ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
Νομολογία
Απόφαση 467/2026 Δέκατο Τμήμα
Δικαιοδοσία του Ελεγκτικού Συνεδρίου επί διαφοράς που αναφύεται από απόφαση με την οποία επιβλήθηκε ταυτόχρονα δημοσιονομική διόρθωση με ανάκτηση και απένταξη από συγχρηματοδοτούμενο Πρόγραμμα.
Δικαιοδοσία του Ελεγκτικού Συνεδρίου επί διαφοράς που αναφύεται από απόφαση με την οποία επιβλήθηκε ταυτόχρονα δημοσιονομική διόρθωση με ανάκτηση και απένταξη από συγχρηματοδοτούμενο Πρόγραμμα. Η φύση της πράξης ανάκλησης ένταξης της δικαιούχου σε Πρόγραμμα όταν έχουν κινηθεί οι λογαριασμοί και η πράξη βρίσκεται σε φάση ολοκλήρωσης. Δυσανάλογη η ολική ανάκληση της δημόσιας συνεισφοράς και η απένταξη της εκκαλούσας από το Πρόγραμμα.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 446/2026 Έβδομο Τμήμα
Προσφυγή ανάκλησης κατά Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η σύναψη προγραμματικής σύμβασης για την Κατασκευή Κέντρου Υδάτινου Αθλητισμού και Πολιτισμού και Διαμόρφωση χώρων πρασίνου, μεταξύ του ΝΠΙΔ Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας (ΣΕΦ), του Ολυμπιακού Συνδέσμου Φιλάθλων Π
Προσφυγή ανάκλησης κατά Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η σύναψη προγραμματικής σύμβασης για την Κατασκευή Κέντρου Υδάτινου Αθλητισμού και Πολιτισμού και Διαμόρφωση χώρων πρασίνου, μεταξύ του ΝΠΙΔ Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας (ΣΕΦ), του Ολυμπιακού Συνδέσμου Φιλάθλων Πειραιά (ΟΣΦΠ) και της Περιφέρεια Αττικής. Το Τμήμα κρίνει ότι δεν συντρέχουν διακωλυτικοί λόγοι, διότι: α) Η προηγηθείσα σύμβαση μεταξύ ΣΕΦ και ΟΣΦΠ ορθώς δεν υποβλήθηκε σε προσυμβατικό έλεγχο, δεδομένου ότι δεν έφερε στοιχεία σύμβασης παραχώρησης έργου και υπηρεσιών, αλλά μίσθωσης ακινήτου. β) Τηρήθηκε η αρχή της οικονομικότητας, ενώ η Περιφέρεια Αττικής ανέλαβε τη χρηματοδότηση και δημοπράτηση του έργου, ο ΟΣΦΠ την εκπόνηση μελετών και το ΣΕΦ την απομάκρυνση κινητών από το χώρο. γ) Η κρινόμενη σύμβαση πληροί τα αναγκαία τυπικά στοιχεία των προγραμματικών συμβάσεων του άρθρου 100 του ν. 3852/2010 και εξυπηρετεί τον επιδιωκόμενο σκοπό της προαγωγής του αθλητισμού. Απαράδεκτη η παρέμβαση της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής λόγω μη στοιχειοθέτησης εννόμου συμφέροντος. Δεκτή η προσφυγή ανάκλησης.
