ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
Νομολογία
Απόφαση 1112/2025 Δέκατο Τμήμα
Δικαιοδοσία του Ελεγκτικού Συνεδρίου επί αγωγής για την ανάκτηση ποσού που καταβλήθηκε μετά την ακύρωση από αυτό απόφασης δημοσιονομικής διόρθωσης.
Δικαιοδοσία του Ελεγκτικού Συνεδρίου επί αγωγής για την ανάκτηση ποσού που καταβλήθηκε μετά την ακύρωση από αυτό απόφασης δημοσιονομικής διόρθωσης.
Μετά την ακύρωση από το έχον δικαιοδοσία Ελεγκτικό Συνέδριο της απόφασης δημοσιονομικής διόρθωσης ( βλ.ΟλΕλΣυν 1334/2023) γεννάται, δοθέντος ότι το οφειλόμενο εκ της ακυρωθείσας ως άνω απόφασης καταβλήθηκε, αποζημιωτική ευθύνη του Δημοσίου και η αναφυόμενη διαφορά υπάγεται στη δικαιοδοσία του, διότι αφορά σε χρηματική αξίωση από έννομη σχέση δημοσίου δικαίου στο πλαίσιο του ελέγχου των λογαριασμών των δημόσιων υπολόγων και των υπόχρεων σε δημόσια λογοδοσία. Η ανωτέρω κρίση δεν αναιρείται από το γεγονός ότι η είσπραξη του χρέους από την απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης συντελέστηκε λόγω της μερικής κατάπτωσης της εγγύησης του λήπτη της ενίσχυσης υπέρ του ΕΦΔ (βλ. ΑΕΔ 14/2003,5/2003), διότι οι διαφορές που γεννώνται κατά την επιδίωξη είσπραξης του χρέους από τον εγγυητή θεμελιώνονται όχι μόνο στη σύμβαση εγγύησης αλλά και στη δημοσίου δικαίου σχέση μεταξύ του Δημοσίου και του πρωτοφειλέτη..- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 1109/2025 Πρώτο Τμήμα
Το Ελεγκτικό Συνέδριο στερείται δικαιοδοσίας σε διαφορά που αφορά στην καταβολή των δικαιούμενων επιδομάτων του χρονικού διαστήματος παράνομης αποστρατείας του εκκαλούντος και έλαβε χώρα σε συμμόρφωση με απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, διότι η καταλογιστική πράξη δεν έχει
Το Ελεγκτικό Συνέδριο στερείται δικαιοδοσίας σε διαφορά που αφορά στην καταβολή των δικαιούμενων επιδομάτων του χρονικού διαστήματος παράνομης αποστρατείας του εκκαλούντος και έλαβε χώρα σε συμμόρφωση με απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, διότι η καταλογιστική πράξη δεν έχει έρεισμα σχέση δημοσίου δικαίου μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του εκκαλούντος, ως αχρεωστήτως λαβόντος, αλλά στην έννομη σχέση που αναπτύχθηκε μεταξύ των δύο μερών ως αντιδίκων σε δίκη ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων. Παραπέμπει στο το αρμόδιο κατά τόπο (7 παρ. 1 Κ.Δ.Δ.) Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών κατ’ εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 6 παρ. 2 του ν. 4700/2020.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 1020/2025 Δεύτερο Τμήμα
Καταλογισμός υπολόγου ΟΤΑ (μέλους ΔΣ δημοτικού νομικού προσώπου). Σύμφωνα με τις παρ. 1, 2 και 4 του άρθρου 142 καθώς και την παρ. 4 του άρθρου 144 του ν.
