ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
Νομολογία
Απόφαση 110/2025 Έκτο Τμήμα
Αποζημιωτική αγωγή στρατιωτικού συνταξιούχου. Οι αξιώσεις για τις περικοπές σύνταξης δυνάμει των άρθρων 1 παρ. 10 του ν. 4024/2011 και 1 παρ. 1 περιπτ. α΄ του ν. 4051/2012 είναι απορριπτέες ως νόμω αβάσιμες (Ολ ΕλΣυν 1975/2021).
Αποζημιωτική αγωγή στρατιωτικού συνταξιούχου. Οι αξιώσεις για τις περικοπές σύνταξης δυνάμει των άρθρων 1 παρ. 10 του ν. 4024/2011 και 1 παρ. 1 περιπτ. α΄ του ν. 4051/2012 είναι απορριπτέες ως νόμω αβάσιμες (Ολ ΕλΣυν 1975/2021). Η κατάργηση των επιδομάτων εορτών και αδείας δεν γεννά αξίωση αποζημίωσης (Ολ ΕλΣυν 1388/2018, 1389/2021). Οι αξιώσεις για τις περικοπές δυνάμει της υποπαραγράφου Β3 της παραγράφου Β του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012: i) για το προ της 11ης.6.2015 χρονικό διάστημα, (Ολ ΕλΣυν 1277/2018- αντισυνταγματικότητα), έχουν υποπέσει στη διετή παραγραφή. ii) Οι αξιώσεις από 11.6.2015 έως και 12.5.2016, έχουν αποσβεσθεί (Ολ ΕλΣυν 1975/2021), iii) οι αξιώσεις από 12.5.2016 και εφεξής, απορρίπτονται (Ολ ΕλΣυν 1975/2021). Ομοίως με την Ε.Α.Σ., η κρίση για την «πρόσθετη» εισφορά της παρ. 11 του άρθρου 44 του ν. 3986/2011 και της παρ. 14 του άρθρου 2 του ν. 4002/2011 (Ελ Συν Έκτο Τμήμα 7μελής Σύνθ. 668/2022 και 1077/2022). Νόμιμες οι αξιώσεις μόνο για το χρονικό διάστημα από τη δημοσίευση της Ολ Ελ Συν 244/2017 (8.2.2017) έως και 31.12.2018. Δεν επικαλείται διακοπτικό γεγονός πριν από την δημοσίευση της απόφασης. Νόμω αβάσιμες οι αξιώσεις από 1.1.2019 έως 31.3.2019 (Ολ Ελ Συν 1477/2021). Δεν αποτελεί συνταξιοδοτικής αλλά φορολογικής φύσης παρακράτηση η ειδική εισφορά αλληλεγγύης του άρθρου 29 του ν. 3986/2011. Απαράδεκτη σώρευση στην ένδικη αγωγή. Εν μέρει δεκτή.
Απόφαση 104/2025 Ελάσσων Ολομέλεια
Καταλογισμός στρατιωτικού ιατρού που αποχωρεί προώρως από την υπηρεσία. Χρόνος εξειδίκευσης νοείται μόνο ο χρόνος απόκτησης βασικής ειδικότητας και όχι τυχόν μετεκπαίδευση στο εξωτερικό, ακόμα και αν αυτή αφορά στο ίδιο επιστημονικό αντικείμενο.
Καταλογισμός στρατιωτικού ιατρού που αποχωρεί προώρως από την υπηρεσία. Χρόνος εξειδίκευσης νοείται μόνο ο χρόνος απόκτησης βασικής ειδικότητας και όχι τυχόν μετεκπαίδευση στο εξωτερικό, ακόμα και αν αυτή αφορά στο ίδιο επιστημονικό αντικείμενο.
