ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
Νομολογία
Απόφαση 62/2026 Έβδομο Τμήμα
Σχέδιο τροποποίησης σύμβασης προμήθειας συστήματος επικοινωνιών και καταγραφής φωνής για τις ανάγκες των Κέντρων Ελέγχου Αθηνών και Μακεδονίας στο Ελληνικό και στους αναμεταβιβαστικούς σταθμούς της ΥΠΑ κρίθηκε από το ΣΤ Κλιμάκιο μη νόμιμο, με την αιτιολογία ότι ο χρόνος ισχύος της αρχικής σύ
Σχέδιο τροποποίησης σύμβασης προμήθειας συστήματος επικοινωνιών και καταγραφής φωνής για τις ανάγκες των Κέντρων Ελέγχου Αθηνών και Μακεδονίας στο Ελληνικό και στους αναμεταβιβαστικούς σταθμούς της ΥΠΑ κρίθηκε από το ΣΤ Κλιμάκιο μη νόμιμο, με την αιτιολογία ότι ο χρόνος ισχύος της αρχικής σύμβασης είχε λήξει και τούτο ανεξαρτήτως του ότι δεν είχε ολοκληρωθεί το φυσικό και οικονομικό της αντικείμενο.Το Δικαστήριο εξετάζοντας προσφυγή ανάκλησης έκρινε ότι κατ’ επιταγή των αρχών της διαφάνειας της ίσης μεταχείρισης και του ελεύθερου ανταγωνισμού, τα συμβληθέντα μέρη δεν δύνανται να παρατείνουν τον καθορισθέντα στη διακήρυξη χρόνο εκτέλεσης δίχως την τήρηση των οριζόμενων στο νόμο προϋποθέσεων, ούτε να διαιωνίζουν επ΄ αόριστον τη συμβατική τους σχέση. Εν προκειμένω, η ορισθείσα στη διακήρυξη 30μηνη προθεσμία παράδοσης των υλικών, η οποία έληγε στις 30/9/2021, δεν παρατάθηκε κατά την διάρκειά της, αλλά στις 15.10.2025 εγκρίθηκαν εκπροθέσμως με υ.α. η τροποποίηση της προθεσμίας αυτής, των λεπτομερών τεχνικών προδιαγραφών και της συνολικής προθεσμίας εκτέλεσης της σύμβασης. Απορρίπτει την προσφυγή.
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Προμήθειες
Πράξη 49/2026 Ε' Κλιμάκιο
Προγραμματική σύμβαση μεταξύ του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία «Τεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδας» και του νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία «Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας (Σ.Ε.Φ.)» για την υλοποίηση του έργου με τίτλο «Εκτέλεση έργου με αντικείμενο την ενεργε
Προγραμματική σύμβαση μεταξύ του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία «Τεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδας» και του νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία «Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας (Σ.Ε.Φ.)» για την υλοποίηση του έργου με τίτλο «Εκτέλεση έργου με αντικείμενο την ενεργειακή αναβάθμιση του κλειστού γηπέδου καλαθοσφαίρισης του Σταδίου Ειρήνης και Φιλίας», εκτιμώμενου προϋπολογισμού 20.000.000,00 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης υπό τον όρο ότι τα πρακτικά της 155ης Συνεδρίασης της 30.12.2025 του Διοικητικού Συμβουλίου του κρατικού ν.π.ι.δ. «Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας (Σ.Ε.Φ.)» έχουν υπαχθεί σε έλεγχο νομιμότητας από τον Υπουργό Αθλητισμού κατά τα οριζόμενα στις διατάξεις του άρθρου 40 παρ.2 του ν. 1828/1989 (Α΄ 2) και με τις επισημάνσεις ότι: α) στα «Λαμβάνοντας υπόψη» του σχεδίου θα πρέπει να προστεθεί και η 60813/30.12.2025 απόφαση του Προέδρου του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, β) στο άρθρο 2 η φράση «κοινοτικούς πόρους» θα αντικατασταθεί από «ενωσιακούς πόρους» και γ) οποιαδήποτε σύμβαση, που θα τροποποιεί την ελεγχόμενη, δύναται να συναφθεί μόνον υπό την προϋπόθεση της τήρησης των διατάξεων περί υπαγωγής της στον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου .
