ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
Νομολογία
Απόφαση 1016/2025 Δεύτερο Τμήμα
Καταλογισμός αχρεωστήτως λαβόντων ως αλληλεγγύως και εις ολόκληρον ευθυνόμενων προσώπων στο πλαίσιο ελέγχου λογαριασμών ΟΤΑ.
Καταλογισμός αχρεωστήτως λαβόντων ως αλληλεγγύως και εις ολόκληρον ευθυνόμενων προσώπων στο πλαίσιο ελέγχου λογαριασμών ΟΤΑ. Κρίση περί υποχρέωσης καταβολής ενιαίου παραβόλου από τους ομοδίκους για έκαστη καταλογιστική πράξη λόγω της αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης τους για τα διαπιστωθέντα ελλείμματα. Σύμφωνα με το άρθρο 152 ν. 4820/2021, η αξίωση αναπλήρωσης διαχειριστικού ελλείμματος με την έκδοση καταλογιστικής πράξης υπόκειται σε δεκαετή παραγραφή με την προθεσμία να εκκινά από τη λήξη του οικονομικού έτους, εντός του οποίου δημιουργήθηκε το έλλειμμα, ενώ μόνη η κοινοποίηση ΦΜΕ δεν διακόπτει την παραγραφή, αν όμως εντός του τελευταίου εξαμήνου του χρόνου παραγραφής κοινοποιηθεί στον υπόχρεο φύλλο μεταβολών και ελλείψεων, η αξίωση παραγράφεται με την πάροδο έξι (6) μηνών από τη συμπλήρωση της δεκαετίας. Σύμφωνα, δε, με τη μεταβατική διάταξη του άρθρου 163 του ίδιου ως άνω νόμου ορίστηκε ότι το άρθρο 152 καταλαμβάνει και παρελθούσες χρήσεις, εφόσον δεν έχει εκδοθεί καταλογιστική πράξη μέχρι την έναρξη ισχύος του ν. 4820/2021. Σύμφωνα, δε, με την αιτιολογική έκθεση του ανωτέρω νόμου, ήδη παραγραφείσες ή αποσβεσθείσες, βάσει του προϊσχύσαντος δικαίου, αξιώσεις, πριν την έναρξη ισχύος του ν. 4820/2021 δεν αναβιώνουν. Στην υπό κρίση υπόθεση, οι προσβαλλόμενες καταλογιστικές πράξεις εκδόθηκαν στις 13.10.2021, ήτοι μετά την πάροδο 10 ετών από τη λήξη των ετών 2003 έως 2008, στα οποία αφορούν τα επίμαχα ελλείμματα, χωρίς να ασκεί επιρροή για την αναστολή του χρόνου παραγραφής η έκδοση και κοινοποίηση των επίμαχων φύλλων μεταβολών και ελλείψεων το έτος 2012. Το Δικαστήριο δέχθηκε την έφεση και ακύρωσε τις προσβαλλόμενες καταλογιστικές πράξεις.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Αχρεωστήτως λαβόντες
Απόφαση 1013/2025 Πρώτο Τμήμα
Καταλογισμός πολιτικού συνταξιούχου για αχρεωστήτως ληφθείσες συντάξεις.
Καταλογισμός πολιτικού συνταξιούχου για αχρεωστήτως ληφθείσες συντάξεις. Η διακράτηση και εκδίκαση υπόθεσης από δικαστικό σχηματισμό που δεν φέρει τη σχετική αρμοδιότητα δεν αποτελεί λόγο αναίρεσης. Σε περίπτωση ακύρωσης με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, ως μη νόμιμης, της πράξης επιλογής δημοσίου υπαλλήλου σε ορισμένη θέση δημιουργείται δεδικασμένο ως προς το κριθέν διοικητικής φύσης ζήτημα. Δέσμευση κάθε Δικαστηρίου ή αρχής που επιλαμβάνονται μεταγενεστέρως. Η έλλειψη υπαιτιότητας στο πρόσωπο του συνταξιούχου δεν ασκεί έννομη επιρροή στον συνεπεία της ακύρωσης αναδρομικό μειωτικό επανυπολογισμό της σύνταξης και οι ήδη καταβληθείσες στον συνταξιούχο διαφορές σύνταξης καθίστανται αχρεώστητες και αναζητούνται με την επιβολή σε βάρος του συνταξιούχου του διοικητικού μέτρου του καταλογισμού. Προϋποθέσεις εφαρμογής της αρχή της χρηστής και εύρυθμης διοίκησης. Συνεκτίμηση αφενός της δικαιολογημένης πεποίθησης του καταλογισθέντος ως προς τη νομιμότητα της καταβολής της αυξημένης σύνταξής του και αφετέρου των οικονομικών δεδομένων του. Ακυρώνει την καταλογιστική πράξη.
