ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
Νομολογία
Απόφαση 1485/2025 Δέκατο Τμήμα
Επιβολή δημοσιονομικής διόρθωσης με ανάκτηση σε δικαιούχο ενίσχυσης ο οποίος παραβίασε την μακροχρόνια υποχρέωσή του για παραγωγική λειτουργία της επιχείρησής του για δύο έτη μετά την αποπληρωμή της ενίσχυσης. Μη συνδρομή λόγων ανωτέρας βίας.
Επιβολή δημοσιονομικής διόρθωσης με ανάκτηση σε δικαιούχο ενίσχυσης ο οποίος παραβίασε την μακροχρόνια υποχρέωσή του για παραγωγική λειτουργία της επιχείρησής του για δύο έτη μετά την αποπληρωμή της ενίσχυσης. Μη συνδρομή λόγων ανωτέρας βίας. Μη αντίθεση της προσβαλλόμενης απόφασης στην αρχή της αναλογικότητας.
-Νόμιμη η επιβολή δημοσιονομικής διόρθωσης με ανάκτηση σε δικαιούχο ( λογιστή) ενίσχυσης για μέρος αυτής, η οποία αντιστοιχεί στο χρονικό διάστημα μη παραγωγικής λειτουργίας της επιχείρησής του για μία διετία από την αποπληρωμή της ενίσχυσής σε αυτόν.
-Δεν συντρέχουν λόγοι ανωτέρας βίας λόγω της πανδημίας Covid -19, διότι ανεξαρτήτως ότι δεν προηγήθηκε η διαδικασία γνωστοποίησης στον Ενδιάμεσο Φορέα των λόγων ανωτέρας βίας που εμπόδισαν τον δικαιούχο να ανταποκριθεί στις μακροχρόνιες υποχρεώσεις του, δεν αιτιολογείται με επάρκεια η αιτιώδης σύνδεση της οριστικής διακοπής των εργασιών του με τον επικληθέντα λόγο ανωτέρας βίας.
-Η μη επίτευξη των στόχων της δράσης, ήτοι της μείωσης της ανεργίας και της ενίσχυσης της αυτοαπασχόλησης των πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε αντικείμενο συναφές με την ειδικότητά τους, δικαιολογεί απολύτως την επιστροφή μέρους της ενίσχυσης, η οποία παρίσταται αναλογική, καθόσον αντιστοιχεί αποκλειστικά στην χρονική περίοδο μη τήρησης των μακροχρόνιων υποχρεώσεων του.- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 1480/2025 Δέκατο Τμήμα
Επιβολή ολικής δημοσιονομικής διόρθωσης με ανάκτηση λόγω μη πιστοποίησης του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου του έργου. Mη παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης. Νόμιμη η επιβολή τόκων στην απόφαση ανάκτησης.
Επιβολή ολικής δημοσιονομικής διόρθωσης με ανάκτηση λόγω μη πιστοποίησης του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου του έργου. Mη παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης. Νόμιμη η επιβολή τόκων στην απόφαση ανάκτησης.
- Νόμιμη η επιβολή δημοσιονομικής διόρθωσης με ανάκτηση στην εκκαλούσα ελλείψει αποδείξεων ότι υλοποιήθηκε το φυσικό και οικονομικό αντικείμενο του έργου, δοθέντος ότι ματαιώθηκε ο στόχος της χρηματοδότησης και το μέτρο της ανάκτησης της χορηγηθείσας προκαταβολής παρίσταται αναγκαίο, πρόσφορο και κατάλληλο.
-Απορριπτέος ο λόγος περί παραβίασης της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, αφού η εξόφληση της προκαταβολής δεν περιέχει οριστικότητα, τουναντίον, από τους σαφείς όρους του προγράμματος προκύπτει ότι η διατήρησή αυτής εξαρτάται από την άρτια και επιτυχή υλοποίηση του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου του έργου.