H υποχρέωση παραμονής των αξιωματικών ιατρών για χρόνο διπλάσιο εκείνου της εκπαίδευσής τους στο εξωτερικό και μη προσμέτρηση του ως άνω διανυθέντος χρόνου για τη συμπλήρωση της αναλαμβανόμενης υποχρέωσης παραμονής στο στράτευμα και αφετέρου υποχρέωση καταβολής αποζημίωσης με βάση τον υπολειπόμενο χρόνο, σε περίπτωση πρόωρης αποχώρησης, δεν θίγουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια (άρθρο 2 παρ. 1 Συντ.), ούτε αντιβαίνουν στις συνταγματικές αρχές της ισότητας (άρθρο 4 παρ. 1 Συντ.), της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας (άρθρο 5 παρ. 1 Συντ.), της απαγόρευσης άσκησης αναγκαστικής εργασίας (άρθρο 22 παρ. 4 Συντ.) και της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1 Συντ.), καθώς και προς τις υπερνομοθετικής ισχύος διατάξεις των άρθρων 4 παρ. 2 της ΕΣΔΑ και 1 του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη περί απαγόρευσης της αναγκαστικής εργασίας και περί προστασίας του δικαιώματος ελεύθερης επιλογής και αλλαγής επαγγέλματος. Η υποχρέωση δε, καταβολής της αποζημίωσης δεν συνιστά ποινή ή εν γένει κύρωση επιβαλλόμενη σε βάρος του παραιτούμενου στρατιωτικού, διότι η θέσπιση της υποχρέωσης αυτής δεν έχει σκοπό τιμωρητικό, αλλά ο χαρακτήρας της είναι αποκαταστατικός της οικονομικής επιβάρυνσης που προκύπτει για το Δημόσιο από τη μη τήρηση της υποχρέωσης που είχε αναλάβει έναντι αυτού ο παραιτούμενος, να παραμείνει στο στράτευμα παρέχων τις υπηρεσίες του, ως οικονομικό αντιστάθμισμα της επένδυσης του Δημοσίου στο πρόσωπό του, προς παραγωγή εξειδικευμένου στρατιωτικού που, αν εκλείψει, η αντικατάστασή του είναι δυσχερής. Εν όψει του προεκτεθέντος αποκαταστατικού χαρακτήρα της αποζημίωσης, η επιβολή της δεν αντίκειται στις διατάξεις του άρθρου 1 του (πρώτου) Προσθέτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, που αποσκοπούν στην προστασία της περιουσίας του ατόμου. Αντίθετη Μειοψηφία ως προς τον ισχυρισμό του αναιρεσείοντος ότι το τμήμα δεν εξέτασε εάν τηρήθηκε μια δίκαιη ισορροπία σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού της αποζημίωσης.Απόφαση 103/2025 Ελάσσων Ολομέλεια
Ζήτημα εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων 105 Εισ.Ν.Α.Κ. και 932 του Α.Κ σε έφεση σωρευμένη με αγωγή και παραβίασης του άρ.20 παρ. 1 Συντάγματος και 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ. Σε περίπτωση σώρευσης αγωγής με έφεση και γενομένης δεκτής της έφεσης παρέχεται πλήρης και αποτελεσματική, κατ’ άρθρα 20 παρ.
Ζήτημα εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων 105 Εισ.Ν.Α.Κ. και 932 του Α.Κ σε έφεση σωρευμένη με αγωγή και παραβίασης του άρ.20 παρ. 1 Συντάγματος και 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ. Σε περίπτωση σώρευσης αγωγής με έφεση και γενομένης δεκτής της έφεσης παρέχεται πλήρης και αποτελεσματική, κατ’ άρθρα 20 παρ. 1 του Συντάγματος και 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, δικαστική προστασία του συνταξιοδοτικού και των περιουσιακών δικαιωμάτων των συνταξιούχων του Δημοσίου, καθώς αναπλάθεται και αποκαθίσταται η νομιμότητα στη συνταξιοδοτική σχέση, δεν υφίσταται οτιδήποτε είχε πλήξει το επίδικο δικαίωμα, διασφαλίζοντας ως εκ τούτου και τα απορρέοντα από τη συνταξιοδοτική σχέση περιουσιακά δικαιώματά τους. Οι διατάξεις των άρθρων 20 παρ. 1 του Συντάγματος και 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, δεν αποκλείουν στον κοινό νομοθέτη να θεσπίζει δικονομικές προϋποθέσεις για την παροχή προστασίας από τα δικαστήρια, εφόσον οι ρυθμίσεις αυτές συνάπτονται με τη λειτουργία των δικαστηρίων και με την ανάγκη αποτελεσματικής απονομής της δικαιοσύνης και δεν υπερβαίνουν τα όρια εκείνα πέραν των οποίων θα συνεπάγονταν την άμεση ή έμμεση κατάλυση του προστατευόμενου από τις διατάξεις αυτές ατομικού δικαιώματος παροχής δικαστικής προστασίας .
