ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
Νομολογία
Απόφαση 446/2026 Έβδομο Τμήμα
Προσφυγή ανάκλησης κατά Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η σύναψη προγραμματικής σύμβασης για την Κατασκευή Κέντρου Υδάτινου Αθλητισμού και Πολιτισμού και Διαμόρφωση χώρων πρασίνου, μεταξύ του ΝΠΙΔ Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας (ΣΕΦ), του Ολυμπιακού Συνδέσμου Φιλάθλων Π
Προσφυγή ανάκλησης κατά Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η σύναψη προγραμματικής σύμβασης για την Κατασκευή Κέντρου Υδάτινου Αθλητισμού και Πολιτισμού και Διαμόρφωση χώρων πρασίνου, μεταξύ του ΝΠΙΔ Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας (ΣΕΦ), του Ολυμπιακού Συνδέσμου Φιλάθλων Πειραιά (ΟΣΦΠ) και της Περιφέρεια Αττικής. Το Τμήμα κρίνει ότι δεν συντρέχουν διακωλυτικοί λόγοι, διότι: α) Η προηγηθείσα σύμβαση μεταξύ ΣΕΦ και ΟΣΦΠ ορθώς δεν υποβλήθηκε σε προσυμβατικό έλεγχο, δεδομένου ότι δεν έφερε στοιχεία σύμβασης παραχώρησης έργου και υπηρεσιών, αλλά μίσθωσης ακινήτου. β) Τηρήθηκε η αρχή της οικονομικότητας, ενώ η Περιφέρεια Αττικής ανέλαβε τη χρηματοδότηση και δημοπράτηση του έργου, ο ΟΣΦΠ την εκπόνηση μελετών και το ΣΕΦ την απομάκρυνση κινητών από το χώρο. γ) Η κρινόμενη σύμβαση πληροί τα αναγκαία τυπικά στοιχεία των προγραμματικών συμβάσεων του άρθρου 100 του ν. 3852/2010 και εξυπηρετεί τον επιδιωκόμενο σκοπό της προαγωγής του αθλητισμού. Απαράδεκτη η παρέμβαση της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής λόγω μη στοιχειοθέτησης εννόμου συμφέροντος. Δεκτή η προσφυγή ανάκλησης.
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Έργα
Πράξη 81/2026 Ζ' Κλιμάκιο
Σχέδιο σύμβασης παροχής υπηρεσιών καθαρισμού των οχημάτων της Ο.ΣΥ. Α.Ε.
Σχέδιο σύμβασης παροχής υπηρεσιών καθαρισμού των οχημάτων της Ο.ΣΥ. Α.Ε. Για τη διενέργεια του προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας από το Ελεγκτικό Συνέδριο απαιτείται εκ μέρους της αναθέτουσας αρχής υποβολή πλήρους φακέλου με όλα τα σχετικά στοιχεία καθώς και τυχόν αναγκαίες διευκρινήσεις επί της διαδικασίας σύναψης της σχετικής σύμβασης και των όρων αυτής. Αποκλεισμός του προσωρινού αναδόχου λόγω κρίσης της αναθέτουσας αρχής περί μη επάρκειας των επανορθωτικών μέτρων που είχε λάβει. Αναβολή έκδοσης οριστικής Πράξης μέχρι την έκδοση της απόφασης του Διοικητικού Εφετείου επί της αίτησης ακύρωσης που άσκησε ο αποκλεισθείς διαγωνιζόμενος κατά της απορριπτικής απόφασης της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ επί της προδικαστικής προσφυγής του. Διαταγή του Κλιμακίου για συμπλήρωση του φακέλου με επιπλέον στοιχεία.
