ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
Νομολογία
Απόφαση 101/2025 Ελάσσων Ολομέλεια
Αναπτυξιακός Οργανισμός. Υλοποίηση έργου «ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΙΑΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΤΗΣ ΑΚΤΗΣ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΕΟΥΣ ΔΗΜΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ».
Αναπτυξιακός Οργανισμός. Υλοποίηση έργου «ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΙΑΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΤΗΣ ΑΚΤΗΣ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΕΟΥΣ ΔΗΜΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ». Ουσιώδης μη νόμιμος όρος διακήρυξης περί υποχρεωτικής εκτέλεσης του συνόλου των εργασιών από τον προσφέροντα (ή από τον έναν συμμετέχοντα στην ένωση), καθώς σύμφωνα με την εξαιρετική διάταξη του άρθρου 78 παρ. 2 του ν. 4412/2016 (και το αντίστοιχο άρθρο 63 παρ. 2 της οδηγίας 2014/24/ΕΕ) ο περιορισμός τους δικαιώματος των προσφερόντων να μετέχουν στο διαγωνισμό στηριζόμενοι στις ικανότητες τρίτων μπορεί να καμφθεί μόνον για ορισμένα (ποσοτικό κριτήριο) και κρίσιμα (ποιοτικό κριτήριο) καθήκοντα και όχι για το σύνολο του έργου. Οι εργασίες που περιλαμβάνονται στο αντικείμενο της σύμβασης (κατασκευή πεζοδρομίων, ποδηλατοδρόμων και ελεύθερων κοινόχρηστων χώρων με πράσινο) δεν παρουσιάζουν ιδιαιτερότητες που απαιτούν ικανότητα μη δυνάμενη να προκύψει ως άθροισμα της ελάσσονος ικανότητας περισσότερων οικονομικών φορέων. Μειοψηφία: Υφίσταται πλημμέλεια της διαγωνιστικής διαδικασίας, όμως, τούτη δεν κρίνεται ουσιώδης ενόψει των συγκεκριμένων πραγματικών δεδομένων της υπόθεσης.
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Έργα
Απόφαση 99/2025 Ελάσσων Ολομέλεια
Καταλογισμός υπολόγου. Μεταγενέστερη αθωωτική ποινική απόφαση.
Καταλογισμός υπολόγου. Μεταγενέστερη αθωωτική ποινική απόφαση. Η ρητή άρνηση της Διοίκησης να εξετάσει κατ’ ουσίαν το αίτημα του αναιρεσιβλήτου για επανεξέταση του γενομένου σε βάρος του καταλογισμού, ύστερα από αθωωτική ποινική απόφαση, στερείται εκτελεστού χαρακτήρα εφόσον το εκδόν όργανο δεν προέβη σε νέα κατ’ ουσίαν έρευνα της υπόθεσης. Η δε ασκηθείσα έφεση πρέπει, εξ αυτού του λόγου, να απορριφθεί ως απαράδεκτη.Εφόσον ο νόμος δεν ορίζει το αντίθετο, η διοίκηση δεν είχε υποχρέωση να εξετάσει τα υποβληθέντα νέα στοιχεία ούτε να ανακαλέσει την καταλογιστική της απόφαση, καθόσον είχε εκπνεύσει η προθεσμία προσβολής της προς ανάκληση καταλογιστικής. Η προσβληθείσα άρνηση της Διοίκησης είναι εντός των ορίων της διακριτικής ευχέρειας για ανάκληση της (αρχικής) καταλογιστικής απόφασης, χωρίς να πάσχει ακυρότητας και να γεννάται εξ αυτού ζήτημα αναπομπής της υπόθεσης στη διοίκηση, προκειμένου να εξετάσει το σχετικό αίτημα.Αντίθετη μειοψηφία – Τεκμήριο αθωότητας. Η καταλογίζουσα αρχή οφείλει να επιληφθεί εκ νέου της υπόθεσης, συνεκτιμώντας την αθωωτική απόφαση του ποινικού δικαστηρίου και να εκφέρει αιτιολογημένη κρίση ως προς την ουσία του αιτήματος του καταλογισθέντος για επανεξέταση της υπόθεσής του. Η σχετική δε παράλειψη ή άρνηση της διοίκησης συνιστά εκτελεστή διοικητική πράξη.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Αστική ευθύνη
Απόφαση 98/2025 Ελάσσων Ολομέλεια
Δημοσιονομική διόρθωση. Παραβίαση αρχής προστασίας δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.