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Πολιτικοί συνταξιούχοι
Απόφαση 920/2025 Πέμπτο Τμήμα
Έφεση κατά πράξης που απορρίπτει τον κανονισμό σύνταξης σε αξιωματικό Λ.Σ. χειριστή πτητικών μέσων που κρίθηκε πτητικά ακατάλληλος λόγω υποβολής δήλωσης πτητικής απαρέσκειας. Εξέταση των προβαλλόμενων ισχυρισμών. Απόρριψη έφεσης λόγω μη πλήρωσης των προϋποθέσεων της παρ. 1 περ.
Έφεση κατά πράξης που απορρίπτει τον κανονισμό σύνταξης σε αξιωματικό Λ.Σ. χειριστή πτητικών μέσων που κρίθηκε πτητικά ακατάλληλος λόγω υποβολής δήλωσης πτητικής απαρέσκειας. Εξέταση των προβαλλόμενων ισχυρισμών. Απόρριψη έφεσης λόγω μη πλήρωσης των προϋποθέσεων της παρ. 1 περ. γ΄ του άρθρου 26 του π.δ. 169/2007 και άρθρου 22 παρ. 5 του ν. 4387/2017, ήτοι δεκαπενταετία, απομάκρυνση χωρίς υπαιτιότητά του και όριο ηλικίας. Μη συνυπολογισμός στο διπλάσιο των πτητικών εξαμήνων του στη συντάξιμη υπηρεσία λόγω μη συμπλήρωσης εικοσιπενταετίας πριν την εκούσια απομάκρυνσή του.
Απόφαση 919/2025 Πέμπτο Τμήμα
Έφεση κατά πράξης κανονισμού σύνταξης σε κατά μεταβίβαση δικαιούμενα πρόσωπα θανόντος αστυνομικού. Δυνάμει της πράξης έτυχε εφαρμογής η διάταξη της παρ. 17 του άρθρου 34 του π.δ. 169/2007 και όχι το ευνοϊκότερο συνταξιοδοτικό καθεστώς των διατάξεων του ν.
Έφεση κατά πράξης κανονισμού σύνταξης σε κατά μεταβίβαση δικαιούμενα πρόσωπα θανόντος αστυνομικού. Δυνάμει της πράξης έτυχε εφαρμογής η διάταξη της παρ. 17 του άρθρου 34 του π.δ. 169/2007 και όχι το ευνοϊκότερο συνταξιοδοτικό καθεστώς των διατάξεων του ν. 1897/1990 για τους παθόντες εγκλημάτων βίας κατά την εκτέλεση διατεταγμένης υπηρεσίας αυξημένου κινδύνου, συνταξιοδοτικό καθεστώς, διότι ναι μεν ο τραυματισμός του ήταν αποτέλεσμα της υπηρεσιακής του ιδιότητας, πλην όμως κατά το χρόνο θανάτου του τελούσε σε κατάσταση μόνιμης διαθεσιμότητας Α’ κατηγορίας. Δεκτή η έφεση, ακύρωση της πράξης και αναπομπή της υπόθεσης στην αρμόδια συνταξιοδοτική αρχή, προκειμένου να κανονισθεί στις κατά μεταβίβαση συνταξιούχους σύνταξη σύμφωνα με τις ευνοϊκότερες διατάξεις του ν. 1897/1990 περί παθόντων από εγκλήματα βίας, όπως έχουν τροποποιηθεί από τις διατάξεις του άρθρου 8 του ν. 4285/2014.
Απόφαση 915/2025 Πέμπτο Τμήμα
Έφεση κατά μεταβίβαση στρατιωτικής συνταξιούχου κατά απόφασης επί ένστασης που είχε ασκήσει η συνταξιοδοτική διοίκηση. Λόγος ένστασης ο κανονισμός σύνταξης μεγαλύτερης από αυτή που καθορίζει ο νόμος.