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Έργα
Πράξη 183/2026 Ε' Κλιμάκιο
Κωλύεται η υπογραφή σχεδίου σύμβασης με αναθέτοντα φορέα την εταιρεία «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε.» για το έργο «Κατασκευή νέας μονής σιδηροδρομικής γραμμής στο τμήμα Νέα Καρβάλη - Τοξότες». Αρχές της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, της ανάπτυξης του ανόθευτου και υγιούς ανταγωνισμού, της
Κωλύεται η υπογραφή σχεδίου σύμβασης με αναθέτοντα φορέα την εταιρεία «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε.» για το έργο «Κατασκευή νέας μονής σιδηροδρομικής γραμμής στο τμήμα Νέα Καρβάλη - Τοξότες». Αρχές της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, της ανάπτυξης του ανόθευτου και υγιούς ανταγωνισμού, της ίσης μεταχείρισης και της αποφυγής διακρίσεων, της αναλογικότητας και της διαφάνειας. Διατύπωση των όρων που αφορούν στο φυσικό και οικονομικό αντικείμενό σύμβασης με σαφήνεια, ακρίβεια και χωρίς αμφισημία. Το ελεγχόμενο έργο, κατά τον χρόνο δημοπράτησής του, δεν ήταν ώριμο, αφού δεν είχαν ληφθεί υπόψη από τον αναθέτοντα φορέα και δεν είχαν αντιμετωπισθεί στην Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) αφενός η εγγύτητα τμήματος του έργου προς παρακείμενες εγκαταστάσεις υψηλής επικινδυνότητας και αφετέρου η διέλευση τμήματος υπόγειου αγωγού φυσικού αερίου εντός της περιοχής επέμβασης του έργου. Τροποποίηση ΑΕΠΟ. Οι επιπρόσθετες, σε σχέση με το δημοπρατηθέν φυσικό αντικείμενο, εργασίες επιφέρουν ουσιώδη τροποποίηση του έργου και ουσιώδη αύξηση του οικονομικού του αντικειμένου έναντι του ήδη προϋπολογισθέντος. Το ουσιώδες της τροποποίησης δεν αναιρείται από το ότι οι επίμαχες εργασίες εντοπίζονται σε μικρό τμήμα του συνολικού μήκους του έργου ούτε από την (ενδεχόμενη) μη μεταβολή της αρχικής χάραξης αυτού. Αμφισβήτηση του ευλόγου της δημοσιονομικής επιβάρυνσης και διακινδύνευση της ασφαλούς εκτέλεσης και της έντεχνης υλοποίησης του έργου, δεδομένου ότι αυτό έχει ήδη δημοπρατηθεί και κατακυρωθεί προ της τροποποίησης της ΑΕΠΟ. Παράβαση των αρχών της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και της οικονομικότητας.
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Έργα
Πράξη 176/2026 Ε' Κλιμάκιο
Σχέδιο σύμβασης για την κατασκευή περίφραξης αποτροπής πρόσβασης στον σιδηροδρομικό διάδρομο. Μη νομίμως προσέφυγε η εταιρεία «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε.» στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, κατ’ επίκληση των διατάξεων του άρθρου 12 παρ.
Σχέδιο σύμβασης για την κατασκευή περίφραξης αποτροπής πρόσβασης στον σιδηροδρομικό διάδρομο. Μη νομίμως προσέφυγε η εταιρεία «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε.» στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, κατ’ επίκληση των διατάξεων του άρθρου 12 παρ. 8 του ν. 5167/2024. Οι ως άνω διατάξεις έχουν την έννοια ότι, για την ανάθεση συμβάσεων που σχετίζονται με τη σιδηροδρομική ασφάλεια, δεν εφαρμόζονται οι τακτικές διαδικασίες που προβλέπονται στον ν. 4412/2016, αλλά, πλην άλλων, η εξαιρετική διαδικασία του άρθρου 269 του νόμου αυτού, εφόσον, όμως, συντρέχουν σωρευτικά, πλην της κατεπείγουσας ανάγκης, και οι λοιποί όροι και προϋποθέσεις της, εφαρμοστέας, εν προκειμένω, περ. δ΄ του εν λόγω άρθρου 269, οι διατάξεις του οποίου εφαρμόζονται παράλληλα και συμπληρωματικά προς τις ειδικές ρυθμίσεις του άρθρου 12 παρ. 8 του ν. 5167/2024. Μη ύπαρξη απρόβλεπτων γεγονότων. Επαρκής χρόνος που επέτρεπε την ανάθεση της σύμβασης με ανοικτή ή κλειστή διαδικασία, έστω και με συντόμευση των σχετικών προθεσμιών. Το ελεγχόμενο έργο φέρει χαρακτηριστικά που δικαιολογούν βέβαιο διασυνοριακό ενδιαφέρον αλλοδαπών επιχειρήσεων Κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης.
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Έργα
Απόφαση 174/2026 Ελάσσων Ολομέλεια
Σχέδιο σύμβασης για την ανάθεση προμήθειας είκοσι πέντε (25) Αμφιβίων Μονοκινητήριων Αεροσκαφών Πυρόσβεσης για τα νησιωτικά συμπλέγματα.