Καταλογισμός υπολόγου ΟΤΑ (μέλους ΔΣ δημοτικού νομικού προσώπου). Σύμφωνα με τις παρ. 1, 2 και 4 του άρθρου 142 καθώς και την παρ. 4 του άρθρου 144 του ν. 4820/2021, οι υπόλογοι ΟΤΑ ευθύνονται δημοσιονομικώς μόνο αν βαρύνονται με δόλο ή βαρεία αμέλεια κατά την ενάσκηση των δημοσιολογιστικών τους καθηκόντων. Στην παρούσα υπόθεση κρίθηκε ότι στο πρόσωπο του εκκαλούντος μέλους ΔΣ δημοτικής επιχείρησης (ΝΠΙΔ) δεν συνέτρεχε βαρεία αμέλεια, παρά το γεγονός ότι το ΔΣ είχε συνάψει συμβάσεις έργου χωρίς την τήρηση της νόμιμης διαδικασίας. Το Δικαστήριο ήχθη στην ανωτέρω κρίση επειδή οι επίμαχες συμβάσεις έργου ανανεώνονταν συνεχώς από μακρού χρόνου, τα δε μέλη του ΔΣ, μεταξύ των οποίων και ο εκκαλών, ακολούθησαν μια παγιωμένη πρακτική σύναψης/ανανέωσης των συμβάσεων αυτών που προϋπήρχε της ανάληψης των καθηκόντων τους, το νομοθετικό πλαίσιο ήταν ασαφές και δυσερμήνευτο, ενώ υφίσταντο σχετικές διαβεβαιώσεις των νομικών συμβούλων και εισηγήσεις των αρμόδιων υπηρεσιακών οργάνων της επιχείρησης που ενημέρωναν εσφαλμένα τα μέλη του ΔΣ σχετικά με το εφαρμοστέο νομικό καθεστώς. Ωστόσο, κρίθηκε πως δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της νομιμοποιητικής διάταξης δαπανών του άρθρου 131 παρ. 3 του ν. 4604/2019, καθόσον δεν αποδείχθηκε με πρόσφορο τρόπο ότι οι υπηρεσίες που αποτέλεσαν αντικείμενο των εν λόγω συμβάσεων, είχαν πράγματι παρασχεθεί. Κατόπιν τούτων, η έφεση έγινε δεκτή η δε καταλογιστική πράξη ακυρώθηκε λόγω έλλειψης του απαιτούμενο βαθμού υπαιτιότητας στο πρόσωπο του καταλογισθέντος.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Υπόλογοι, Συνυπεύθυνοι
Απόφαση 1016/2025 Δεύτερο Τμήμα
Καταλογισμός αχρεωστήτως λαβόντων ως αλληλεγγύως και εις ολόκληρον ευθυνόμενων προσώπων στο πλαίσιο ελέγχου λογαριασμών ΟΤΑ.
Καταλογισμός αχρεωστήτως λαβόντων ως αλληλεγγύως και εις ολόκληρον ευθυνόμενων προσώπων στο πλαίσιο ελέγχου λογαριασμών ΟΤΑ. Κρίση περί υποχρέωσης καταβολής ενιαίου παραβόλου από τους ομοδίκους για έκαστη καταλογιστική πράξη λόγω της αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης τους για τα διαπιστωθέντα ελλείμματα. Σύμφωνα με το άρθρο 152 ν. 4820/2021, η αξίωση αναπλήρωσης διαχειριστικού ελλείμματος με την έκδοση καταλογιστικής πράξης υπόκειται σε δεκαετή παραγραφή με την προθεσμία να εκκινά από τη λήξη του οικονομικού έτους, εντός του οποίου δημιουργήθηκε το έλλειμμα, ενώ μόνη η κοινοποίηση ΦΜΕ δεν διακόπτει την παραγραφή, αν όμως εντός του τελευταίου εξαμήνου του χρόνου παραγραφής κοινοποιηθεί στον υπόχρεο φύλλο μεταβολών και ελλείψεων, η αξίωση παραγράφεται με την πάροδο έξι (6) μηνών από τη συμπλήρωση της δεκαετίας. Σύμφωνα, δε, με τη μεταβατική διάταξη του άρθρου 163 του ίδιου ως άνω νόμου ορίστηκε ότι το άρθρο 152 καταλαμβάνει και παρελθούσες χρήσεις, εφόσον δεν έχει εκδοθεί καταλογιστική πράξη μέχρι την έναρξη ισχύος του ν. 4820/2021. Σύμφωνα, δε, με την αιτιολογική έκθεση του ανωτέρω νόμου, ήδη παραγραφείσες ή αποσβεσθείσες, βάσει του προϊσχύσαντος δικαίου, αξιώσεις, πριν την έναρξη ισχύος του ν. 4820/2021 δεν αναβιώνουν. Στην υπό κρίση υπόθεση, οι προσβαλλόμενες καταλογιστικές πράξεις εκδόθηκαν στις 13.10.2021, ήτοι μετά την πάροδο 10 ετών από τη λήξη των ετών 2003 έως 2008, στα οποία αφορούν τα επίμαχα ελλείμματα, χωρίς να ασκεί επιρροή για την αναστολή του χρόνου παραγραφής η έκδοση και κοινοποίηση των επίμαχων φύλλων μεταβολών και ελλείψεων το έτος 2012. Το Δικαστήριο δέχθηκε την έφεση και ακύρωσε τις προσβαλλόμενες καταλογιστικές πράξεις.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Αχρεωστήτως λαβόντες
Απόφαση 1013/2025 Πρώτο Τμήμα
Καταλογισμός πολιτικού συνταξιούχου για αχρεωστήτως ληφθείσες συντάξεις.
