ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
Νομολογία
Απόφαση 365/2025 Έκτο Τμήμα
Αγωγή στρατιωτικού συνταξιούχου. Εκπροσώπηση ενώπιον του Δικαστηρίου από την προσωρινή δικαστική συμπαραστάτρια αυτού. Με την κρινόμενη αγωγή, ο ενάγων ζήτησε αποζημίωση κατ’ άρθρο 105 ΕισΝΑΚ για την ζημία που υπέστη εξαιτίας των περικοπών της υποπαρ. Β3 παρ.
Αγωγή στρατιωτικού συνταξιούχου. Εκπροσώπηση ενώπιον του Δικαστηρίου από την προσωρινή δικαστική συμπαραστάτρια αυτού. Με την κρινόμενη αγωγή, ο ενάγων ζήτησε αποζημίωση κατ’ άρθρο 105 ΕισΝΑΚ για την ζημία που υπέστη εξαιτίας των περικοπών της υποπαρ. Β3 παρ. Β άρθρου πρώτου του ν.4093/2012, της ΕΑΣ και της Ειδικής Εισφοράς Αλληλεγγύης του άρθρου 29 του ν. 3986/2011 που εφαρμόστηκαν από τη συνταξιοδοτική διοίκηση κατά την εκκαθάριση και πληρωμή της σύνταξης του. Το Δικαστήριο, επικαλούμενο τις αποφάσεις της Ολομέλειας αυτού 1277/2018, 244/2017 και 1975/2021 επιβεβαίωσε τον αντισυνταγματικό χαρακτήρα των επίδικων περικοπών για το αιτούμενο χρονικό διάστημα (το οποίο εκτείνεται στο προ της 31ης.12.2018 διάστημα αναφορικά με την ΕΑΣ και προ της 12ης.5.2015 αναφορικά με την περικοπή της υποπαρ. Β3 παρ. Β άρθρου πρώτου του ν.4093/2012), ενώ αποφάνθηκε ότι εφόσον η ένδικη αγωγή κατά το σκέλος που αφορά την ΕΑΣ έχει ασκηθεί προ της ημερομηνία δημοσίευσης της απόφασης 244/2017 της Ολομέλειας του Δικαστηρίου (7.2.2017) παρίσταται καταρχήν βάσιμη και για το προγενέστερο αυτής διάστημα. Επιπλέον, επεσήμανε ότι οι επίδικες αξιώσεις γεννούν διαφορά περί την εκτέλεση της σύνταξης και, συνεπώς, υπόκεινται στη διετή παραγραφή του άρθρου 90 παρ. 5 του ν. 2362/1995 (και ήδη άρθρο 140 παρ. 5 του ν. 4270/2014), η οποία αρχίζει από τη λήξη του έτους εντός του οποίου γεννήθηκε και κατέστη δικαστικώς επιδιώξιμη η εκάστοτε απαίτηση. Αναφορικά με την Ειδική Εισφορά Αλληλεγγύης του ν. 3986/2011, το Δικαστήριο έκρινε ότι πρόκειται για φορολογικής φύσης παρακράτηση που η κρίση περί της νομιμότητας της δεν υπάγεται στη δικαιοδοσία του. Συνεπώς, το Δικαστήριο ήχθη σε κρίση περί μερικής παραδοχής της ένδικης αγωγής προβαίνοντας στην επισήμανση ότι η συνταξιοδοτική διοίκηση στο πλαίσιο της συμμόρφωσης προς το περιεχόμενο της παρούσας απόφασης δύναται να προβεί σε εκκαθάριση του οφειλόμενου ποσού, αφαιρώντας όσα ποσά έχουν ήδη τυχόν καταβληθεί στον ενάγοντα για την ίδια ιστορική και νομική αιτία.
Απόφαση 298/2025 Τέταρτο Τμήμα
Αγωγή συνταξιούχου πρώην ιατρού του Ε.Σ.Υ. για διαφορές συντάξεων, που θα ελάμβανε κατά το χρονικό διάστημα από 1.8.2012 έως 30.11.2016, εάν δεν μειωνόταν η σύνταξή του κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της περίπτωσης 27 της υποπαρ. Γ.1 της παρ. Γ του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012.