Σχέδιο σύμβασης για την ανάθεση προμήθειας είκοσι πέντε (25) Αμφιβίων Μονοκινητήριων Αεροσκαφών Πυρόσβεσης για τα νησιωτικά συμπλέγματα. Η παράλειψη της διενεργούσας αρχής να εκτιμήσει πρωτογενώς και να αιτιολογήσει ρητώς και ειδικώς εάν συντρέχει ο λόγος αποκλεισμού της απόκρυψης πληροφοριών συνιστά ουσιώδη πλημμέλεια που κωλύει τη σύναψη της σύμβασης. Επανάληψη διαδικασίας κατ’ εφαρμογή του άρθρου 106 παρ. 3 του ν. 4412/2016. Η κρίση της διενεργούσας αρχής δεν παρίσταται νομίμως και επαρκώς αιτιολογημένη δοθέντος ότι παραβλέπει το γεγονός ότι η αποσιώπηση έκδοσης (μη τελεσίδικης) δικαστικής απόφασης περί συμμετοχής σε αντιανταγωνιστικές συμπράξεις αντίκειται προδήλως σε σαφείς όρους του νόμου και της οικείας διακήρυξης, καθώς και στις αρχές της καλής πίστης και της διαφάνειας, με αποτέλεσμα η επιδειχθείσα συμπεριφορά στο πλαίσιο του συγκεκριμένου διαγωνισμού να εμφανίζει ιδιαίτερη βαρύτητα με βάση και την αρχή της αναλογικότητας. Κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης. Μειοψηφία. Η εκτίμηση της ακεραιότητας του οικονομικού φορέα, στο πρόσωπο του οποίου συντρέχει, κατ’ αρχήν, κάποιος (δυνητικός) λόγος αποκλεισμού, ανάγεται στην ίδια τη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ αυτού και της αναθέτουσας αρχής, η κρίση από την τελευταία του μείζονος ή ελάσσονος χαρακτήρα της παρατυπίας, στην οποία υπέπεσε ο οικονομικός φορέας, δεν δύναται να υποκατασταθεί από το Δικαστήριο, στο πλαίσιο ελέγχου αιτιολογίας της κρίσης αυτής, εφόσον, πάντως, παρατίθενται με την κρίση αυτή σαφώς και επαρκώς οι λόγοι, για τους οποίους ο οικονομικός φορέας εξακολουθεί να είναι αξιόπιστος για την αναθέτουσα αρχή, αν και έχει υποπέσει, αντικειμενικά, στην παρατυπία (της απόκρυψης πληροφοριών).
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Προμήθειες
Απόφαση 140/2026 Δέκατο Τμήμα
Μη επιλεξιμότητα των δαπανών κατασκευής του οδηγού όδευσης τυφλών σε σταθμούς του Μετρό. Μη τήρηση των καθορισθεισών με την υ.α. 52907/31.12.2009 προδιαγραφών. Παραβίαση της Σύμβασης για Δικαιώματα των Ατόμων με αναπηρία (άρθρα 5 και 20) και του Κανονισμού 1303/2013 ( άρθρ.7 εδ. β).
Μη επιλεξιμότητα των δαπανών κατασκευής του οδηγού όδευσης τυφλών σε σταθμούς του Μετρό. Μη τήρηση των καθορισθεισών με την υ.α. 52907/31.12.2009 προδιαγραφών. Παραβίαση της Σύμβασης για Δικαιώματα των Ατόμων με αναπηρία (άρθρα 5 και 20) και του Κανονισμού 1303/2013 ( άρθρ.7 εδ. β). Μη παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας, διότι η απόκλιση από τις ρητές προδιαγραφές συνεπάγεται τη μειωμένη λειτουργικότητα του έργου και τη μη απρόσκοπτη χρήση του Μετρό από άτομα με προβλήματα όρασης. Αναλογική δημοσιονομική διόρθωση με άμεση μετρήσιμη επίπτωση στον προϋπολογισμό της χρηματοδότησης. Μη υπαγωγή της εκκαλούσας στο πεδίο εφαρμογής του 33 παρ. 3 περ. β΄ του ν. 4314/2014, το οποίο εφαρμόζεται σε νπιδ, τα οποία δεν δύνανται εκ του ιδρυτικού τους νόμου ή του καταστατικού τους να έχουν άλλες, πλην των επιχορηγήσεων, πηγές εσόδων.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Πράξη 81/2026 Ζ' Κλιμάκιο
Σχέδιο σύμβασης παροχής υπηρεσιών καθαρισμού των οχημάτων της Ο.ΣΥ. Α.Ε.