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Πολιτικοί συνταξιούχοι
Απόφαση 102/2025 Ελάσσων Ολομέλεια
Oριστικοποίηση συνταξιοδοτικών δεδομένων κατά την εφαρμογή της παρ.
Oριστικοποίηση συνταξιοδοτικών δεδομένων κατά την εφαρμογή της παρ. 5α του άρθρου 2 του ν.4151/2013 και ζητήμα εφαρμογής της αρχής δικαιολογημένης εμπιστοσύνης (κράτος δικαίου 25παρ.1Σ).Η μετά την άπρακτη πάροδο τριμήνου, κατά πλάσμα δικαίου, τεκμαιρόμενη σιωπηρή απόρριψη ένστασης που ασκήθηκε ενώπιον της Ε.Ε.Π.Κ.Σ. εξομοιώνεται με ρητή απορριπτική της ένστασης πράξη, με το χρονικό σημείο έναρξης της προθεσμίας άσκησης έφεσης κατ’ αυτής να είναι απολύτως προβλέψιμο και εξαρτώμενο όχι από τυχαία γεγονότα, αλλά από ενέργειες του ιδίου του δικαιούχου, καθότι προσδιορίζεται με βάση τον υπολογισμό της παρόδου τριμήνου από την υποβολή της ένστασης ενώπιον της Ε.Ε.Π.Κ.Σ.Σ. Σε περίπτωση που η προθεσμία άσκησης της έφεσης κατά της τεκμαιρόμενης μετά την πάροδο τριμήνου σιωπηρής απόρριψης της ένστασης είχε λήξει πριν από τη δημοσίευση του ν. 4151/2013 (29.4.2013), και τα συνταξιοδοτικά του δεδομένα οριστικοποιήθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος του νόμου, η υπόθεσή δεν θεωρείται εκκρεμής ενώπιον της Ε.Ε.Π.Κ.Σ. ούτε εμπίπτουσα στις ρυθμίσεις της παρ. 5α του άρθρου 2 του ίδιου νόμου λόγω έλλειψης ρητής διάταξης που να επιτρέπει την επανάκριση οριστικώς περαιωθεισών συνταξιοδοτικών υποθέσεων. Δεν παραβιάζεται η αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, όταν τυχόν συμπληρωματικά ή πληροφοριακά έγγραφα κατατίθενται ή κοινοποιούνται αντιστοίχως όταν έχει ήδη εκπνεύσει η προθεσμία άσκησης της έφεσης κατά της τεκμαιρόμενης μετά την πάροδο τριμήνου σιωπηρής απόρριψης της ένστασης .
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
Απόφαση 101/2025 Ελάσσων Ολομέλεια
Αναπτυξιακός Οργανισμός. Υλοποίηση έργου «ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΙΑΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΤΗΣ ΑΚΤΗΣ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΕΟΥΣ ΔΗΜΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ».
Αναπτυξιακός Οργανισμός. Υλοποίηση έργου «ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΙΑΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΤΗΣ ΑΚΤΗΣ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΕΟΥΣ ΔΗΜΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ». Ουσιώδης μη νόμιμος όρος διακήρυξης περί υποχρεωτικής εκτέλεσης του συνόλου των εργασιών από τον προσφέροντα (ή από τον έναν συμμετέχοντα στην ένωση), καθώς σύμφωνα με την εξαιρετική διάταξη του άρθρου 78 παρ. 2 του ν. 4412/2016 (και το αντίστοιχο άρθρο 63 παρ. 2 της οδηγίας 2014/24/ΕΕ) ο περιορισμός τους δικαιώματος των προσφερόντων να μετέχουν στο διαγωνισμό στηριζόμενοι στις ικανότητες τρίτων μπορεί να καμφθεί μόνον για ορισμένα (ποσοτικό κριτήριο) και κρίσιμα (ποιοτικό κριτήριο) καθήκοντα και όχι για το σύνολο του έργου. Οι εργασίες που περιλαμβάνονται στο αντικείμενο της σύμβασης (κατασκευή πεζοδρομίων, ποδηλατοδρόμων και ελεύθερων κοινόχρηστων χώρων με πράσινο) δεν παρουσιάζουν ιδιαιτερότητες που απαιτούν ικανότητα μη δυνάμενη να προκύψει ως άθροισμα της ελάσσονος ικανότητας περισσότερων οικονομικών φορέων. Μειοψηφία: Υφίσταται πλημμέλεια της διαγωνιστικής διαδικασίας, όμως, τούτη δεν κρίνεται ουσιώδης ενόψει των συγκεκριμένων πραγματικών δεδομένων της υπόθεσης.
