Δικαιοδοτικές Αρμοδιότητες

Στη δικαιοδοσία του Ελεγκτικού Συνεδρίου υπάγεται η εκδίκαση ενδίκων βοηθημάτων και μέσων¹ :

1) Κατά πράξεων ή αποφάσεων καταλογισμού που εκδίδονται αναφορικά με τη χρήση δημόσιων πόρων και συγκεκριμένα:

• • Τη διαχείριση από το Δημόσιο, τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και τα νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που χρηματοδοτούνται από εθνικούς ή ενωσιακούς πόρους, υλικών, χρημάτων, επιχορηγήσεων και κάθε είδους χρηματοδοτήσεων.
• • Τον έλεγχο των λογαριασμών και απολογισμών των ανωτέρω φορέων, συμπεριλαμβανομένων και των πράξεων επιβολής προστίμου λόγω καθυστερημένης αποστολής οικονομικών στοιχείων στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους.
•  
• • Τον έλεγχο του Ειδικού Λογαριασμού Ενισχύσεων Γεωργικών Προϊόντων (ΕΛΕΓΕΠ).
• • Τον έλεγχο περί παραβίασης της απαγόρευσης για την πολυθεσία και υπέρβαση του ανώτατου ορίου των απολαβών των υπαλλήλων των δημοσίων φορέων.

2) Σε υποθέσεις συναφείς με τη διαχείριση δημοσίου χρήματος και συγκεκριμένα:

• • Στο πλαίσιο του ελέγχου των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης των προσώπων που υποχρεούνται στην υποβολή αυτών.
• • Στο πλαίσιο καταλογισμού εκκαθαριστών περιουσίας ή εκτελεστών διαθήκης όταν η περιουσία καταλείπεται υπέρ φορέα Γενικής Κυβέρνησης, κοινωφελούς ιδρύματος ή σωματείου με κοινωφελή σκοπό.

3) Σε υποθέσεις σχετικές με κανονισμό, εκτέλεση και πληρωμή σύνταξης ή αναζήτηση συντάξεων που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως, σε άμεσα όργανα του Κράτους, δημοσίους υπαλλήλους και λειτουργούς, στρατιωτικούς, καθώς και τους εξομοιούμενους με αυτούς δικαιούμενους πολεμική σύνταξη, αγωνιστές Εθνικής Αντίστασης, Εμφυλίου Πολέμου ή κατά της δικτατορίας, καθώς και σε παθόντες από τρομοκρατική επίθεση.

4) Σε υποθέσεις αστικής ευθύνης πολιτικών και στρατιωτικών δημόσιων υπαλλήλων, υπαλλήλων οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και άλλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου.

Σε κάθε διαφορά συναφή με τις παραπάνω, η οποία υπάγεται στη δικαιοδοσία του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

¹ Άρθρο 8 ν. 4820/2021 «Οργανικός Νόμος του Ελεγκτικού Συνεδρίου και άλλες ρυθμίσεις» (Α΄ 130)

Ελεγκτικές Αρμοδιότητες

Το Ελεγκτικό Συνέδριο πραγματοποιεί κάθε έτος ελέγχους υποχρεωτικούς εκ του νόμου και ελέγχους σε πεδία δημόσιας διαχείρισης που επιλέγει ύστερα από εκτίμηση κινδύνων.

Στην πρώτη κατηγορία περιλαμβάνονται:

(i) Ο έλεγχος επί του Απολογισμού και του Ισολογισμού του Κράτους για τη σύνταξη της οικείας έκθεσης που απευθύνεται στη Βουλή.

(ii) Οι προσυμβατικοί έλεγχοι επί σχεδίων συμβάσεων ποσού άνω των 300.000 ευρώ.

(iii) Οι έλεγχοι στους λογαριασμούς των δημοσίων υπολόγων και όσων εξομοιώνονται με αυτούς.