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Έργα
Πράξη 3η, 4η, 5η, & 6η Ε' Κλιμάκιο
Συμβάσεις Μίσθωσης για την παραχώρηση του δικαιώματος έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων στις θαλάσσιες περιοχές «Α2» και «Νότια της Πελοποννήσου» και στις θαλάσσιες περιοχές «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2» (Συμβατικές Περιοχές).
Συμβάσεις Μίσθωσης για την παραχώρηση του δικαιώματος έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων στις θαλάσσιες περιοχές «Α2» και «Νότια της Πελοποννήσου» και στις θαλάσσιες περιοχές «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2» (Συμβατικές Περιοχές). Ανταγωνιστικές προσφορές και διαπραγμάτευση ως προς τα ανταγωνιστικά στοιχεία. Ορισμός Επιλεγέντων Αιτούντων (Μισθωτές). Ειδικός όρος στις Συμβάσεις Μίσθωσης για τις θαλάσσιες Περιοχές «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2», σύμφωνα με τον οποίο, σε περίπτωση σύναψης συμφωνίας οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας ή ΑΟΖ, το τμήμα της Συμβατικής Περιοχής που, σύμφωνα με τις διατάξεις της εν λόγω συμφωνίας, βρίσκεται πέραν της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ της Ελληνικής Δημοκρατίας, παύει να αποτελεί μέρος της Συμβατικής Περιοχής και όλα τα δικαιώματα του Μισθωτή επί του τμήματος αυτού εκλείπουν. Δεν κωλύεται η υπογραφή, με την επισήμανση ότι τα σχέδια των Συμβάσεων Μίσθωσης πρέπει να εγκριθούν από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας και να κυρωθούν με νόμο.
3η Πράξη 4η Πράξη 5η Πράξη 6η Πράξη
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Έργα
Απόφαση 1649/2025 Δέκατο Τμήμα
Μη νόμιμη εκτέλεση εργασιών σε συγχρηματοδοτούμενο έργο μετά την πάροδο της ταχθείσας προθεσμίας ολοκλήρωσης αυτών, χωρίς να προηγηθεί ειδικά αιτιολογημένη, χορήγηση παράτασης.
Μη νόμιμη εκτέλεση εργασιών σε συγχρηματοδοτούμενο έργο μετά την πάροδο της ταχθείσας προθεσμίας ολοκλήρωσης αυτών, χωρίς να προηγηθεί ειδικά αιτιολογημένη, χορήγηση παράτασης. Η τελευταία δεν είναι νοητή με σιωπηρή συμφωνία των συμβαλλόμενων μερών, ούτε επιτρέπεται με επιγενόμενη του ελέγχου αναδρομική τροποποιητική σύμβαση. Η παρατυπία είναι σοβαρή διότι αφορά σε εκτέλεση εργασιών χωρίς η νομιμότητα της τροποποίησης να έχει εγκριθεί από τη Διαχειριστική Αρχή και το Ελεγκτικό Συνέδριο με συνέπεια να καθίσταται μη επιλέξιμο το σύνολο των δαπανών. Δύναται να προκαλέσει και έμμεση ζημία διότι κατέστησε μη εφαρμοστέες τις διατάξεις περί επιβολής ποινικών ρητρών που αφαιρούνται από το εργολαβικό αντάλλαγμα και μετέβαλε τους όρους του ανταγωνισμού, υπό τους οποίους οι συμμετέχοντες διαμόρφωσαν τις προσφορές τους. Μη παραβίαση των αρχών του estoppel και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης. Αναλογική η δημοσιονομική διόρθωση που αντιστοιχεί στο κόστος των εργασιών που εκτελέστηκαν μετά τη λήξη της προθεσμίας. Μη παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας. ( μειοψηφία)
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 1648/2025 Δέκατο Τμήμα
Υλοποίηση του επενδυτικού «Σχεδίου Διαρθρωτικής Προσαρμογής» επιχείρησης, η οποία είχε λάβει το 80% της συνολικής εγκριθείσας επιχορήγησης (υπολειπόμενη δόση 20%).