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Έργα
Απόφαση 99/2025 Ελάσσων Ολομέλεια
Καταλογισμός υπολόγου. Μεταγενέστερη αθωωτική ποινική απόφαση.
Καταλογισμός υπολόγου. Μεταγενέστερη αθωωτική ποινική απόφαση. Η ρητή άρνηση της Διοίκησης να εξετάσει κατ’ ουσίαν το αίτημα του αναιρεσιβλήτου για επανεξέταση του γενομένου σε βάρος του καταλογισμού, ύστερα από αθωωτική ποινική απόφαση, στερείται εκτελεστού χαρακτήρα εφόσον το εκδόν όργανο δεν προέβη σε νέα κατ’ ουσίαν έρευνα της υπόθεσης. Η δε ασκηθείσα έφεση πρέπει, εξ αυτού του λόγου, να απορριφθεί ως απαράδεκτη.Εφόσον ο νόμος δεν ορίζει το αντίθετο, η διοίκηση δεν είχε υποχρέωση να εξετάσει τα υποβληθέντα νέα στοιχεία ούτε να ανακαλέσει την καταλογιστική της απόφαση, καθόσον είχε εκπνεύσει η προθεσμία προσβολής της προς ανάκληση καταλογιστικής. Η προσβληθείσα άρνηση της Διοίκησης είναι εντός των ορίων της διακριτικής ευχέρειας για ανάκληση της (αρχικής) καταλογιστικής απόφασης, χωρίς να πάσχει ακυρότητας και να γεννάται εξ αυτού ζήτημα αναπομπής της υπόθεσης στη διοίκηση, προκειμένου να εξετάσει το σχετικό αίτημα.Αντίθετη μειοψηφία – Τεκμήριο αθωότητας. Η καταλογίζουσα αρχή οφείλει να επιληφθεί εκ νέου της υπόθεσης, συνεκτιμώντας την αθωωτική απόφαση του ποινικού δικαστηρίου και να εκφέρει αιτιολογημένη κρίση ως προς την ουσία του αιτήματος του καταλογισθέντος για επανεξέταση της υπόθεσής του. Η σχετική δε παράλειψη ή άρνηση της διοίκησης συνιστά εκτελεστή διοικητική πράξη.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Αστική ευθύνη
Απόφαση 98/2025 Ελάσσων Ολομέλεια
Δημοσιονομική διόρθωση. Παραβίαση αρχής προστασίας δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.
Δημοσιονομική διόρθωση. Παραβίαση αρχής προστασίας δικαιολογημένης εμπιστοσύνης. Πρόγραμμα οικονομικής κεφαλαιουχικής ενίσχυσης στα πλαίσια του οποίου έγιναν δεκτά τα δικαιολογητικά που υπέβαλε η αναιρεσείουσα, σύμφωνα με τους όρους της σχετικής προκήρυξης, η οποία συνιστούσε το κανονιστικό πλαίσιο του επίμαχου προγράμματος που δέσμευε τους επενδυτές. Μεταγενέστερη διευκρινιστική Οδηγία-εσωτερικό έγγραφο της Διοίκησης, η οποία το πρώτον απαίτησε πρόσθετο δικαιολογητικό απευθυνόμενη στα όργανα ελέγχου, η οποία δεν προκύπτει ότι περιελήφθη στην προκήρυξη, ούτε ότι ήταν εκ των προτέρων γνωστή στους ενδιαφερομένους. Κατά παράβαση της αρχής προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης εκδόθηκε απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης αναφέροντας ως νόμιμη αιτία αυτής την παράβαση όρων και προϋποθέσεων της οικείας προκήρυξης αναφορικά με την αξιολόγηση υποκριτηρίου, λόγω μη προσκόμισης του ως άνω πρόσθετου δικαιολογητικού. Αντίθετη μειοψηφία.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 68/2025 Έκτο Τμήμα
Στην επ’ ακροατηρίω διαδικασία, δικονομικά, δίνεται η δυνατότητα στους διαδίκους να θεραπεύσουν την έλλειψη πληρεξουσιότητας, δια χορήγησης αναβολής, ή σύντομης προθεσμίας.