Καταλογισμός πολιτικού συνταξιούχου για αχρεωστήτως ληφθείσες συντάξεις. Η διακράτηση και εκδίκαση υπόθεσης από δικαστικό σχηματισμό που δεν φέρει τη σχετική αρμοδιότητα δεν αποτελεί λόγο αναίρεσης. Σε περίπτωση ακύρωσης με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, ως μη νόμιμης, της πράξης επιλογής δημοσίου υπαλλήλου σε ορισμένη θέση δημιουργείται δεδικασμένο ως προς το κριθέν διοικητικής φύσης ζήτημα. Δέσμευση κάθε Δικαστηρίου ή αρχής που επιλαμβάνονται μεταγενεστέρως. Η έλλειψη υπαιτιότητας στο πρόσωπο του συνταξιούχου δεν ασκεί έννομη επιρροή στον συνεπεία της ακύρωσης αναδρομικό μειωτικό επανυπολογισμό της σύνταξης και οι ήδη καταβληθείσες στον συνταξιούχο διαφορές σύνταξης καθίστανται αχρεώστητες και αναζητούνται με την επιβολή σε βάρος του συνταξιούχου του διοικητικού μέτρου του καταλογισμού. Προϋποθέσεις εφαρμογής της αρχή της χρηστής και εύρυθμης διοίκησης. Συνεκτίμηση αφενός της δικαιολογημένης πεποίθησης του καταλογισθέντος ως προς τη νομιμότητα της καταβολής της αυξημένης σύνταξής του και αφετέρου των οικονομικών δεδομένων του. Ακυρώνει την καταλογιστική πράξη.
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Πολιτικοί συνταξιούχοι
Απόφαση 920/2025 Πέμπτο Τμήμα
Έφεση κατά πράξης που απορρίπτει τον κανονισμό σύνταξης σε αξιωματικό Λ.Σ. χειριστή πτητικών μέσων που κρίθηκε πτητικά ακατάλληλος λόγω υποβολής δήλωσης πτητικής απαρέσκειας. Εξέταση των προβαλλόμενων ισχυρισμών. Απόρριψη έφεσης λόγω μη πλήρωσης των προϋποθέσεων της παρ. 1 περ.
Έφεση κατά πράξης που απορρίπτει τον κανονισμό σύνταξης σε αξιωματικό Λ.Σ. χειριστή πτητικών μέσων που κρίθηκε πτητικά ακατάλληλος λόγω υποβολής δήλωσης πτητικής απαρέσκειας. Εξέταση των προβαλλόμενων ισχυρισμών. Απόρριψη έφεσης λόγω μη πλήρωσης των προϋποθέσεων της παρ. 1 περ. γ΄ του άρθρου 26 του π.δ. 169/2007 και άρθρου 22 παρ. 5 του ν. 4387/2017, ήτοι δεκαπενταετία, απομάκρυνση χωρίς υπαιτιότητά του και όριο ηλικίας. Μη συνυπολογισμός στο διπλάσιο των πτητικών εξαμήνων του στη συντάξιμη υπηρεσία λόγω μη συμπλήρωσης εικοσιπενταετίας πριν την εκούσια απομάκρυνσή του.
Απόφαση 919/2025 Πέμπτο Τμήμα
Έφεση κατά πράξης κανονισμού σύνταξης σε κατά μεταβίβαση δικαιούμενα πρόσωπα θανόντος αστυνομικού. Δυνάμει της πράξης έτυχε εφαρμογής η διάταξη της παρ. 17 του άρθρου 34 του π.δ. 169/2007 και όχι το ευνοϊκότερο συνταξιοδοτικό καθεστώς των διατάξεων του ν.