(iv) Η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου των φορέων που υπάγονται στην ελεγκτική του δικαιοδοσία.

Στη δεύτερη κατηγορία ελέγχων περιλαμβάνονται:

(i) Έλεγχοι επιδόσεων, δηλαδή έλεγχοι που στοχεύουν στη διατύπωση ελεγκτικής γνώμης επί της οικονομικότητας, αποδοτικότητας και αποτελεσματικότητας της δημόσιας διαχείρισης, με αποκλεισμό εκτιμήσεως επί της σκοπιμότητας των ενεργειών των ελεγχόμενων διαχειρίσεων.

(ii) Στοχευμένοι έλεγχοι συμμόρφωσης επί διαχειριστικών πεδίων υψηλού ελεγκτικού ενδιαφέροντος όταν κρίνεται ότι η διαχειριστική δραστηριότητα εμφανίζει κινδύνους αξιοπιστίας των λογαριασμών ή παρατυπίας των υποκείμενων στους λογαριασμούς συναλλαγών.

(iii) Έλεγχοι εντοπισμού συστημικών παθογενειών στη δημόσια διαχείριση που συνοδεύονται από ανάλυση των αιτίων που τις προκαλούν καθώς και από συστάσεις στηριγμένες στη διάγνωση των αιτίων.

Το Ετήσιο Πρόγραμμα Ελέγχων καλύπτει το σύνολο της ελεγκτικής δραστηριότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Αυτή διενεργείται μέσω των Υπηρεσιών Επιτρόπων αυτού και του Τμήματος Ελέγχων του Δικαστηρίου. Το Τμήμα Ελέγχων, συνεργαζόμενο με τις Υπηρεσίες Επιτρόπων, προετοιμάζει σχέδιο του Ετήσιου Προγράμματος Ελέγχων, το οποίο υποβάλλεται προς έγκριση στην Ολομέλεια.

Για την κατάρτιση του Προγράμματος λαμβάνονται υπ’ όψιν κυρίως οι ελεγκτικές δυνάμεις του Δικαστηρίου σε συνδυασμό με τις ελεγκτικές του υποχρεώσεις καθώς και οι προτεραιότητες ελέγχου ενόψει των πεδίων επικινδυνότητας στη δημόσια διαχείριση που έχουν εντοπισθεί. Η εκτέλεση του Προγράμματος εποπτεύεται από το Τμήμα Ελέγχων σε συνεργασία με τις αρμόδιες Υπηρεσίες Επιτρόπου οριζόντιας αρμοδιότητας.

Στην ελεγκτική δραστηριότητα του Δικαστηρίου δεν περιλαμβάνεται μόνον η εκτέλεση των ελέγχων που έχουν προγραμματισθεί, υποχρεωτικών και μη υποχρεωτικών, αλλά επίσης και οι μελέτες, οι επισκοπήσεις, οι προπαρασκευαστικές εργασίες και η εν γένει παρακολούθηση της δημόσιας διαχείρισης. Κι’ αυτό, είτε ενόψει προγραμματισμού νέων ελέγχων που θα ενταχθούν σε επόμενο Ετήσιο Πρόγραμμα Ελέγχων ή σε τροποποίηση του ισχύοντος, είτε και άνευ της προοπτικής αυτής, δοθέντος ότι αυτοτελώς, κατά την ελεγκτική αντίληψη του Δικαστηρίου, και μόνη η αίσθηση από τον ελεγχόμενο ότι παρακολουθείται η δράση του, έχει ως αποτέλεσμα την ενίσχυση της δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Γνωμοδοτικές Αρμοδιότητες

Το Ελεγκτικό Συνέδριο γνωμοδοτεί ¹:

• • Επί νομοσχεδίων που αφορούν σε συντάξεις ή αναγνώριση υπηρεσίας για την απονομή δικαιώματος σύνταξης.
• • Επί νομοσχεδίων που αφορούν μείζονος σημασίας ζητήματα δημοσιονομικής διαχείρισης.
• • Επί νομοσχεδίων που ρυθμίζουν ζητήματα δημοσίων συμβάσεων ή άπτονται γενικά των αρμοδιοτήτων του.
• • Επί ερωτημάτων δημοσιονομικής φύσης που τίθενται από τους Υπουργούς, εφόσον δεν αφορούν ζητήματα ήδη εκκρεμή στο πλαίσιο της δικαιοδοτικής αρμοδιότητας αυτού.
• • Επί σχεδίων υπουργικών αποφάσεων που αφορούν συμψηφισμό εσόδων και δαπανών του κρατικού προϋπολογισμού.
• • Επί σχεδίων υπουργικών αποφάσεων σχετικά με την καταχώριση ληξιπρόθεσμων απαιτήσεων του Δημοσίου ή των φορέων κοινωνικής ασφάλισης στα βιβλία ανεπίδεκτων είσπραξης ή διαγραφών, όπως και σχετικά με τον επαναχαρακτηρισμό αυτών ως εισπράξιμων.

¹ Άρθρο 10 ν. 4820/2021 (Α΄ 130)

Διεθνής Συνεργασία¹

Το Ελεγκτικό Συνέδριο συμμετέχει σε διεθνείς ή περιφερειακές οργανώσεις δικαιοδοτικών και ελεγκτικών θεσμών με ομοειδείς προς εκείνο αρμοδιότητες.

Επίσης, στο πλαίσιο του άρθρου 287 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ελεγκτικό Συνέδριο συνεργάζεται με το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο καθώς και με τους αντίστοιχους ελεγκτικούς θεσμούς των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συνεργασία αυτή υλοποιείται προεχόντως κατά την πραγματοποίηση ελέγχων του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου σε εθνικούς φορείς που διαχειρίζονται έσοδα ή έξοδα για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή λαμβάνουν πληρωμές από τον προϋπολογισμό της. Το Ελεγκτικό Συνέδριο δύναται να ενεργεί προς διευκόλυνση και υποστήριξη των ελέγχων αυτών, ιδίως διαβιβάζοντας έγγραφα ή πληροφορίες που απευθύνονται από το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο προς τους ελεγχόμενους εθνικούς φορείς ή το αντίστροφο. Επιπροσθέτως, διατηρώντας την ανεξαρτησία του και σε πνεύμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης, δύναται να παρακολουθεί με εκπροσώπους του τους επιτόπιους ελέγχους του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Ελλάδα.

Περαιτέρω, το Ελεγκτικό Συνέδριο, κατόπιν συμφωνίας συνεργασίας, δύναται να συμμετέχει σε κοινούς ελέγχους με ομοειδείς ελεγκτικούς θεσμούς ή να διενεργεί παράλληλους ελέγχους με όμοιο αντικείμενο ελέγχου.

Τέλος, το Ελεγκτικό Συνέδριο δύναται να εκτελεί διεθνή εκπαιδευτικά προγράμματα παροχής ελεγκτικής τεχνογνωσίας σε ομοειδείς προς αυτό ελεγκτικούς θεσμούς καθώς και να παρέχει υπηρεσίες ελέγχου διαχείρισης διεθνών οργανισμών στους οποίους συμμετέχει η Ελλάδα. Για την ανάληψη της άσκησης των έργων αυτών εκδίδεται πράξη του Προέδρου του, στην οποία προσδιορίζονται κάθε φορά το ειδικότερο αντικείμενο του έργου και οι δικαστικοί λειτουργοί ή υπάλληλοι που αναλαμβάνουν καθήκοντα άσκησής του έναντι αποζημίωσης ή αμοιβής κατά τις προβλέψεις των προγραμμάτων.

¹ Άρθρα 11 και 139 του ν. 4820/2021 «Οργανικός Νόμος του Ελεγκτικού Συνεδρίου και άλλες ρυθμίσεις» (Α΄ 130)