Σχέδιο σύμβασης παροχής υπηρεσιών καθαρισμού των οχημάτων της Ο.ΣΥ. Α.Ε. Για τη διενέργεια του προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας από το Ελεγκτικό Συνέδριο απαιτείται εκ μέρους της αναθέτουσας αρχής υποβολή πλήρους φακέλου με όλα τα σχετικά στοιχεία καθώς και τυχόν αναγκαίες διευκρινήσεις επί της διαδικασίας σύναψης της σχετικής σύμβασης και των όρων αυτής. Αποκλεισμός του προσωρινού αναδόχου λόγω κρίσης της αναθέτουσας αρχής περί μη επάρκειας των επανορθωτικών μέτρων που είχε λάβει. Αναβολή έκδοσης οριστικής Πράξης μέχρι την έκδοση της απόφασης του Διοικητικού Εφετείου επί της αίτησης ακύρωσης που άσκησε ο αποκλεισθείς διαγωνιζόμενος κατά της απορριπτικής απόφασης της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ επί της προδικαστικής προσφυγής του. Διαταγή του Κλιμακίου για συμπλήρωση του φακέλου με επιπλέον στοιχεία.
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Υπηρεσίες
Απόφαση 63 Έβδομο Τμήμα
Η χορήγηση προσωρινής διαταγής αναστολής εκτέλεσης του προστίμου για παράβαση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, δεν αναιρεί την υποχρέωση της αναδόχου για πλήρη και ειλικρινή ενημέρωση, στο αρχικό στάδιο. Η μετέπειτα αληθής δήλωση, πριν την κατακύρωση, δεν θεραπεύει την πλημμέλεια.
Η χορήγηση προσωρινής διαταγής αναστολής εκτέλεσης του προστίμου για παράβαση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, δεν αναιρεί την υποχρέωση της αναδόχου για πλήρη και ειλικρινή ενημέρωση, στο αρχικό στάδιο. Η μετέπειτα αληθής δήλωση, πριν την κατακύρωση, δεν θεραπεύει την πλημμέλεια. Απαραίτητη για την ακεραιότητα της ανάθεσης, η δυνατότητα του φορέα να εκτιμήσει και να διαμορφώσει αιτιολογημένη κρίση για την αξιοπιστία της αναδόχου. Το Δικαστήριο δεν μπορεί να υποκαθιστά το πρώτον την Διοίκηση, για την τυχόν συνδρομή λόγου αποκλεισμού του αναδόχου. Ανέφικτος ο έλεγχος νομιμότητας, ουσιώδης η πλημμέλεια. Απαράδεκτη η παρέμβαση της αναδόχου - ελλείπει η ιδιότητα της ως τρίτης. Απαράδεκτη η παρέμβαση της δεύτερης κατά σειρά προσφέρουσας εταιρείας, λόγω μελλοντικού και αβέβαιου εννόμου συμφέροντος. Απορρίπτονται οι συνεκδικασθείσες προσφυγές.