- Συμβιβάζεται με το ενωσιακό δίκαιο ο εκ μέρους κράτους μέλους καταλογισμός, επ’ ευκαιρία της είσπραξης αδικαιολογήτως αποκτηθέντος από τον προϋπολογισμό της Ένωσης οφέλους, τόκων, κατ’ εφαρμογή του εθνικού δικαίου. Η επιβολή τόκων δια της προσβαλλόμενης απόφασης, βρίσκει επαρκές νόμιμο έρεισμα στη διάταξη του αρ. 15 παρ. 2 της ΥΠΑΣΥΔ, ανεξαρτήτως εάν το συγκεκριμένο καθεστώς ενίσχυσης και ειδικά η ενίσχυση που χορηγήθηκε στην εκκαλούσα αποτελεί και παράνομη ενίσχυση υπό το πρίσμα των κριτηρίων του άρ.87 ΣΕΚ( ήδη άρθρο 107 ΣΛΕΕ).- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 1479/2025 Δέκατο Τμήμα
Δημοσιονομική διόρθωση με ανάκτηση λόγω απένταξης από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας 2014-2020 του υπομέτρου 6.1. με τίτλο «Εγκατάσταση νέων γεωργών» υποψηφίου που είχε την ιδιότητα προπτυχιακού φοιτητή.
Δημοσιονομική διόρθωση με ανάκτηση λόγω απένταξης από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας 2014-2020 του υπομέτρου 6.1. με τίτλο «Εγκατάσταση νέων γεωργών» υποψηφίου που είχε την ιδιότητα προπτυχιακού φοιτητή. Μη αντίθεση στην αρχή της αναλογικότητας. Παρεμπίπτων έλεγχος της απόφασης απένταξης.
1.Νόμιμη η απένταξη νέου γεωργού από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας 2014-2020 του υπομέτρου 6.1. «Εγκατάσταση νέων γεωργών» διότι ως υποψήφιος τόσο κατά τη υποβολή της αίτησης του για ένταξη στο πρόγραμμα όσο και κατά το χρόνο της ένταξης του σε αυτό είχε την ιδιότητα του προπτυχιακού φοιτητή και δεν ήταν εξαρχής επιλέξιμος.
2.Δεν αποδείχθηκε ότι, παρά την νόμιμη απένταξή του, αξιοποίησε την ενίσχυση που έλαβε και υλοποίησε το επιχειρηματικό του σχέδιο. Μη αντίθεση της προσβαλλόμενης απόφασης στην αρχή της αναλογικότητας
3.Δυνατότητα παρεμπίπτοντος ελέγχου της νομιμότητας και του κύρους της απόφασης απένταξης από το ως άνω πρόγραμμα συνεπεία της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη δημοσιονομική διόρθωση με ανάκτηση, κατά τον οποίο το Τμήμα περιορίζεται στην απλή εξέταση του ως άνω ζητήματος και όχι στη διάγνωσή του με διαπλαστική εξουσία του Δικαστηρίου, με σκοπό την παροχή πληρέστερης δικαστικής προστασίας στο διάδικο στον οποίο απευθύνεται η παρούσα εκκρεμής δίκη. Απορρίπτει την έφεση.- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 1463/2025 Ελάσσων Ολομέλεια
Η θεσπισθείσα με τη διάταξη του άρθρου 58 του ν.
Η θεσπισθείσα με τη διάταξη του άρθρου 58 του ν. 3528/2007 υποχρέωση του υπαλλήλου που έλαβε εκπαιδευτική άδεια να παραμείνει στην υπηρεσία για εύλογο χρονικό διάστημα, το οποίο ορίζεται εκ των προτέρων, δεν αντίκειται στην αρχή της αναλογικότητας, καθόσον εξυπηρετεί θεμιτό σκοπό δημοσίου συμφέροντος και ικανοποιεί την ανάγκη να αξιοποιούνται υπηρεσιακά οι δεξιότητες που απέκτησε κατά την άδεια. Ο καταλογισμός του υπαλλήλου με το ποσό των αποδοχών, που του καταβλήθηκαν κατά τον χρόνο της εκπαίδευσης, δεν συνιστά υπέρμετρο περιορισμό του περιουσιακού του δικαιώματος. Μη παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας, διότι ο αναιρεσείων πρώην ερευνητής δεν εκπλήρωσε στο ελάχιστο την υποχρέωση υπηρέτησής του στο ΕΛΚΕΘΕ μετά τη λήξη της εκπαιδευτικής άδειας, ενώ τελούσε εν γνώσει της υποχρέωσης επιστροφής του συνόλου των αποδοχών δεδομένου ότι η άνω διάταξη είναι απόλυτα σαφής. Αντίθετη μειοψηφία ότι όφειλε το Τμήμα να προβεί σε μείωση του ποσού καταλογισμού, συνεκτιμώντας το σημαντικό ερευνητικό έργο του αναιρεσείοντος, την ένταξή του σε προσωποπαγή θέση κατόπιν αξιολόγησης του επιστημονικού του έργου, τις ιδιαίτερες συνθήκες απασχόλησης των ερευνητών και το ιδιαίτερα υψηλό ποσό του καταλογισμού. Απορρίπτει την αίτηση αναίρεσης.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Αχρεωστήτως λαβόντες
Απόφαση 1459/2025 Ελάσσων Ολομέλεια
Αίτηση αναίρεσης κατά απόφασης του V Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Αγωγή κατ’ άρθρο 105 του ΕισΝΑΚ ταμείου επικουρικής ασφάλισης και πρόνοιας κατά του Ελληνικού Δημοσίου.