Στην επ’ ακροατηρίω διαδικασία, δικονομικά, δίνεται η δυνατότητα στους διαδίκους να θεραπεύσουν την έλλειψη πληρεξουσιότητας, δια χορήγησης αναβολής, ή σύντομης προθεσμίας. Περαιτέρω, η ενημέρωση για την συμπλήρωση των τυπικών ελλείψεων του φακέλου, πραγματοποιείται δια τηλεφωνικής πρόκλησης από την γραμματεία. Για την προστασία του δικαιώματος δικαστικής προστασίας των διαδίκων, επιβάλλεται η προσαρμογή των διατάξεων αυτών και στη διαδικασία εν συμβουλίω. Συναφώς, αν ο υπογράφων το δικόγραφο πληρεξούσιος, δεν νομιμοποιήθηκε, το δικαστήριο τάσσει προθεσμία μέσω της γραμματείας, ώστε να προσκομιστεί η πληρεξουσιότητά του. Εν προκειμένω, παρήλθε ο εύλογος χρόνος, δίχως την αντίστοιχη προσκόμιση της νομιμοποίησης του δικηγόρου. Απαράδεκτη η αγωγή λόγω ακυρότητας του δικογράφου.
Απόφαση 65/2025 Δέκατο Τμήμα
Παρατυπία λόγω μη εμπρόθεσμης ολοκλήρωσης επενδυτικού σχεδίου στο πλαίσιο του Προγράμματος «Ενίσχυση Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στους τομείς Μεταποίησης, Τουρισμού, Εμπορίου – Υπηρεσιών».
Παρατυπία λόγω μη εμπρόθεσμης ολοκλήρωσης επενδυτικού σχεδίου στο πλαίσιο του Προγράμματος «Ενίσχυση Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στους τομείς Μεταποίησης, Τουρισμού, Εμπορίου – Υπηρεσιών». Η πραγματοποίηση από τον δικαιούχο ορισμένων εκ των δαπανών, κατά τον χρόνο της εκταμίευσης του ποσών των ενδιάμεσων δόσεων, δεν αποτελεί νόμιμη αιτία για τη διατήρησή τους, δοθέντος ότι απαιτείται η ολοκλήρωση της επένδυσης. Η άδεια λειτουργίας της επιχείρησής της δεν αποδεικνύει, άνευ ετέρου, την ολοκλήρωση της επένδυσής της, δηλαδή τη θέση της σε παραγωγική ετοιμότητα. Δεν γεννάται ζήτημα παραβίασης των αρχών της αναλογικότητας και της δικαιολογημένης. Δεν νοείται απαλλαγή για λόγους επιείκειας, οι οποίοι ανάγονται στην οικονομική αδυναμία επιστροφής του καταλογισθέντος ποσού.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 64/2025 Δέκατο Τμήμα
Δημοσιονομική διόρθωση σε βάρος αναθέτουσας αρχής, λόγω έγκρισης της υποκατάστασης του αρχικού αναδόχου κατά την υλοποίηση σύμβασης δημοσίου έργου, συγχρηματοδοτούμενου από το Ευρωπαϊκό Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης.
Δημοσιονομική διόρθωση σε βάρος αναθέτουσας αρχής, λόγω έγκρισης της υποκατάστασης του αρχικού αναδόχου κατά την υλοποίηση σύμβασης δημοσίου έργου, συγχρηματοδοτούμενου από το Ευρωπαϊκό Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης. Ακυρώνει δημοσιονομική διόρθωση λόγω έλλειψης σαφήνειας και προβλεψιμότητας του εθνικού δικαίου ως προς τις προϋποθέσεις νόμιμης υποκατάστασης του αρχικού αναδόχου καθώς και με βάση την αρχή της αναλογικότητας.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