Υλοποίηση του επενδυτικού «Σχεδίου Διαρθρωτικής Προσαρμογής» επιχείρησης, η οποία είχε λάβει το 80% της συνολικής εγκριθείσας επιχορήγησης (υπολειπόμενη δόση 20%). Κατά τον έλεγχο διαπιστώθηκε η πλαστότητα της κατατεθείσας ασφαλιστικής ενημερότητας για την καταβολή της τελευταίας δόσης. Επιβολή δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης του συνόλου της καταβληθείσας χρηματοδότησης. Η αμετάκλητη αθώωση του νομίμου εκπροσώπου της εκκαλούσας από το αδίκημα της ηθικής αυτουργίας σε πλαστογραφία δεν δεσμεύει την κρίση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, αφού δεν υφίσταται εμφανής σύνδεσμος μεταξύ της προηγηθείσας ποινικής διαδικασίας και της μεταγενέστερης δημοσιονομικής δίκης. Δεν αμφισβητήθηκε από το Ποινικό Δικαστήριο το αντικειμενικό γεγονός της προσκόμισης πλαστής ασφαλιστικής ενημερότητας. Η πλαστή ασφαλιστική ενημερότητα δεν συνδέεται αιτιωδώς με την είσπραξη του ήδη καταβληθέντος ποσού. Η προσκόμισή αυτής έλαβε χώρα σε μεταγενέστερο χρόνο και συνδέεται αποκλειστικά με το αίτημα καταβολής της τελευταίας δόσης. Δεν υφίσταται ούτε ως ενδεχόμενη η φερόμενη ως προκληθείσα ζημία του ενωσιακού προϋπολογισμού.Δεν στοιχειοθετείται παρατυπία και μη νομίμως επιβλήθηκε η ένδικη ανάκτηση. Δεκτή η έφεση.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 1485/2025 Δέκατο Τμήμα
Επιβολή δημοσιονομικής διόρθωσης με ανάκτηση σε δικαιούχο ενίσχυσης ο οποίος παραβίασε την μακροχρόνια υποχρέωσή του για παραγωγική λειτουργία της επιχείρησής του για δύο έτη μετά την αποπληρωμή της ενίσχυσης. Μη συνδρομή λόγων ανωτέρας βίας.
Επιβολή δημοσιονομικής διόρθωσης με ανάκτηση σε δικαιούχο ενίσχυσης ο οποίος παραβίασε την μακροχρόνια υποχρέωσή του για παραγωγική λειτουργία της επιχείρησής του για δύο έτη μετά την αποπληρωμή της ενίσχυσης. Μη συνδρομή λόγων ανωτέρας βίας. Μη αντίθεση της προσβαλλόμενης απόφασης στην αρχή της αναλογικότητας.
-Νόμιμη η επιβολή δημοσιονομικής διόρθωσης με ανάκτηση σε δικαιούχο ( λογιστή) ενίσχυσης για μέρος αυτής, η οποία αντιστοιχεί στο χρονικό διάστημα μη παραγωγικής λειτουργίας της επιχείρησής του για μία διετία από την αποπληρωμή της ενίσχυσής σε αυτόν.
-Δεν συντρέχουν λόγοι ανωτέρας βίας λόγω της πανδημίας Covid -19, διότι ανεξαρτήτως ότι δεν προηγήθηκε η διαδικασία γνωστοποίησης στον Ενδιάμεσο Φορέα των λόγων ανωτέρας βίας που εμπόδισαν τον δικαιούχο να ανταποκριθεί στις μακροχρόνιες υποχρεώσεις του, δεν αιτιολογείται με επάρκεια η αιτιώδης σύνδεση της οριστικής διακοπής των εργασιών του με τον επικληθέντα λόγο ανωτέρας βίας.