Δημοσιονομική διόρθωση. Παραβίαση αρχής προστασίας δικαιολογημένης εμπιστοσύνης. Πρόγραμμα οικονομικής κεφαλαιουχικής ενίσχυσης στα πλαίσια του οποίου έγιναν δεκτά τα δικαιολογητικά που υπέβαλε η αναιρεσείουσα, σύμφωνα με τους όρους της σχετικής προκήρυξης, η οποία συνιστούσε το κανονιστικό πλαίσιο του επίμαχου προγράμματος που δέσμευε τους επενδυτές. Μεταγενέστερη διευκρινιστική Οδηγία-εσωτερικό έγγραφο της Διοίκησης, η οποία το πρώτον απαίτησε πρόσθετο δικαιολογητικό απευθυνόμενη στα όργανα ελέγχου, η οποία δεν προκύπτει ότι περιελήφθη στην προκήρυξη, ούτε ότι ήταν εκ των προτέρων γνωστή στους ενδιαφερομένους. Κατά παράβαση της αρχής προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης εκδόθηκε απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης αναφέροντας ως νόμιμη αιτία αυτής την παράβαση όρων και προϋποθέσεων της οικείας προκήρυξης αναφορικά με την αξιολόγηση υποκριτηρίου, λόγω μη προσκόμισης του ως άνω πρόσθετου δικαιολογητικού. Αντίθετη μειοψηφία.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 65/2025 Δέκατο Τμήμα
Παρατυπία λόγω μη εμπρόθεσμης ολοκλήρωσης επενδυτικού σχεδίου στο πλαίσιο του Προγράμματος «Ενίσχυση Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στους τομείς Μεταποίησης, Τουρισμού, Εμπορίου – Υπηρεσιών».
Παρατυπία λόγω μη εμπρόθεσμης ολοκλήρωσης επενδυτικού σχεδίου στο πλαίσιο του Προγράμματος «Ενίσχυση Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στους τομείς Μεταποίησης, Τουρισμού, Εμπορίου – Υπηρεσιών». Η πραγματοποίηση από τον δικαιούχο ορισμένων εκ των δαπανών, κατά τον χρόνο της εκταμίευσης του ποσών των ενδιάμεσων δόσεων, δεν αποτελεί νόμιμη αιτία για τη διατήρησή τους, δοθέντος ότι απαιτείται η ολοκλήρωση της επένδυσης. Η άδεια λειτουργίας της επιχείρησής της δεν αποδεικνύει, άνευ ετέρου, την ολοκλήρωση της επένδυσής της, δηλαδή τη θέση της σε παραγωγική ετοιμότητα. Δεν γεννάται ζήτημα παραβίασης των αρχών της αναλογικότητας και της δικαιολογημένης. Δεν νοείται απαλλαγή για λόγους επιείκειας, οι οποίοι ανάγονται στην οικονομική αδυναμία επιστροφής του καταλογισθέντος ποσού.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 64/2025 Δέκατο Τμήμα
Δημοσιονομική διόρθωση σε βάρος αναθέτουσας αρχής, λόγω έγκρισης της υποκατάστασης του αρχικού αναδόχου κατά την υλοποίηση σύμβασης δημοσίου έργου, συγχρηματοδοτούμενου από το Ευρωπαϊκό Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης.
Δημοσιονομική διόρθωση σε βάρος αναθέτουσας αρχής, λόγω έγκρισης της υποκατάστασης του αρχικού αναδόχου κατά την υλοποίηση σύμβασης δημοσίου έργου, συγχρηματοδοτούμενου από το Ευρωπαϊκό Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης. Ακυρώνει δημοσιονομική διόρθωση λόγω έλλειψης σαφήνειας και προβλεψιμότητας του εθνικού δικαίου ως προς τις προϋποθέσεις νόμιμης υποκατάστασης του αρχικού αναδόχου καθώς και με βάση την αρχή της αναλογικότητας.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 47/2025 Τρίτο Τμήμα
Νομίμως δεν συνυπολογίσθηκε στη συνολική συντάξιμη υπηρεσία του εκκαλούντος μέλους ΔΕΠ ΑΕΙ το χρονικό διάστημα αφότου αυτός τέθηκε σε υποχρεωτική αποχή από τα καθήκοντά του κατ’ εφαρμογή του άρθρου 331 παρ. 2 του ν.