Έφεση κατά μεταβίβαση στρατιωτικής συνταξιούχου κατά απόφασης επί ένστασης που είχε ασκήσει η συνταξιοδοτική διοίκηση. Λόγος ένστασης ο κανονισμός σύνταξης μεγαλύτερης από αυτή που καθορίζει ο νόμος. Δεκτής γενομένης της ένστασης, ανακλήθηκε η συνταξιοδοτική πράξη και επήλθε αναδρομική μειωτική αναπροσαρμογή της σύνταξης και καταλογισμός ποσών συντάξεων ως αχρεωστήτως καταβληθέντων. Εξέταση των προσβαλλόμενων ισχυρισμών από το Τμήμα. Δεκτή εν μέρει η έφεση λόγω υπέρβασης ευλόγου χρόνου εντός του οποίου η διοίκηση μπορούσε να προσδώσει αναδρομική ισχύ στην ανακλητική της πράξη, αντίθεσης στο άρθρο 1 του Π.Π.Π. της Ε.Σ.Δ.Α. και στη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας κατά το μέρος που τα οικονομικά αποτελέσματα της προσβαλλόμενης πράξης επήλθαν αναδρομικά από τον χρόνο επέλευσης των οικονομικών αποτελεσμάτων της ανακληθείσας πράξης ούτως ώστε να επέλθουν από τον χρόνο έκδοσής της αναπροσαρμοσθείσας πράξης και εφεξής.
Απόφαση 877/2025 Πρώτο Τμήμα
Καταλογισμός κληρονόμου δημοσίου υπολόγου. Αποδοχή κληρονομιάς με το ευεργέτημα της απογραφής.
Καταλογισμός κληρονόμου δημοσίου υπολόγου. Αποδοχή κληρονομιάς με το ευεργέτημα της απογραφής. Ενδεχόμενη ανεπάρκεια της κληρονομιαίας περιουσίας δεν ασκεί επιρροή επί της νομιμότητας του επιβληθέντος καταλογισμού καθ’ εαυτής, αλλά αναφέρεται στο στάδιο της εκτέλεσης της αντίστοιχης αξίωσης του Δημοσίου, κατά το οποίο και δύναται ο εξ απογραφής κληρονόμος να προβάλει ως λόγο ανακοπής ότι η αναγκαστική εκτέλεση πρέπει να περιοριστεί επί των στοιχείων της κληρονομιάς. Μειοψηφία. Ο επίδικος καταλογισμός πρέπει να μειωθεί στο ποσό το οποίο αντιστοιχεί στη θετική διαφορά ενεργητικού προς παθητικό η οποία προέκυψε μετά την διενεργηθείσα απογραφή της περιουσίας του κληρονομούμενου και μέχρι την οποία εξικνείται η ευθύνη με βάση τις περί αποδοχής της κληρονομιάς με το ευεργέτημα της απογραφής διατάξεις των άρθρων 1901-1904 του Α.Κ.
Η τήρηση της αρχής της αναλογικότητας, σε περίπτωση θανάτου του προσώπου που προκάλεσε το έλλειμμα, συντελείται σε δύο επίπεδα, ήτοι στο πρόσωπο αυτού που προκάλεσε το έλλειμμα, όσο, σε δεύτερο επίπεδο, και στο πρόσωπο του κληρονόμου, ανεξαρτήτως του αν ο τελευταίος αποδέχθηκε την επαχθείσα σε αυτόν κληρονομιά με το ευεργέτημα της απογραφής. Στο πρόσωπο του τελευταίου συνεκτιμώνται, μεταξύ άλλων, οι εγγενείς δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν οι κληρονόμοι σε ανάλογες περιπτώσεις καταλογισμών ως προς την προβολή ουσιαστικών επιχειρημάτων που να καταρρίπτουν τις διαπιστώσεις του διαχειριστικού ελέγχου, καθώς και η τυχόν άγνοια αυτών ως προς τις διαχειριστικές ενέργειες του δικαιοπαρόχου τους και η μη συμβολή στην πρόκληση του διαπιστωθέντος ελλείμματος. Εν μέρει δεκτή η έφεση. Περιορισμός του ποσού του καταλογισθέντος κεφαλαίου από το ποσό των 191.987,05 ευρώ στο ποσό των 20.000,00 ευρώ και ακύρωση του συνόλου των επιβληθέντων τόκων εκπρόθεσμης καταβολής. Μειοψηφία. Δεν δικαιολογείται στην κρινόμενη υπόθεση η εφαρμογή της συνταγματικής αρχής της αναλογικότητας και συνακόλουθα οποιαδήποτε μείωση του καταλογισθέντος ποσού πέραν των 36.900,02 ευρώ, ποσό το οποίο αντιστοιχεί στη θετική διαφορά ενεργητικού προς παθητικό της απογραφείσας περιουσίας, για το οποίο και ευθύνεται η εκκαλούσα (σε συνέχεια της ανωτέρω μειοψηφίας).- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Πολιτικοί συνταξιούχοι