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Υπηρεσίες
Απόφαση 62/2026 Έβδομο Τμήμα
Σχέδιο τροποποίησης σύμβασης προμήθειας συστήματος επικοινωνιών και καταγραφής φωνής για τις ανάγκες των Κέντρων Ελέγχου Αθηνών και Μακεδονίας στο Ελληνικό και στους αναμεταβιβαστικούς σταθμούς της ΥΠΑ κρίθηκε από το ΣΤ Κλιμάκιο μη νόμιμο, με την αιτιολογία ότι ο χρόνος ισχύος της αρχικής σύ
Σχέδιο τροποποίησης σύμβασης προμήθειας συστήματος επικοινωνιών και καταγραφής φωνής για τις ανάγκες των Κέντρων Ελέγχου Αθηνών και Μακεδονίας στο Ελληνικό και στους αναμεταβιβαστικούς σταθμούς της ΥΠΑ κρίθηκε από το ΣΤ Κλιμάκιο μη νόμιμο, με την αιτιολογία ότι ο χρόνος ισχύος της αρχικής σύμβασης είχε λήξει και τούτο ανεξαρτήτως του ότι δεν είχε ολοκληρωθεί το φυσικό και οικονομικό της αντικείμενο.Το Δικαστήριο εξετάζοντας προσφυγή ανάκλησης έκρινε ότι κατ’ επιταγή των αρχών της διαφάνειας της ίσης μεταχείρισης και του ελεύθερου ανταγωνισμού, τα συμβληθέντα μέρη δεν δύνανται να παρατείνουν τον καθορισθέντα στη διακήρυξη χρόνο εκτέλεσης δίχως την τήρηση των οριζόμενων στο νόμο προϋποθέσεων, ούτε να διαιωνίζουν επ΄ αόριστον τη συμβατική τους σχέση. Εν προκειμένω, η ορισθείσα στη διακήρυξη 30μηνη προθεσμία παράδοσης των υλικών, η οποία έληγε στις 30/9/2021, δεν παρατάθηκε κατά την διάρκειά της, αλλά στις 15.10.2025 εγκρίθηκαν εκπροθέσμως με υ.α. η τροποποίηση της προθεσμίας αυτής, των λεπτομερών τεχνικών προδιαγραφών και της συνολικής προθεσμίας εκτέλεσης της σύμβασης. Απορρίπτει την προσφυγή.
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Προμήθειες
Πράξη 51/2026 Ζ' Κλιμάκιο
Σχέδιο σύμβασης παροχής υπηρεσιών αποξήλωσης του ανενεργού δικτύου, διενέργειας καταγραφής των στύλων στο ενεργό και ανενεργό εναέριο ηλεκτρικό δίκτυο της ΟΣΥ Α.Ε. και αντικατάστασης στύλων στήριξης εναέριου ηλεκτρικού δικτύου παροχής ενέργειας στα ηλεκτροκίνητα λεωφορεία της Ο.ΣΥ. Α.Ε.
Σχέδιο σύμβασης παροχής υπηρεσιών αποξήλωσης του ανενεργού δικτύου, διενέργειας καταγραφής των στύλων στο ενεργό και ανενεργό εναέριο ηλεκτρικό δίκτυο της ΟΣΥ Α.Ε. και αντικατάστασης στύλων στήριξης εναέριου ηλεκτρικού δικτύου παροχής ενέργειας στα ηλεκτροκίνητα λεωφορεία της Ο.ΣΥ. Α.Ε. (Τρόλλεϋ), προς άρση επικινδυνοτήτων. Μη νομίμως ορίστηκε συντετμημένη προθεσμία παραλαβής προσφορών. Κατά παράβαση της αρχής της αναλογικότητας προβλέφθηκε ως κριτήριο τεχνικής ικανότητας η απαίτηση διενέργειας εργασιών σε εναέρια δίκτυα σε πόλη άνω των 2 εκατομμυρίων κατοίκων, λαμβανομένου υπόψη ότι σε εθνικό επίπεδο καμία άλλη πόλη, πλην της Αθήνας δεν προσεγγίζει το μέγεθος αυτό, ενώ ελάχιστες είναι και οι πόλεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης που υπερβαίνουν το εν λόγω πληθυσμιακό κριτήριο, εξάλλου, το πληθυσμιακό μέγεθος μίας περιοχής δεν συνάπτεται κατά τρόπο αναγκαίο με την τεχνική δυσκολία του έργου Μη νομίμως προβλέφθηκε η απαίτηση ότι το αναγκαίο για την εκτέλεση της σύμβασης προσωπικό θα πρέπει να διαθέτει συμβάσεις αορίστου χρόνου, διότι η φύση της εργασιακής σχέσης του προσωπικού άπτεται της εσωτερικής οργάνωσης των ενδιαφερόμενων οικονομικών φορέων και δεν διασφαλίζει την ποιότητα της παρεχόμενης εργασίας. Αντίκειται στην αρχή της αναλογικότητας, ο όρος σύμφωνα με τον οποίο, σε περίπτωση κοινοπραξίας, για καθένα από τα κριτήρια τεχνικής ικανότητας, η εκάστοτε ελάχιστη προϋπόθεση θα πρέπει να καλύπτεται αυτοτελώς, τουλάχιστον από ένα μέλος της κοινοπραξίας. Κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης.