Νομίμως δεν συνυπολογίσθηκε στη συνολική συντάξιμη υπηρεσία του εκκαλούντος μέλους ΔΕΠ ΑΕΙ το χρονικό διάστημα αφότου αυτός τέθηκε σε υποχρεωτική αποχή από τα καθήκοντά του κατ’ εφαρμογή του άρθρου 331 παρ. 2 του ν. 5343/1932 και μέχρι τη λύση αυτοδικαίως της υπηρεσιακής σχέσης του με το Πανεπιστήμιο λόγω συμπλήρωσης του προβλεπόμενου ορίου ηλικίας. Το ως άνω χρονικό διάστημα, κατά το οποίο δεν παρασχέθηκε πραγματική δημόσια υπηρεσία, συνιστά χρόνο «αργίας» κατά την έννοια της παραγράφου 7 του άρθρου 11 του Συνταξιοδοτικού Κώδικα και, για τον λόγο αυτόν, δεν δύναται να λογισθεί συντάξιμο. Δεν πληρούται, εξάλλου, εν προκειμένω η τιθέμενη στην τελευταία διάταξη προϋπόθεση (επιγενόμενη αθώωση ή απαλλαγή) για την κατ’ εξαίρεση θεώρηση του χρόνου αυτού ως συνταξίμου, καθόσον, όπως ο ίδιος ο εκκαλών συνομολογεί με το υπόμνημα, η ποινική καταδίκη του κατέστη αμετάκλητη με απόφαση του Αρείου Πάγου. Η έκδοση της προσβαλλόμενης πράξης χώρησε κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του Συνταξιοδοτικού Κώδικα, χωρίς να προδικάζει κατ’ ουδένα τρόπο την ενοχή του εκκαλούντος προ της επέλευσης του αμετακλήτου τής ποινικής καταδίκης του, συνεπώς δεν εγείρεται ζήτημα παραβίασης του τεκμηρίου αθωότητάς. Είναι νομικώς αδιάφορη ως προς το κρίσιμο ζήτημα η επιγενόμενη απονομή χάρης στον εκκαλούντα με προεδρικό διάταγμα, δοθέντος ότι δεν αναιρεί ούτε επηρεάζει την εγκυρότητα και νομιμότητα της θέσης του σε υποχρεωτική αποχή και τη λόγω αυτής διακοπή της προσμέτρησης του αντίστοιχου διαστήματος ως συντάξιμης υπηρεσίας.
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Πολιτικοί συνταξιούχοι
Απόφαση 45/2025 Τρίτο Τμήμα
Έφεση πρώην υπαλλήλου ΟΑΕΔ κατά της απόρριψης αίτησής του για κανονισμό σύνταξης, με το ειδικό καθεστώς των δημοσίων υπαλλήλων, ως πατέρας ανηλίκου τέκνου με θεμελίωση εικοσιπενταετίας το έτος 2010.
Έφεση πρώην υπαλλήλου ΟΑΕΔ κατά της απόρριψης αίτησής του για κανονισμό σύνταξης, με το ειδικό καθεστώς των δημοσίων υπαλλήλων, ως πατέρας ανηλίκου τέκνου με θεμελίωση εικοσιπενταετίας το έτος 2010. Διαφορετική συνταξιοδοτική μεταχείριση μεταξύ ανδρών και γυναικών από τις διατάξεις του άρθρου 56 του Συνταξιοδοτικού Κώδικα, όπως αυτές ίσχυαν μέχρι 31.12.2010 και εξακολουθούν να διέπουν το συνταξιοδοτικό καθεστώς όσων είχαν ήδη θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα μέχρι 31.12.2010 με τη συμπλήρωση 25 ετών συντάξιμης υπηρεσίας. Δυσμενής διάκριση (4 παρ. 1 και 2 Συντ.) με μόνο κριτήριο το φύλο, που δεν δικαιολογείται από λόγους γενικότερου κοινωνικού ή δημοσίου συμφέροντος ή από λόγους που ανάγονται στην ανάγκη μεγαλύτερης προστασίας των γυναικών σε θέματα μητρότητας, γάμου και οικογένειας ή σε καθαρά βιολογικές διαφορές που επιβάλλουν τη λήψη ιδιαίτερων μέτρων υπέρ αυτών. Αντίθεση και προς την αρχή της ισότητας αμοιβών, η οποία κατοχυρώνεται διαχρονικά στο ενωσιακό δίκαιο (άρθρο 141 παρ. 2 της Συνθήκης του Άμστερνταμ και ήδη άρθρο 157 παρ. 2 ΣΛΕΕ). Ο καθορισμός διαφορετικών ηλικιακών ορίων ως προς τη συνταξιοδότηση ανδρών και γυναικών δεν δύναται να θεωρηθεί ως επιτρεπόμενο θετικό μέτρο υπό τις κρατούσες πλέον κοινωνικές συνθήκες. Προς αποκατάσταση της ίσης μεταχείρισης των δύο φύλων, για όσο χρονικό διάστημα διατηρείται σε ισχύ η δυσμενής αυτή διάκριση σε βάρος των ανδρών, πρέπει να επεκταθεί και στους άνδρες υπαλλήλους η ευνοϊκότερη ρύθμιση που ισχύει για τις γυναίκες Δέχεται την έφεση, ακυρώνει και αναπέμπει.