Απόφαση 874/2025 Πρώτο Τμήμα
Έφεση κατά απόφασης καταλογισμού, η οποία απορρίφθηκε με απόφαση του I Τμήματος και με αυτήν καταλογίστηκε το επιπλέον οφειλόμενο παράβολο, ποσού 24.062,90 -πέραν του ήδη καταβληθέντος παραβόλου ποσού 1.500 ευρώ- για το οποίο (επιπλέον παράβολο) εξεδόθη η ταμειακή βεβαίωση κατά τ
Έφεση κατά απόφασης καταλογισμού, η οποία απορρίφθηκε με απόφαση του I Τμήματος και με αυτήν καταλογίστηκε το επιπλέον οφειλόμενο παράβολο, ποσού 24.062,90 -πέραν του ήδη καταβληθέντος παραβόλου ποσού 1.500 ευρώ- για το οποίο (επιπλέον παράβολο) εξεδόθη η ταμειακή βεβαίωση κατά της οποίας στρέφεται η ανακοπή. Με απόφαση της Ολομέλειας το Δικαστήριο αναίρεσε την απόφαση του I Τμήματος, περιόρισε τον καταλογισμό και διέταξε την απόδοση του ημίσεος του ήδη καταβληθέντος παραβόλου των 1.500 ευρώ στον ήδη ανακόπτοντα. Μετά την αναίρεση της απόφασης του Ι Τμήματος, που αποτέλεσε το νόμιμο έρεισμα της πληττόμενης ταμειακής βεβαίωσης, εξαφανίστηκε εξυπαρχής και η περιεχόμενη σε αυτήν διάταξη περί καταλογισμού του επιπλέον οφειλόμενου παραβόλου. Δεκτή η ανακοπή.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Υπόλογοι, Συνυπεύθυνοι
Απόφαση 862/2025 Δέκατο Τμήμα
Μη θεμελίωση ευθύνης Δ.Ε.Υ.Α. ως κυρίου του έργου έναντι της Ένωσης. Απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης σε βάρος ΔΕΥΑ, ως κυρίου του έργου, για λογαριασμό της οποίας εκτελείται το χρηματοδοτούμενο έργο, την εκτέλεση του οποίου είχε αναλάβει άλλη ΔΕΥΑ.
Μη θεμελίωση ευθύνης Δ.Ε.Υ.Α. ως κυρίου του έργου έναντι της Ένωσης. Απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης σε βάρος ΔΕΥΑ, ως κυρίου του έργου, για λογαριασμό της οποίας εκτελείται το χρηματοδοτούμενο έργο, την εκτέλεση του οποίου είχε αναλάβει άλλη ΔΕΥΑ. Η πρώτη ΔΕΥΑ, ως κύριος του έργου, μεταβίβασε την αρμοδιότητα για την υλοποίησή του, δυνάμει προγραμματικής σύμβασης, στη δεύτερη, που ορίστηκε φορέας υλοποίησης και «δικαιούχος» της χρηματοδοτούμενη πράξης. Ο προσδιορισμός του παθητικά νομιμοποιούμενου - αποδέκτη της σχετικής πράξης δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης, καθορίζεται από τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις του εθνικού δικαίου και τις συμβατικές υποχρεώσεις των οικονομικών φορέων που εμπλέκονται στην υλοποίηση της πράξης, λαμβάνοντας υπόψη την αρχή της ασφάλειας δικαίου. Στην έννοια των «τρίτων» στους οποίους η διάταξη του άρθρου 22 του ν.3614/2007 αναφέρεται εμπίπτουν οι συναλλασσόμενοι με τον φορέα υλοποίησης του έργου ανάδοχοι εργολήπτες, προμηθευτές και πάροχοι των υπηρεσιών. Ευθύνη της ΔΕΥΑ, ως κυρίου του έργου, δεν μπορεί να θεμελιωθεί ούτε σε παράλειψη άσκησης εκ μέρους της εποπτείας μέσω της κοινής επιτροπής παρακολούθησης αφού η πρόβλεψη και συγκρότηση του εν λόγω οργάνου αποσκοπεί στην γενική εποπτεία προόδου του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου και όχι στον λεπτομερειακό έλεγχο της χρηματοοικονομικής διαχείρισής του.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Αχρεωστήτως λαβόντες
Απόφαση 859/2025 Δέκατο Τμήμα
Ανάκτηση οικονομικής ενίσχυσης (αποζημίωση συνταξιοδότησης) από γεωργό καταβληθέντος σ’ αυτόν από πόρους του Ε.Λ.Ε.Γ.Ε.Π.Ε. μέσω του Ο.ΠΕ.ΚΕ.ΠΕ. στο πλαίσιο προγράμματος για την πρόωρη συνταξιοδότηση αγροτών.