-Η μη επίτευξη των στόχων της δράσης, ήτοι της μείωσης της ανεργίας και της ενίσχυσης της αυτοαπασχόλησης των πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε αντικείμενο συναφές με την ειδικότητά τους, δικαιολογεί απολύτως την επιστροφή μέρους της ενίσχυσης, η οποία παρίσταται αναλογική, καθόσον αντιστοιχεί αποκλειστικά στην χρονική περίοδο μη τήρησης των μακροχρόνιων υποχρεώσεων του.- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 1480/2025 Δέκατο Τμήμα
Επιβολή ολικής δημοσιονομικής διόρθωσης με ανάκτηση λόγω μη πιστοποίησης του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου του έργου. Mη παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης. Νόμιμη η επιβολή τόκων στην απόφαση ανάκτησης.
Επιβολή ολικής δημοσιονομικής διόρθωσης με ανάκτηση λόγω μη πιστοποίησης του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου του έργου. Mη παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης. Νόμιμη η επιβολή τόκων στην απόφαση ανάκτησης.
- Νόμιμη η επιβολή δημοσιονομικής διόρθωσης με ανάκτηση στην εκκαλούσα ελλείψει αποδείξεων ότι υλοποιήθηκε το φυσικό και οικονομικό αντικείμενο του έργου, δοθέντος ότι ματαιώθηκε ο στόχος της χρηματοδότησης και το μέτρο της ανάκτησης της χορηγηθείσας προκαταβολής παρίσταται αναγκαίο, πρόσφορο και κατάλληλο.
-Απορριπτέος ο λόγος περί παραβίασης της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, αφού η εξόφληση της προκαταβολής δεν περιέχει οριστικότητα, τουναντίον, από τους σαφείς όρους του προγράμματος προκύπτει ότι η διατήρησή αυτής εξαρτάται από την άρτια και επιτυχή υλοποίηση του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου του έργου.
- Συμβιβάζεται με το ενωσιακό δίκαιο ο εκ μέρους κράτους μέλους καταλογισμός, επ’ ευκαιρία της είσπραξης αδικαιολογήτως αποκτηθέντος από τον προϋπολογισμό της Ένωσης οφέλους, τόκων, κατ’ εφαρμογή του εθνικού δικαίου. Η επιβολή τόκων δια της προσβαλλόμενης απόφασης, βρίσκει επαρκές νόμιμο έρεισμα στη διάταξη του αρ. 15 παρ. 2 της ΥΠΑΣΥΔ, ανεξαρτήτως εάν το συγκεκριμένο καθεστώς ενίσχυσης και ειδικά η ενίσχυση που χορηγήθηκε στην εκκαλούσα αποτελεί και παράνομη ενίσχυση υπό το πρίσμα των κριτηρίων του άρ.87 ΣΕΚ( ήδη άρθρο 107 ΣΛΕΕ).- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 1479/2025 Δέκατο Τμήμα
Δημοσιονομική διόρθωση με ανάκτηση λόγω απένταξης από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας 2014-2020 του υπομέτρου 6.1. με τίτλο «Εγκατάσταση νέων γεωργών» υποψηφίου που είχε την ιδιότητα προπτυχιακού φοιτητή.
Δημοσιονομική διόρθωση με ανάκτηση λόγω απένταξης από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας 2014-2020 του υπομέτρου 6.1. με τίτλο «Εγκατάσταση νέων γεωργών» υποψηφίου που είχε την ιδιότητα προπτυχιακού φοιτητή. Μη αντίθεση στην αρχή της αναλογικότητας. Παρεμπίπτων έλεγχος της απόφασης απένταξης.
1.Νόμιμη η απένταξη νέου γεωργού από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας 2014-2020 του υπομέτρου 6.1. «Εγκατάσταση νέων γεωργών» διότι ως υποψήφιος τόσο κατά τη υποβολή της αίτησης του για ένταξη στο πρόγραμμα όσο και κατά το χρόνο της ένταξης του σε αυτό είχε την ιδιότητα του προπτυχιακού φοιτητή και δεν ήταν εξαρχής επιλέξιμος.