Αίτηση αναίρεσης κατά απόφασης του V Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Αγωγή κατ’ άρθρο 105 του ΕισΝΑΚ ταμείου επικουρικής ασφάλισης και πρόνοιας κατά του Ελληνικού Δημοσίου. Αξίωση αποζημίωσης για ζημία που ισχυρίζεται ότι υπέστη το ταμείο λόγω πλημμελούς διαχείρισης από δημόσιο υπόλογο ενσήμου που καθιερώθηκε ως κοινωνικός πόρος του ταμείου. Ο ενάγων φέρει το δικονομικό βάρος απόδειξης των ισχυρισμών του. Αρχή της ελεύθερης εκτίμησης των αποδείξεων. Ευχέρεια και όχι υποχρέωση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς το αν θα διατάξει συμπληρωματικές αποδείξεις, η δε σχετική εκτίμηση είναι, ως ουσιαστική κρίση, αναιρετικώς ανέλεγκτη. Απορρίπτει την αίτηση αναίρεσης.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Αστική ευθύνη
Απόφαση 1458/2025 Ελάσσων Ολομέλεια
Αίτηση αναίρεσης κατά απόφασης του ΙV Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Αίτηση αναίρεσης κατά απόφασης του ΙV Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Αιτήσεις καταλογισμού του Γενικού Επιτρόπου της Επικρατείας του Ελεγκτικού Συνεδρίου εις βάρος χειρουργού ιατρού και υπέρ νοσοκομείου για μέρος της (δυνάμει απόφασης Διοικητικού Εφετείου) καταβληθείσας αποζημίωσης σε συγγενείς ασθενούς που κατέληξε λόγω ιατρικού σφάλματος. Αρμοδιότητα του Γενικού Επιτρόπου για την άσκηση αιτήσεων καταλογισμού. Δέσμευσή από την αμετάκλητη καταδικαστική ποινική απόφαση. Εκτίμηση αποδεικτικών μέσων. Βαθμός πταίσματος του καταλογισθέντος. Αναιρεί την απόφαση, διότι δεν εκτίθεται, με την απαιτούμενη σαφήνεια και πληρότητα, η κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας «πρόσφορη αιτιότητα» για τη θεμελίωση αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ παράνομων και υπαίτιων πράξεων και παραλείψεων του ιατρού κατά το προεγχειρητικό στάδιο και επελθόντος θανάτου ασθενούς.
Μειοψηφίες: α) δεν υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της αποδιδόμενης στον γιατρό παράνομης και υπαίτιας συμπεριφοράς και του επελθόντος ζημιογόνου αποτελέσματος, β) η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση έχει πλήρη και σαφή αιτιολογία, διότι η απόφαση του ιατρού να οδηγήσει την ασθενή στην επέμβαση δημιούργησε τον κίνδυνο επέλευσης των εγγενών, κατ’ αντικειμενική κρίση, χειρουργικών και ενδονοσοκομειακών επιπλοκών.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Αστική ευθύνη
Απόφαση 1436/2025 Πρώτο Τμήμα
Αίτηση του Γενικού Επίτροπου της Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο με την οποία ζητείται να καταλογιστεί πρώην υπάλληλος του Υπουργείου Οικονομικών, διότι κατά τον έλεγχο που διενεργήθηκε από Οικονομικό Επιθεωρητή, σύμφωνα με τις περί πόθεν έσχες διατάξεις, δεν αποδείχθηκε η νόμιμη προέλευσ
Αίτηση του Γενικού Επίτροπου της Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο με την οποία ζητείται να καταλογιστεί πρώην υπάλληλος του Υπουργείου Οικονομικών, διότι κατά τον έλεγχο που διενεργήθηκε από Οικονομικό Επιθεωρητή, σύμφωνα με τις περί πόθεν έσχες διατάξεις, δεν αποδείχθηκε η νόμιμη προέλευση περιουσιακού οφέλους, ίσου με το ποσό για το οποίο ζητείται ο καταλογισμός. Εξέταση από το Τμήμα των προβαλλόμενων ισχυρισμών από τον καθ’ ου η αίτηση. Δεκτή εν μέρει η αίτηση καταλογισμού. Μειοψηφία ως προς την παραγραφή.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Πόθεν έσχες
Απόφαση 1428/2025 Πρώτο Τμήμα
Ανακοπή εξ αδιαθέτου κληρονόμου (αδερφού) θανόντος (εν ζωή Προϊσταμένου ΔΟΥ Φλώρινας).