Έφεση κατά πράξης κανονισμού σύνταξης σε κατά μεταβίβαση δικαιούμενα πρόσωπα θανόντος αστυνομικού. Δυνάμει της πράξης έτυχε εφαρμογής η διάταξη της παρ. 17 του άρθρου 34 του π.δ. 169/2007 και όχι το ευνοϊκότερο συνταξιοδοτικό καθεστώς των διατάξεων του ν. 1897/1990 για τους παθόντες εγκλημάτων βίας κατά την εκτέλεση διατεταγμένης υπηρεσίας αυξημένου κινδύνου, συνταξιοδοτικό καθεστώς, διότι ναι μεν ο τραυματισμός του ήταν αποτέλεσμα της υπηρεσιακής του ιδιότητας, πλην όμως κατά το χρόνο θανάτου του τελούσε σε κατάσταση μόνιμης διαθεσιμότητας Α’ κατηγορίας. Δεκτή η έφεση, ακύρωση της πράξης και αναπομπή της υπόθεσης στην αρμόδια συνταξιοδοτική αρχή, προκειμένου να κανονισθεί στις κατά μεταβίβαση συνταξιούχους σύνταξη σύμφωνα με τις ευνοϊκότερες διατάξεις του ν. 1897/1990 περί παθόντων από εγκλήματα βίας, όπως έχουν τροποποιηθεί από τις διατάξεις του άρθρου 8 του ν. 4285/2014.
Απόφαση 877/2025 Πρώτο Τμήμα
Καταλογισμός κληρονόμου δημοσίου υπολόγου. Αποδοχή κληρονομιάς με το ευεργέτημα της απογραφής.
Καταλογισμός κληρονόμου δημοσίου υπολόγου. Αποδοχή κληρονομιάς με το ευεργέτημα της απογραφής. Ενδεχόμενη ανεπάρκεια της κληρονομιαίας περιουσίας δεν ασκεί επιρροή επί της νομιμότητας του επιβληθέντος καταλογισμού καθ’ εαυτής, αλλά αναφέρεται στο στάδιο της εκτέλεσης της αντίστοιχης αξίωσης του Δημοσίου, κατά το οποίο και δύναται ο εξ απογραφής κληρονόμος να προβάλει ως λόγο ανακοπής ότι η αναγκαστική εκτέλεση πρέπει να περιοριστεί επί των στοιχείων της κληρονομιάς. Μειοψηφία. Ο επίδικος καταλογισμός πρέπει να μειωθεί στο ποσό το οποίο αντιστοιχεί στη θετική διαφορά ενεργητικού προς παθητικό η οποία προέκυψε μετά την διενεργηθείσα απογραφή της περιουσίας του κληρονομούμενου και μέχρι την οποία εξικνείται η ευθύνη με βάση τις περί αποδοχής της κληρονομιάς με το ευεργέτημα της απογραφής διατάξεις των άρθρων 1901-1904 του Α.Κ.
Η τήρηση της αρχής της αναλογικότητας, σε περίπτωση θανάτου του προσώπου που προκάλεσε το έλλειμμα, συντελείται σε δύο επίπεδα, ήτοι στο πρόσωπο αυτού που προκάλεσε το έλλειμμα, όσο, σε δεύτερο επίπεδο, και στο πρόσωπο του κληρονόμου, ανεξαρτήτως του αν ο τελευταίος αποδέχθηκε την επαχθείσα σε αυτόν κληρονομιά με το ευεργέτημα της απογραφής. Στο πρόσωπο του τελευταίου συνεκτιμώνται, μεταξύ άλλων, οι εγγενείς δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν οι κληρονόμοι σε ανάλογες περιπτώσεις καταλογισμών ως προς την προβολή ουσιαστικών επιχειρημάτων που να καταρρίπτουν τις διαπιστώσεις του διαχειριστικού ελέγχου, καθώς και η τυχόν άγνοια αυτών ως προς τις διαχειριστικές ενέργειες του δικαιοπαρόχου τους και η μη συμβολή στην πρόκληση του διαπιστωθέντος ελλείμματος. Εν μέρει δεκτή η έφεση. Περιορισμός του ποσού του καταλογισθέντος κεφαλαίου από το ποσό των 191.987,05 ευρώ στο ποσό των 20.000,00 ευρώ και ακύρωση του συνόλου των επιβληθέντων τόκων εκπρόθεσμης καταβολής. Μειοψηφία. Δεν δικαιολογείται στην κρινόμενη υπόθεση η εφαρμογή της συνταγματικής αρχής της αναλογικότητας και συνακόλουθα οποιαδήποτε μείωση του καταλογισθέντος ποσού πέραν των 36.900,02 ευρώ, ποσό το οποίο αντιστοιχεί στη θετική διαφορά ενεργητικού προς παθητικό της απογραφείσας περιουσίας, για το οποίο και ευθύνεται η εκκαλούσα (σε συνέχεια της ανωτέρω μειοψηφίας).- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Πολιτικοί συνταξιούχοι