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Πολιτικοί συνταξιούχοι
Απόφαση 34/2025 Έβδομο Τμήμα
Διενέργεια διεθνούς ηλεκτρονικού ανοικτού διαγωνισμού. Ανάθεση σύμβασης μεταφοράς μαθητών (για τα σχολικά έτη 2023-2024 & 2024-2025). Κριτήριο κατακύρωσης η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει τιμής μίσθωσης κατάλληλων μεταφορικών μέσων δημόσιας χρήσης.
Διενέργεια διεθνούς ηλεκτρονικού ανοικτού διαγωνισμού. Ανάθεση σύμβασης μεταφοράς μαθητών (για τα σχολικά έτη 2023-2024 & 2024-2025). Κριτήριο κατακύρωσης η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει τιμής μίσθωσης κατάλληλων μεταφορικών μέσων δημόσιας χρήσης. Σημαντικές αποκλίσεις χιλιομετρικών αποστάσεων κατά την εφαρμογή του μαθηματικού τύπου για τον υπολογισμό του κόστους των υπεραστικών δρομολογίων σε σχέση με εκείνες της διακήρυξης. Η προϋπολογιζόμενη δαπάνη της σύμβασης πρέπει να τεκμηριώνεται με ακρίβεια αποκλειστικά επί τη βάσει των μαθηματικών τύπων που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα της σχετικής Κ.Υ.Α. Η απουσία ή η ανακρίβεια των παραμέτρων και των λοιπών συντελεστών που χρησιμοποιούνται για την εξεύρεση μέσω του μαθηματικού τύπου του κόστους εκάστου δρομολογίου του διαγωνισμού δεν επιτρέπουν να αποδειχθεί το εύλογο του συνολικού ποσού που δεσμεύεται. Ουσιωδώς πλημμελής η οικεία διακήρυξη και, επέκεινα, η διαδικασία ανάθεσης στο σύνολό της.
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Υπηρεσίες
Απόφαση 26/2025 Μείζων Ολομέλεια
Παραπομπή ζητήματος συνταγματικότητας στην Ολομέλεια, σύμφωνα με το άρθρο 161 παρ. 1 του ν. 4700/2020. Κατάργηση, με τη διάταξη του άρθρου 5 παρ. 1 του ν. 4488/2017, της διάταξης της περίπτωσης β΄ του άρθρου 62 του Συνταξιοδοτικού Κώδικα (π.δ.