Ανάκτηση οικονομικής ενίσχυσης (αποζημίωση συνταξιοδότησης) από γεωργό καταβληθέντος σ’ αυτόν από πόρους του Ε.Λ.Ε.Γ.Ε.Π.Ε. μέσω του Ο.ΠΕ.ΚΕ.ΠΕ. στο πλαίσιο προγράμματος για την πρόωρη συνταξιοδότηση αγροτών. Δημοσιονομική διόρθωση με ανάκτηση υπέρ του Ε.Λ.Ε.Γ.Ε.Π. Απαραίτητη προϋπόθεση ένταξης αρχηγού και κατόχου γεωργικής εκμετάλλευσης στο πρόγραμμα πρόωρης συνταξιοδότησης αγροτών αποτελεί η οριστική παύση κάθε γεωργικής δραστηριότητας για εμπορικούς σκοπούς και η παραχώρηση στον διάδοχο γεωργό του συνόλου της γεωργικής εκμετάλλευσης, η οποία, στο πλαίσιο της οικογένειας, λογίζεται ενιαία και αδιαίρετη, ανεξάρτητα από το πραγματικό γεγονός ποιος από τους συζύγους ήταν ο αρχηγός της. Η απόκτηση εκ μέρους της συζύγου, εισοδήματος από γεωργική δραστηριότητα σε τμήμα της γεωργικής εκμετάλλευσης του εκκαλούντος, συνιστά παράβαση της ως άνω υποχρέωσης του εκκαλούντος, ως αρχηγού της εκμετάλλευσης. Η μη εκπλήρωση των συμβατικών υποχρεώσεων εκκαλούντος για τα έτη 2009 και 2011-2014, ήτοι για ικανό χρονικό διάστημα σε σχέση με εκείνο για το οποίο ενισχύθηκε, η μη πραγμάτωση του σκοπού του Κανονισμού με την κρίσιμη παράβαση του εκκαλούντος, η φύση και η σοβαρότητα της παρατυπίας καθώς και το γεγονός ότι ο εκκαλών, αν και είχε διαγραφεί από το πρόγραμμα για 12 μήνες το 2009, κατέστη υπότροπος για τα έτη 2011-2014 επιρρωνύουν την αναλογικότητα του επιβληθέντος μέτρου της ανάκτησης του συνολικού ποσού που αυτός έλαβε.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Αχρεωστήτως λαβόντες
Απόφαση 801/2025 Ολομέλεια
Καταλογισμός υπαλλήλου Υπουργείου Δικαιοσύνης για αποδοχές που έλαβε αχρεωστήτως κατά το χρονικό διάστημα της χορηγηθείσας σε αυτόν άδειας υπηρεσιακής εκπαίδευσης (παρακολούθηση μεταπτυχιακού προγράμματος στο εξωτερικό με αποδοχές διπλάσιες των τακτικών αποδοχών), καθώς παραιτήθηκε οικειοθελώς πρ
Καταλογισμός υπαλλήλου Υπουργείου Δικαιοσύνης για αποδοχές που έλαβε αχρεωστήτως κατά το χρονικό διάστημα της χορηγηθείσας σε αυτόν άδειας υπηρεσιακής εκπαίδευσης (παρακολούθηση μεταπτυχιακού προγράμματος στο εξωτερικό με αποδοχές διπλάσιες των τακτικών αποδοχών), καθώς παραιτήθηκε οικειοθελώς προτού συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο παραμονής στην υπηρεσία μετά την επιστροφή του. Η παροχή της εν λόγω άδειας (και της αναλογούσας μισθολογικής προσαύξησης) συναρτάται με συγκεκριμένες υποχρεώσεις του υπαλλήλου, όπως να παραμείνει αυτός στην υπηρεσία για χρονικό διάστημα τριπλάσιο του χρόνου αυτής. Το ειδικό καθεστώς που διέπει τους εκπαιδευτικούς ως προς το συγκεκριμένο ζήτημα, λόγω της ιδιάζουσας φύσης του λειτουργήματός τους, δεν μπορεί να εφαρμοστεί αναλογικά και για τους λοιπούς υπαλλήλους που δεν τελούν σε όμοιες συνθήκες άσκησης της εργασίας τους σε σχέση με τους εκπαιδευτικούς, υπέρ των οποίων ο νομοθέτης συνειδητά διατήρησε εξαιρετικές ρυθμίσεις. Επομένως, η διαφορετική μεταχείρισή τους δεν παρίσταται αυθαίρετη και δεν εγείρει ζήτημα παραβίασης της συνταγματικής αρχής της ισότητας.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Αχρεωστήτως λαβόντες