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Υπηρεσίες
Πράξη 49/2026 Ε' Κλιμάκιο
Προγραμματική σύμβαση μεταξύ του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία «Τεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδας» και του νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία «Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας (Σ.Ε.Φ.)» για την υλοποίηση του έργου με τίτλο «Εκτέλεση έργου με αντικείμενο την ενεργε
Προγραμματική σύμβαση μεταξύ του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία «Τεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδας» και του νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία «Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας (Σ.Ε.Φ.)» για την υλοποίηση του έργου με τίτλο «Εκτέλεση έργου με αντικείμενο την ενεργειακή αναβάθμιση του κλειστού γηπέδου καλαθοσφαίρισης του Σταδίου Ειρήνης και Φιλίας», εκτιμώμενου προϋπολογισμού 20.000.000,00 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης υπό τον όρο ότι τα πρακτικά της 155ης Συνεδρίασης της 30.12.2025 του Διοικητικού Συμβουλίου του κρατικού ν.π.ι.δ. «Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας (Σ.Ε.Φ.)» έχουν υπαχθεί σε έλεγχο νομιμότητας από τον Υπουργό Αθλητισμού κατά τα οριζόμενα στις διατάξεις του άρθρου 40 παρ.2 του ν. 1828/1989 (Α΄ 2) και με τις επισημάνσεις ότι: α) στα «Λαμβάνοντας υπόψη» του σχεδίου θα πρέπει να προστεθεί και η 60813/30.12.2025 απόφαση του Προέδρου του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, β) στο άρθρο 2 η φράση «κοινοτικούς πόρους» θα αντικατασταθεί από «ενωσιακούς πόρους» και γ) οποιαδήποτε σύμβαση, που θα τροποποιεί την ελεγχόμενη, δύναται να συναφθεί μόνον υπό την προϋπόθεση της τήρησης των διατάξεων περί υπαγωγής της στον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου .
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Έργα
Απόφαση 24/2026 Δέκατο Τμήμα
Ολική δημοσιονομική διόρθωση για εγκριθείσα ενίσχυση στο πλαίσιο της Πράξης «Διαρθρωτική προσαρμογή εργαζομένων μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων που απασχολούν 1-49 άτομα εντός της οικονομικής κρίσης»(ΕΚΤ και ΕΣΠΑ 2007-2013).
Ολική δημοσιονομική διόρθωση για εγκριθείσα ενίσχυση στο πλαίσιο της Πράξης «Διαρθρωτική προσαρμογή εργαζομένων μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων που απασχολούν 1-49 άτομα εντός της οικονομικής κρίσης»(ΕΚΤ και ΕΣΠΑ 2007-2013). Μη υποβολή φακέλου αποπληρωμής από κοινού με αίτηση της για το υπόλοιπο 20% της χρηματοδότησης. Παρεμπίπτων δικαστικός έλεγχος της απόφασης ανάκλησης της ένταξης, η τυχόν δε ακύρωση αυτής από το αρμόδιο δικαστήριο θα απέβαινε εν προκειμένω αλυσιτελής λόγω της λήξης διάρκειας του Επιχειρησιακού Προγράμματος, τυχόν δε συμμόρφωση σε εκδοθείσα δικαστική απόφαση που διατάσσει την ακύρωση αυτής δεν θα οδηγούσε σε επανένταξη της ενίσχυσης αυτής.
Μη παραβίαση του δικαιώματος προηγούμενης ακρόασης, διότι ασκήθηκαν αντιρρήσεις και διασφαλίστηκε το δικαίωμα άμυνας της εκκαλούσας.
Μη παραβίαση των αρχών της χρηστής διοίκησης και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης καθώς και της αρχής της αναλογικότητας.- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 21/2026 Δέκατο Τμήμα
Καταλογισμός επιχείρησης ενισχυθείσας στο πλαίσιο του Μέτρου 2.1 «Επενδύσεις στη Μεταποίηση και Εμπορία των Γεωργικών Προϊόντων» του ΕΠΑΑ & ΑΥ 2000-2006, διότι κατά την πενταετία των μακροχρόνιων υποχρεώσεων της τελούσε σε καθεστώς διακοπής λειτουργίας για τα 3 από τα 5 έτη.
Καταλογισμός επιχείρησης ενισχυθείσας στο πλαίσιο του Μέτρου 2.1 «Επενδύσεις στη Μεταποίηση και Εμπορία των Γεωργικών Προϊόντων» του ΕΠΑΑ & ΑΥ 2000-2006, διότι κατά την πενταετία των μακροχρόνιων υποχρεώσεων της τελούσε σε καθεστώς διακοπής λειτουργίας για τα 3 από τα 5 έτη. Ως αφετηρία έναρξης των πενταετών της υποχρεώσεων ορίζεται από τον Κανονισμό 1260/1999 (άρθρο 30 παρ.4) η έκδοση της απόφασης ένταξης της πράξης στο οικείο επιχειρησιακό πρόγραμμα, ο οποίος υπερισχύει των διατάξεων της 450/2001 ΚΥΑ (άρθρο 32 παρ.2) που ορίζει ως αφετηρία την ολοκλήρωση της υλοποίησης της επένδυσης. Το Τμήμα αυτεπαγγέλτως εξέτασε χάριν της αποτελεσματικότητας του ενωσιακού δικαίου ότι ο καταλογισμός είναι νόμιμος, μόνο κατά το μέρος που επιβάλλει την επιστροφή ποσού για 4 μήνες, που αντιστοιχούν στην ανάκληση της άδειας λειτουργίας της. Λόγω του σημαντικού περιορισμού του καταλογισθέντος ποσού δεν παραβιάστηκε η αρχή της αναλογικότητας καθώς και οι αρχές της καλής πίστης και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης. Δεκτή εν μέρει η έφεση.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Πράξη 3η, 4η, 5η, & 6η Ε' Κλιμάκιο
Συμβάσεις Μίσθωσης για την παραχώρηση του δικαιώματος έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων στις θαλάσσιες περιοχές «Α2» και «Νότια της Πελοποννήσου» και στις θαλάσσιες περιοχές «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2» (Συμβατικές Περιοχές).