2.Δεν αποδείχθηκε ότι, παρά την νόμιμη απένταξή του, αξιοποίησε την ενίσχυση που έλαβε και υλοποίησε το επιχειρηματικό του σχέδιο. Μη αντίθεση της προσβαλλόμενης απόφασης στην αρχή της αναλογικότητας
3.Δυνατότητα παρεμπίπτοντος ελέγχου της νομιμότητας και του κύρους της απόφασης απένταξης από το ως άνω πρόγραμμα συνεπεία της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη δημοσιονομική διόρθωση με ανάκτηση, κατά τον οποίο το Τμήμα περιορίζεται στην απλή εξέταση του ως άνω ζητήματος και όχι στη διάγνωσή του με διαπλαστική εξουσία του Δικαστηρίου, με σκοπό την παροχή πληρέστερης δικαστικής προστασίας στο διάδικο στον οποίο απευθύνεται η παρούσα εκκρεμής δίκη. Απορρίπτει την έφεση.- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 1436/2025 Πρώτο Τμήμα
Αίτηση του Γενικού Επίτροπου της Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο με την οποία ζητείται να καταλογιστεί πρώην υπάλληλος του Υπουργείου Οικονομικών, διότι κατά τον έλεγχο που διενεργήθηκε από Οικονομικό Επιθεωρητή, σύμφωνα με τις περί πόθεν έσχες διατάξεις, δεν αποδείχθηκε η νόμιμη προέλευσ
Αίτηση του Γενικού Επίτροπου της Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο με την οποία ζητείται να καταλογιστεί πρώην υπάλληλος του Υπουργείου Οικονομικών, διότι κατά τον έλεγχο που διενεργήθηκε από Οικονομικό Επιθεωρητή, σύμφωνα με τις περί πόθεν έσχες διατάξεις, δεν αποδείχθηκε η νόμιμη προέλευση περιουσιακού οφέλους, ίσου με το ποσό για το οποίο ζητείται ο καταλογισμός. Εξέταση από το Τμήμα των προβαλλόμενων ισχυρισμών από τον καθ’ ου η αίτηση. Δεκτή εν μέρει η αίτηση καταλογισμού. Μειοψηφία ως προς την παραγραφή.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Πόθεν έσχες
Απόφαση 1428/2025 Πρώτο Τμήμα
Ανακοπή εξ αδιαθέτου κληρονόμου (αδερφού) θανόντος (εν ζωή Προϊσταμένου ΔΟΥ Φλώρινας).
Ανακοπή εξ αδιαθέτου κληρονόμου (αδερφού) θανόντος (εν ζωή Προϊσταμένου ΔΟΥ Φλώρινας). Σε περίπτωση θανάτου καταλογισθέντος για έλλειμμα η ευθύνη των κληρονόμων γεννάται το πρώτον κατά το στάδιο επαγωγής της κληρονομίας και η ιδιότητα του οφειλέτη αποκτάται μόνο από και με την έκδοση και κοινοποίηση προς αυτούς της ατομικής ειδοποίησης, που στην περίπτωση αυτή έχει εκτελεστό χαρακτήρα. Η αποδοχή της κληρονομίας που συνάγεται από την παραμέληση της προθεσμίας αποποίησης, μπορεί να προσβληθεί από τον κληρονόμο λόγω ουσιώδους πλάνης, δηλαδή αν συντρέχει άγνοια ή εσφαλμένη γνώση της κατάστασης που διαμόρφωσε τη βούλησή του, ώστε, αν ο κληρονόμος γνώριζε την αληθινή κατάσταση δεν θα άφηνε να παρέλθει άπρακτη η προθεσμία αποποίησης. Εν προκειμένω, ο ανακόπτων δεν γνώριζε για την επαγωγή στον ίδιο της κληρονομίας του αδελφού του, διότι δεν διατηρούσε σχέσεις ούτε είχε επικοινωνία με την οικογένεια αυτού που είχε αποποιηθεί την κληρονομία του. Το Τμήμα έκρινε ότι υποβλήθηκε εμπροθέσμως η δήλωση αποποίησης, αυτός δεν κατέστη κληρονόμος του καταλογισθέντος αδελφού του και δεν ευθύνεται για τα χρέη της κληρονομίας αυτού.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Υπόλογοι, Συνυπεύθυνοι