Παραπομπή ζητήματος συνταγματικότητας στην Ολομέλεια, σύμφωνα με το άρθρο 161 παρ. 1 του ν. 4700/2020. Κατάργηση, με τη διάταξη του άρθρου 5 παρ. 1 του ν. 4488/2017, της διάταξης της περίπτωσης β΄ του άρθρου 62 του Συνταξιοδοτικού Κώδικα (π.δ. 169/2007), με συνέπεια την απόληψη από επίορκο υπάλληλο, παρανομήσαντα σε βάρος του δημοσίου ή ν.π.δ.δ. και αμετακλήτως καταδικασθέντα, σύνταξης του αυτού ύψους με τον ευόρκως υπηρετήσαντα. Η νέα ρύθμιση δεν τελεί σε αντίθεση με τη συνταγματική αρχή της ισότητας (4 παρ. 1 Συντ.) και την απορρέουσα από αυτή αρχή της αξιοκρατίας. Σαφής δικαιοπολιτική επιλογή του νομοθέτη να αποσυνδέσει πλήρως την ποινικά κολάσιμη συμπεριφορά των υπαλλήλων από την οιασδήποτε έκτασης (ολική ή μερική) οριστική απώλεια του συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Η ρύθμιση αυτή δεν δύναται να θεωρηθεί ότι εξομοιώνει αυθαίρετα ευόρκως υπηρετήσαντες και επίκορκους υπαλλήλους, δοθέντος ότι και ο επίορκος υπάλληλος παρείχε επί μακρόν υπηρεσίες επί τη βάσει νομίμως συσταθείσας δημοσιοϋπαλληλικής σχέσης, διαθέτοντας τα απαιτούμενα τυπικά προσόντα της θέσης του, έχοντας καταβάλει ασφαλιστικές εισφορές και έχοντας συμπληρώσει τις χρονικές προϋποθέσεις για τη θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης από το Δημόσιο. Η ποινικώς κολάσιμη συμπεριφορά των υπαλλήλων δεν συνιστά πρόσφορο κριτήριο δυνάμενο να δικαιολογήσει, κατά τρόπο συνταγματικώς ανεκτό, την εξαίρεση τους από το δικαίωμα σύνταξης. Τυχόν αναλογική μείωση του ύψους της σύνταξης αμετακλήτως καταδικασθέντος υπαλλήλου που προέβη σε έκνομες δραστηριότητες κατά την άσκηση των υπηρεσιακών του καθηκόντων, θα συνιστούσε πράξη νομοθέτησης και, επομένως, ανεπίτρεπτη (άρθρο 26 Συντ.) επέμβαση του δικαστή στα έργα της νομοθετικής εξουσίας.
Αντίθετη μειοψηφία: Σε συνέχεια της διαπιστούμενης αντισυνταγματικότητας και ελλείψει ειδικής προς τούτο νομοθετικής ρύθμισης -και μέχρι τη θέσπιση αυτής- στο πλαίσιο της παροχής δικαστικής προστασίας και εφαρμογής των γενικών αρχών της αναλογικότητας και της αναλογικής ισότητας, το Δικαστήριο δύναται να προβεί σε πρωτογενή καθορισμό του ύψους της καταβλητέας σύνταξης.
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Πολιτικοί συνταξιούχοι
Απόφαση 24/2025 Έκτο Τμήμα
Αποζημιωτική αξίωση στρατιωτικού συνταξιούχου λόγω παράνομης μη αναπροσαρμογής από τη συνταξιοδοτική διοίκηση των συντάξιμων αποδοχών του βάσει των διατάξεων των νόμων 2838/2000 και 3016/2002. Καταβολή οικογενειακού επιδόματος. Παραγραφή αξίωσης.
Αποζημιωτική αξίωση στρατιωτικού συνταξιούχου λόγω παράνομης μη αναπροσαρμογής από τη συνταξιοδοτική διοίκηση των συντάξιμων αποδοχών του βάσει των διατάξεων των νόμων 2838/2000 και 3016/2002. Καταβολή οικογενειακού επιδόματος. Παραγραφή αξίωσης.
Προϋποθέσεις εκδίκασης αγωγής στρατιωτικού συνταξιούχου σε Συμβούλιο (άρθ. 91 του ν. 4700/2020). Για τη διακρίβωση της ιδιότητας του ενάγοντος και συνακόλουθα τη διακρίβωση της δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου ελήφθησαν υπόψιν στοιχεία από τον ηλεκτρονικό συνταξιοδοτικό φάκελο του ενάγοντος. Κατά το επίδικο χρονικό διάστημα η καταβολή οικογενειακού επιδόματος σε ποσοστό 10% επί των δικαιούμενων διαφορών συντάξεων συνίστατο σε μηνιαίο πάγιο ποσό και δεν εξαρτάτο από τον βαθμό με τον οποίο συνταξιοδοτείτο ο συνταξιούχος του Δημοσίου. Κρίση ότι από 1ης.1.2011 και εφεξής τα ουσιαστικά αποτελέσματα της αγωγής επέρχονται ως προς το εναγόμενο από την επίδοση της αγωγής. Συνεπώς, προκειμένου να διακοπεί η παραγραφή της αξίωσης του ενάγοντος, δεν αρκεί η κατάθεση του δικογράφου της αγωγής αλλά απαιτείται και η επίδοση αυτής στο εναγόμενο. Η μη επίδοση στην υπό κρίση υπόθεση της αγωγής στο εναγόμενο νομικό πρόσωπο, κατά τα αυτεπαγγέλτως ερευνόμενα από το Δικαστήριο, καθιστά τις αξιώσεις αυτού παραγεγραμμένες. Απορρίπτει την αγωγή.