Συμβάσεις Μίσθωσης για την παραχώρηση του δικαιώματος έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων στις θαλάσσιες περιοχές «Α2» και «Νότια της Πελοποννήσου» και στις θαλάσσιες περιοχές «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2» (Συμβατικές Περιοχές). Ανταγωνιστικές προσφορές και διαπραγμάτευση ως προς τα ανταγωνιστικά στοιχεία. Ορισμός Επιλεγέντων Αιτούντων (Μισθωτές). Ειδικός όρος στις Συμβάσεις Μίσθωσης για τις θαλάσσιες Περιοχές «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2», σύμφωνα με τον οποίο, σε περίπτωση σύναψης συμφωνίας οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας ή ΑΟΖ, το τμήμα της Συμβατικής Περιοχής που, σύμφωνα με τις διατάξεις της εν λόγω συμφωνίας, βρίσκεται πέραν της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ της Ελληνικής Δημοκρατίας, παύει να αποτελεί μέρος της Συμβατικής Περιοχής και όλα τα δικαιώματα του Μισθωτή επί του τμήματος αυτού εκλείπουν. Δεν κωλύεται η υπογραφή, με την επισήμανση ότι τα σχέδια των Συμβάσεων Μίσθωσης πρέπει να εγκριθούν από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας και να κυρωθούν με νόμο.
3η Πράξη 4η Πράξη 5η Πράξη 6η Πράξη
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Έργα
Γνωμοδότηση Γενική Συνεδρίαση 1η/2026 Πλήρης Ολομέλεια
Γνωμοδότηση της Πλήρους Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, σύμφωνα με τα άρθρα 73 παρ. 2 και 98 παρ. 1 περ. δ΄ του Συντάγματος και 10 παρ. 1 του ν. 4820/2021, επί διατάξεων νομοσχεδίου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Γνωμοδότηση της Πλήρους Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, σύμφωνα με τα άρθρα 73 παρ. 2 και 98 παρ. 1 περ. δ΄ του Συντάγματος και 10 παρ. 1 του ν. 4820/2021, επί διατάξεων νομοσχεδίου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Ρύθμιση ζητημάτων συντάξεων του ειδικού συνταξιοδοτικού καθεστώτος των δημοσίων λειτουργών και υπαλλήλων, πολιτικών και στρατιωτικών (συντάξεις που, σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 3 του ν. 4387/2016, εξακολουθούν να καταβάλλονται από το Δημόσιο). Δεν προκύπτει καταφανώς αντίθεση των προτεινόμενων διατάξεων προς διατάξεις υπέρτερης τυπικής ισχύος. Διατύπωση γενικών παρατηρήσεων, συγκεκριμένων επιφυλάξεων και ειδικότερων επισημάνσεων επί διατάξεων που κατά την εφαρμογή τους ενδέχεται να δημιουργήσουν ερμηνευτικά προβλήματα.
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
Απόφαση 1769/2025 Έβδομο Τμήμα
Προσφυγή ανάκλησης κατά Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή σχεδίου τροποποιητικής σύμβασης. Μη πλήρωση των προϋποθέσεων της διάταξης του άρθρου 132 παρ. 2 του ν. 4412/2016.
Προσφυγή ανάκλησης κατά Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή σχεδίου τροποποιητικής σύμβασης. Μη πλήρωση των προϋποθέσεων της διάταξης του άρθρου 132 παρ. 2 του ν. 4412/2016. Επέλευση ουσιώδους τροποποίησης στο φυσικό αντικείμενο της σύμβασης κατά την έννοια του άρθρου 132 παρ. 4 περ. α΄ και γ΄ του ν. 4412/2016. Απόρριψη της προσφυγής ανάκλησης και της υπέρ αυτής ασκηθείσας παρέμβασης.
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Υπηρεσίες