Απόφαση 874/2025 Πρώτο Τμήμα
Έφεση κατά απόφασης καταλογισμού, η οποία απορρίφθηκε με απόφαση του I Τμήματος και με αυτήν καταλογίστηκε το επιπλέον οφειλόμενο παράβολο, ποσού 24.062,90 -πέραν του ήδη καταβληθέντος παραβόλου ποσού 1.500 ευρώ- για το οποίο (επιπλέον παράβολο) εξεδόθη η ταμειακή βεβαίωση κατά τ
Έφεση κατά απόφασης καταλογισμού, η οποία απορρίφθηκε με απόφαση του I Τμήματος και με αυτήν καταλογίστηκε το επιπλέον οφειλόμενο παράβολο, ποσού 24.062,90 -πέραν του ήδη καταβληθέντος παραβόλου ποσού 1.500 ευρώ- για το οποίο (επιπλέον παράβολο) εξεδόθη η ταμειακή βεβαίωση κατά της οποίας στρέφεται η ανακοπή. Με απόφαση της Ολομέλειας το Δικαστήριο αναίρεσε την απόφαση του I Τμήματος, περιόρισε τον καταλογισμό και διέταξε την απόδοση του ημίσεος του ήδη καταβληθέντος παραβόλου των 1.500 ευρώ στον ήδη ανακόπτοντα. Μετά την αναίρεση της απόφασης του Ι Τμήματος, που αποτέλεσε το νόμιμο έρεισμα της πληττόμενης ταμειακής βεβαίωσης, εξαφανίστηκε εξυπαρχής και η περιεχόμενη σε αυτήν διάταξη περί καταλογισμού του επιπλέον οφειλόμενου παραβόλου. Δεκτή η ανακοπή.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Υπόλογοι, Συνυπεύθυνοι
Απόφαση 862/2025 Δέκατο Τμήμα
Μη θεμελίωση ευθύνης Δ.Ε.Υ.Α. ως κυρίου του έργου έναντι της Ένωσης. Απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης σε βάρος ΔΕΥΑ, ως κυρίου του έργου, για λογαριασμό της οποίας εκτελείται το χρηματοδοτούμενο έργο, την εκτέλεση του οποίου είχε αναλάβει άλλη ΔΕΥΑ.
Μη θεμελίωση ευθύνης Δ.Ε.Υ.Α. ως κυρίου του έργου έναντι της Ένωσης. Απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης σε βάρος ΔΕΥΑ, ως κυρίου του έργου, για λογαριασμό της οποίας εκτελείται το χρηματοδοτούμενο έργο, την εκτέλεση του οποίου είχε αναλάβει άλλη ΔΕΥΑ. Η πρώτη ΔΕΥΑ, ως κύριος του έργου, μεταβίβασε την αρμοδιότητα για την υλοποίησή του, δυνάμει προγραμματικής σύμβασης, στη δεύτερη, που ορίστηκε φορέας υλοποίησης και «δικαιούχος» της χρηματοδοτούμενη πράξης. Ο προσδιορισμός του παθητικά νομιμοποιούμενου - αποδέκτη της σχετικής πράξης δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης, καθορίζεται από τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις του εθνικού δικαίου και τις συμβατικές υποχρεώσεις των οικονομικών φορέων που εμπλέκονται στην υλοποίηση της πράξης, λαμβάνοντας υπόψη την αρχή της ασφάλειας δικαίου. Στην έννοια των «τρίτων» στους οποίους η διάταξη του άρθρου 22 του ν.3614/2007 αναφέρεται εμπίπτουν οι συναλλασσόμενοι με τον φορέα υλοποίησης του έργου ανάδοχοι εργολήπτες, προμηθευτές και πάροχοι των υπηρεσιών. Ευθύνη της ΔΕΥΑ, ως κυρίου του έργου, δεν μπορεί να θεμελιωθεί ούτε σε παράλειψη άσκησης εκ μέρους της εποπτείας μέσω της κοινής επιτροπής παρακολούθησης αφού η πρόβλεψη και συγκρότηση του εν λόγω οργάνου αποσκοπεί στην γενική εποπτεία προόδου του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου και όχι στον λεπτομερειακό έλεγχο της χρηματοοικονομικής διαχείρισής του.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Αχρεωστήτως λαβόντες