Ανακοπή εξ αδιαθέτου κληρονόμου (αδερφού) θανόντος (εν ζωή Προϊσταμένου ΔΟΥ Φλώρινας). Σε περίπτωση θανάτου καταλογισθέντος για έλλειμμα η ευθύνη των κληρονόμων γεννάται το πρώτον κατά το στάδιο επαγωγής της κληρονομίας και η ιδιότητα του οφειλέτη αποκτάται μόνο από και με την έκδοση και κοινοποίηση προς αυτούς της ατομικής ειδοποίησης, που στην περίπτωση αυτή έχει εκτελεστό χαρακτήρα. Η αποδοχή της κληρονομίας που συνάγεται από την παραμέληση της προθεσμίας αποποίησης, μπορεί να προσβληθεί από τον κληρονόμο λόγω ουσιώδους πλάνης, δηλαδή αν συντρέχει άγνοια ή εσφαλμένη γνώση της κατάστασης που διαμόρφωσε τη βούλησή του, ώστε, αν ο κληρονόμος γνώριζε την αληθινή κατάσταση δεν θα άφηνε να παρέλθει άπρακτη η προθεσμία αποποίησης. Εν προκειμένω, ο ανακόπτων δεν γνώριζε για την επαγωγή στον ίδιο της κληρονομίας του αδελφού του, διότι δεν διατηρούσε σχέσεις ούτε είχε επικοινωνία με την οικογένεια αυτού που είχε αποποιηθεί την κληρονομία του. Το Τμήμα έκρινε ότι υποβλήθηκε εμπροθέσμως η δήλωση αποποίησης, αυτός δεν κατέστη κληρονόμος του καταλογισθέντος αδελφού του και δεν ευθύνεται για τα χρέη της κληρονομίας αυτού.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Υπόλογοι, Συνυπεύθυνοι
Απόφαση 1425/2025 Πρώτο Τμήμα
ΚαταλΚαταλογισμός υπαλλήλου (καθαρίστριας) του Γενικού Νοσοκομείου Αεροπορίας (ΓΝΑ) για αποδοχές που έλαβε κατά το χρονικό διάστημα που εργαζόταν ενώ της είχε επιβληθεί πειθαρχική ποινή προσωρινής παύσης με πλήρη στέρηση αποδοχών.
ΚαταλΚαταλογισμός υπαλλήλου (καθαρίστριας) του Γενικού Νοσοκομείου Αεροπορίας (ΓΝΑ) για αποδοχές που έλαβε κατά το χρονικό διάστημα που εργαζόταν ενώ της είχε επιβληθεί πειθαρχική ποινή προσωρινής παύσης με πλήρη στέρηση αποδοχών. Σε περίπτωση έκδοσης τελεσίδικης πειθαρχικής απόφασης επιβολής ποινής προσωρινής παύσης με πλήρη στέρηση αποδοχών, η υπηρεσία οφείλει αφενός να κοινοποιήσει την απόφαση στον υπάλληλο και αφετέρου να εκτελέσει την ποινή με έκδοση σχετικής διαπιστωτικής πράξης αμελλητί, κατά τρόπο ώστε ο υπάλληλος κατά το χρόνο εκτέλεσης της ποινής να απέχει από κάθε υπηρεσία. Η κοινοποίηση της πειθαρχικής απόφασης δεν ισοδυναμεί με εκτέλεση αυτής. Εν προκειμένω, δεν συντρέχει αχρεώστητη καταβολή αποδοχών για το χρονικό διάστημα κατά το οποίο η εκκαλούσα παρείχε την εργασία της πριν από την έκδοση και κοινοποίηση της σχετικής διαπιστωτικής πράξης, ενώ συντρέχει περίπτωση καταβολής αχρεώστητων αποδοχών για το χρονικό διάστημα, κατά το οποίο η εκκαλούσα απείχε από την εργασία της σε εκτέλεση της πειθαρχικής ποινής και παράλληλα της καταβάλλονταν αποδοχές μετά την έκδοση και κοινοποίηση σε αυτήν της σχετικής διαπιστωτικής πράξης. ογισμός υπαλλήλου (καθαρίστριας) του Γενικού Νοσοκομείου Αεροπορίας (ΓΝΑ) για αποδοχές που έλαβε κατά το χρονικό διάστημα που εργαζόταν ενώ της είχε επιβληθεί πειθαρχική ποινή προσωρινής παύσης με