υπερβαίνουν τα όρια εκείνα πέραν των οποίων θα συνεπάγονταν την άμεση ή έμμεση κατάλυση του προστατευόμενου από τις διατάξεις αυτές ατομικού δικαιώματος παροχής δικαστικής προστασίας .
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Πολιτικοί συνταξιούχοι
Απόφαση 102/2025 Ελάσσων Ολομέλεια
Oριστικοποίηση συνταξιοδοτικών δεδομένων κατά την εφαρμογή της παρ.
Oριστικοποίηση συνταξιοδοτικών δεδομένων κατά την εφαρμογή της παρ. 5α του άρθρου 2 του ν.4151/2013 και ζητήμα εφαρμογής της αρχής δικαιολογημένης εμπιστοσύνης (κράτος δικαίου 25παρ.1Σ).Η μετά την άπρακτη πάροδο τριμήνου, κατά πλάσμα δικαίου, τεκμαιρόμενη σιωπηρή απόρριψη ένστασης που ασκήθηκε ενώπιον της Ε.Ε.Π.Κ.Σ. εξομοιώνεται με ρητή απορριπτική της ένστασης πράξη, με το χρονικό σημείο έναρξης της προθεσμίας άσκησης έφεσης κατ’ αυτής να είναι απολύτως προβλέψιμο και εξαρτώμενο όχι από τυχαία γεγονότα, αλλά από ενέργειες του ιδίου του δικαιούχου, καθότι προσδιορίζεται με βάση τον υπολογισμό της παρόδου τριμήνου από την υποβολή της ένστασης ενώπιον της Ε.Ε.Π.Κ.Σ.Σ. Σε περίπτωση που η προθεσμία άσκησης της έφεσης κατά της τεκμαιρόμενης μετά την πάροδο τριμήνου σιωπηρής απόρριψης της ένστασης είχε λήξει πριν από τη δημοσίευση του ν. 4151/2013 (29.4.2013), και τα συνταξιοδοτικά του δεδομένα οριστικοποιήθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος του νόμου, η υπόθεσή δεν θεωρείται εκκρεμής ενώπιον της Ε.Ε.Π.Κ.Σ. ούτε εμπίπτουσα στις ρυθμίσεις της παρ. 5α του άρθρου 2 του ίδιου νόμου λόγω έλλειψης ρητής διάταξης που να επιτρέπει την επανάκριση οριστικώς περαιωθεισών συνταξιοδοτικών υποθέσεων. Δεν παραβιάζεται η αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, όταν τυχόν συμπληρωματικά ή πληροφοριακά έγγραφα κατατίθενται ή κοινοποιούνται αντιστοίχως όταν έχει ήδη εκπνεύσει η προθεσμία άσκησης της έφεσης κατά της τεκμαιρόμενης μετά την πάροδο τριμήνου σιωπηρής απόρριψης της ένστασης .
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