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
Απόφαση 62/2026 Έβδομο Τμήμα
Σχέδιο τροποποίησης σύμβασης προμήθειας συστήματος επικοινωνιών και καταγραφής φωνής για τις ανάγκες των Κέντρων Ελέγχου Αθηνών και Μακεδονίας στο Ελληνικό και στους αναμεταβιβαστικούς σταθμούς της ΥΠΑ κρίθηκε από το ΣΤ Κλιμάκιο μη νόμιμο, με την αιτιολογία ότι ο χρόνος ισχύος της αρχικής σύ
Σχέδιο τροποποίησης σύμβασης προμήθειας συστήματος επικοινωνιών και καταγραφής φωνής για τις ανάγκες των Κέντρων Ελέγχου Αθηνών και Μακεδονίας στο Ελληνικό και στους αναμεταβιβαστικούς σταθμούς της ΥΠΑ κρίθηκε από το ΣΤ Κλιμάκιο μη νόμιμο, με την αιτιολογία ότι ο χρόνος ισχύος της αρχικής σύμβασης είχε λήξει και τούτο ανεξαρτήτως του ότι δεν είχε ολοκληρωθεί το φυσικό και οικονομικό της αντικείμενο.Το Δικαστήριο εξετάζοντας προσφυγή ανάκλησης έκρινε ότι κατ’ επιταγή των αρχών της διαφάνειας της ίσης μεταχείρισης και του ελεύθερου ανταγωνισμού, τα συμβληθέντα μέρη δεν δύνανται να παρατείνουν τον καθορισθέντα στη διακήρυξη χρόνο εκτέλεσης δίχως την τήρηση των οριζόμενων στο νόμο προϋποθέσεων, ούτε να διαιωνίζουν επ΄ αόριστον τη συμβατική τους σχέση. Εν προκειμένω, η ορισθείσα στη διακήρυξη 30μηνη προθεσμία παράδοσης των υλικών, η οποία έληγε στις 30/9/2021, δεν παρατάθηκε κατά την διάρκειά της, αλλά στις 15.10.2025 εγκρίθηκαν εκπροθέσμως με υ.α. η τροποποίηση της προθεσμίας αυτής, των λεπτομερών τεχνικών προδιαγραφών και της συνολικής προθεσμίας εκτέλεσης της σύμβασης. Απορρίπτει την προσφυγή.
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Προμήθειες
Πράξη 51/2026 Ζ' Κλιμάκιο
Σχέδιο σύμβασης παροχής υπηρεσιών αποξήλωσης του ανενεργού δικτύου, διενέργειας καταγραφής των στύλων στο ενεργό και ανενεργό εναέριο ηλεκτρικό δίκτυο της ΟΣΥ Α.Ε. και αντικατάστασης στύλων στήριξης εναέριου ηλεκτρικού δικτύου παροχής ενέργειας στα ηλεκτροκίνητα λεωφορεία της Ο.ΣΥ. Α.Ε.
Σχέδιο σύμβασης παροχής υπηρεσιών αποξήλωσης του ανενεργού δικτύου, διενέργειας καταγραφής των στύλων στο ενεργό και ανενεργό εναέριο ηλεκτρικό δίκτυο της ΟΣΥ Α.Ε. και αντικατάστασης στύλων στήριξης εναέριου ηλεκτρικού δικτύου παροχής ενέργειας στα ηλεκτροκίνητα λεωφορεία της Ο.ΣΥ. Α.Ε. (Τρόλλεϋ), προς άρση επικινδυνοτήτων. Μη νομίμως ορίστηκε συντετμημένη προθεσμία παραλαβής προσφορών. Κατά παράβαση της αρχής της αναλογικότητας προβλέφθηκε ως κριτήριο τεχνικής ικανότητας η απαίτηση διενέργειας εργασιών σε εναέρια δίκτυα σε πόλη άνω των 2 εκατομμυρίων κατοίκων, λαμβανομένου υπόψη ότι σε εθνικό επίπεδο καμία άλλη πόλη, πλην της Αθήνας δεν προσεγγίζει το μέγεθος αυτό, ενώ ελάχιστες είναι και οι πόλεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης που υπερβαίνουν το εν λόγω πληθυσμιακό κριτήριο, εξάλλου, το πληθυσμιακό μέγεθος μίας περιοχής δεν συνάπτεται κατά τρόπο αναγκαίο με την τεχνική δυσκολία του έργου Μη νομίμως προβλέφθηκε η απαίτηση ότι το αναγκαίο για την εκτέλεση της σύμβασης προσωπικό θα πρέπει να διαθέτει συμβάσεις αορίστου χρόνου, διότι η φύση της εργασιακής σχέσης του προσωπικού άπτεται της εσωτερικής οργάνωσης των ενδιαφερόμενων οικονομικών φορέων και δεν διασφαλίζει την ποιότητα της παρεχόμενης εργασίας. Αντίκειται στην αρχή της αναλογικότητας, ο όρος σύμφωνα με τον οποίο, σε περίπτωση κοινοπραξίας, για καθένα από τα κριτήρια τεχνικής ικανότητας, η εκάστοτε ελάχιστη προϋπόθεση θα πρέπει να καλύπτεται αυτοτελώς, τουλάχιστον από ένα μέλος της κοινοπραξίας. Κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης.
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Υπηρεσίες