πλήρη στέρηση αποδοχών. Σε περίπτωση έκδοσης τελεσίδικης πειθαρχικής απόφασης επιβολής ποινής προσωρινής παύσης με πλήρη στέρηση αποδοχών, η υπηρεσία οφείλει αφενός να κοινοποιήσει την απόφαση στον υπάλληλο και αφετέρου να εκτελέσει την ποινή με έκδοση σχετικής διαπιστωτικής πράξης αμελλητί, κατά τρόπο ώστε ο υπάλληλος κατά το χρόνο εκτέλεσης της ποινής να απέχει από κάθε υπηρεσία. Η κοινοποίηση της πειθαρχικής απόφασης δεν ισοδυναμεί με εκτέλεση αυτής. Εν προκειμένω, δεν συντρέχει αχρεώστητη καταβολή αποδοχών για το χρονικό διάστημα κατά το οποίο η εκκαλούσα παρείχε την εργασία της πριν από την έκδοση και κοινοποίηση της σχετικής διαπιστωτικής πράξης, ενώ συντρέχει περίπτωση καταβολής αχρεώστητων αποδοχών για το χρονικό διάστημα, κατά το οποίο η εκκαλούσα απείχε από την εργασία της σε εκτέλεση της πειθαρχικής ποινής και παράλληλα της καταβάλλονταν αποδοχές μετά την έκδοση και κοινοποίηση σε αυτήν της σχετικής διαπιστωτικής πράξης.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Αχρεωστήτως λαβόντες
Απόφαση 1359/2025 Ελάσσων Ολομέλεια
Καταλογισμός εν εκκαθαρίσει αγροτικού συνεταιρισμού με το σύνολο της οικονομικής ενίσχυσης στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Αγροτική Ανάπτυξη – Ανασυγκρότηση της Υπαίθρου 2000 - 2006» του Γ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, λόγω εκμίσθωσης του κτιρίου σε τρίτο, παύσης παραγωγικής δραστηρ
Καταλογισμός εν εκκαθαρίσει αγροτικού συνεταιρισμού με το σύνολο της οικονομικής ενίσχυσης στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Αγροτική Ανάπτυξη – Ανασυγκρότηση της Υπαίθρου 2000 - 2006» του Γ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, λόγω εκμίσθωσης του κτιρίου σε τρίτο, παύσης παραγωγικής δραστηριότητας και κατάσχεσης εξοπλισμού. Η μη εκπλήρωση από τον λήπτη της ενίσχυσης των όρων και προϋποθέσεων ένταξης στο πρόγραμμα εντός πέντε ετών από την έκδοση της απόφασης χρηματοδότησης, εφόσον η διαπίστωση των ανωτέρω γίνει εντός δεκαετίας από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης ολοκλήρωσης και έναρξης της παραγωγικής λειτουργίας, επιφέρει ως συνέπεια τον καταλογισμό με το σύνολο του ποσού χρηματοδότησης. Μειοψηφία ότι το χρονικό σημείο έναρξης της πενταετίας εκκινεί από την ολοκλήρωση της επένδυσης. Απόρριψη ισχυρισμού αναιρεσείοντος περί συνδρομής λόγων ανωτέρας βίας, καθότι δεν προηγήθηκε έγγραφη ενημέρωση. Λόγω έλλειψης συνδέσμου μεταξύ ποινικής και δημοσιολογιστικής δίκης δεν παραβιάστηκε το τεκμήριο αθωότητας. Μη στοιχειοθέτηση της αρχής nebis idem, διότι η επιβολή δημοσιονομικής διόρθωσης έχει αποκαταστατικό χαρακτήρα και δεν συνιστά ποινή. Μη παράβαση της αρχής της αναλογικότητας λόγω της σοβαρότητας των παρατυπιών, της αποσιώπησης στοιχείων και της μη ολοκλήρωσης της επένδυσης. Απορρίπτει την αναίρεση.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