Αγωγή συνταξιούχου πρώην ιατρού του Ε.Σ.Υ. για διαφορές συντάξεων, που θα ελάμβανε κατά το χρονικό διάστημα από 1.8.2012 έως 30.11.2016, εάν δεν μειωνόταν η σύνταξή του κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της περίπτωσης 27 της υποπαρ. Γ.1 της παρ. Γ του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012. Νόμω βάσιμη η αγωγή για το χρονικό διάστημα από 1.8.2012 έως και 12.11.2014, δοθέντος ότι σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά με την 7412/2015 απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η αναπροσαρμογή της σύνταξης του ενάγοντος από 1.8.2012, με βάση τις ανωτέρω διατάξεις, αντίκειται σε υπέρτερης τυπικής ισχύος κανόνες. Απορριπτέα η αγωγή για το χρονικό διάστημα από 13.11.2014 έως 12.5.2016 (υπαγωγή στον ν. 4387/2016), διότι μετά τον ν. 4575/2018 και την κατ’ εξουσιοδότηση των διατάξεων του άρθρου 15 αυτού εκδοθείσα 170285/0092/5.12.2018 Κ.Υ.Α., δεν υφίσταται παράνομη πράξη του Ελληνικού Δημοσίου που να δημιουργεί δικαίωμα αποζημίωσης των συνταξιούχων ιατρών του ΕΣΥ ειδικώς για το διάστημα αυτό, για το οποίο με την προαναφερθείσα Κ.Υ.Α. ρυθμίστηκε κατά τρόπο δεσμευτικό η ικανοποίηση όλων των σχετικών αξιώσεων και έγινε εφάπαξ καταβολή των δικαιούμενων διαφορών. Στο πλαίσιο της κατά τα ανωτέρω ρύθμισης και εν όψει του ότι η αξίωση για την καταβολή τόκων επιδικίας προϋποθέτει, ένεκα της παρεπόμενης φύσης της, την ύπαρξη κύριας οφειλής, δεν οφείλονται και άρα δεν συνυπολογίζονται τόκοι επί του ως άνω καταβληθέντος ποσού. Νόμω αβάσιμη η αγωγή και για το διάστημα από 12.5.2016 έως 30.11.2016, δοθέντος ότι οι σχετικές αξιώσεις δεν δύνανται να εξικνούνται σε χρόνο μεταγενέστερο της έναρξης ισχύος του ν. 4387/2016, με τον οποίο (σύμφωνα με τη 1975/2021 απόφαση της Ολομέλειας) συντελείται νέα εφεξής πρωτογενής ρύθμιση ως προς τον υπολογισμό των συντάξεων, σύμφωνα με την οποία ενσωματώνεται, ως αριθμητικό μέγεθος, το ύψος στο οποίο αυτές ανέρχονταν κατά την 31.12.2014. Οι επίδικες αξιώσεις υπόκεινται σε πενταετή παραγραφή, αφού δεν αφορούν απλώς στην εκτέλεση και πληρωμή ήδη κανονισθείσας σύνταξης, αλλά σε αναπροσαρμογή και επανακαθορισμό της κανονισθείσας μηνιαίας σύνταξης, μετά από την έκδοση σχετικής πράξης με βάση τις ανωτέρω διατάξεις.
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Πολιτικοί συνταξιούχοι
Απόφαση 273/2025 Ελάσσων Ολομέλεια
Καταλογισμός εκτελεστή διαθήκης υπέρ κοινωφελούς σκοπού
Καταλογισμός εκτελεστή διαθήκης υπέρ κοινωφελούς σκοπού
Η περιουσία που καταλείπεται με διαθήκη υπέρ κοινωφελούς σκοπού εκκαθαρίζεται από τους εκτελεστές διαθήκης, οι οποίοι ασκούν δημόσια λειτουργία και υπάγονται στην εποπτεία του Υπουργού Οικονομικών. Υποχρέωση του εν λόγω εκτελεστή η είσπραξη μερισμάτων μετοχών που συνιστούν απαίτηση της κληρονομίας έναντι του εκδότη τους και η άμεση κατάθεση του προϊόντος αυτών σε έντοκο τραπεζικό λογαριασμό, ευθυνομένου σε περίπτωση πρόκλησης ζημίας λόγω παραβίασης των οικείων υποχρεώσεών του που προβλέπονται ρητά στον α.ν. 2039/1939, για κάθε βαθμό υπαιτιότητας, δηλαδή και για ελαφρά αμέλεια. Η έννοια δε της αμέλειας είναι νομική και, επομένως, η υπαγωγή σ’ αυτήν των πραγματικών περιστατικών, που ανέλεγκτα έκρινε το δικαστήριο της ουσίας ότι συντρέχουν σε συγκεκριμένη υπόθεση, υπόκειται στον αναιρετικό έλεγχο. Εν προκειμένω, δεν συντρέχει υπαιτιότητα ούτε σε βαθμό ελαφράς αμέλειας στο πρόσωπο του αναιρεσείοντος. Μειοψηφία: Στοιχειοθετείται αντικειμενικά ελαφρά αμέλεια- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Κληροδοτήματα
Απόφαση 257/2025 Δέκατο Τμήμα
Τροποποίηση της μελέτης κατασκευής συγχρηματοδοτούμενου έργου οδοποιίας, κατά την υλοποίησή του από τη δικαιούχο της χρηματοδότησης αναθέτουσα αρχή. Η αλλαγή στον τρόπο θεμελίωσης των επιχωμάτων χωρίς τη διατύπωση της σύμφωνης γνώμης του αρχικού μελετητή κατ’ επιταγή του αρ.
Τροποποίηση της μελέτης κατασκευής συγχρηματοδοτούμενου έργου οδοποιίας, κατά την υλοποίησή του από τη δικαιούχο της χρηματοδότησης αναθέτουσα αρχή. Η αλλαγή στον τρόπο θεμελίωσης των επιχωμάτων χωρίς τη διατύπωση της σύμφωνης γνώμης του αρχικού μελετητή κατ’ επιταγή του αρ. 45 του ν. 3669/2008 συνιστά παρατυπία. Ενόψει της φύσης και της σοβαρότητας της διαπιστωθείσας παρατυπίας, του τυπικού χαρακτήρα της και της έλλειψης συνεπαγόμενης ζημίας για τον ενωσιακό προϋπολογισμό, κρίνεται ότι η επιβληθείσα δημοσιονομική διόρθωση υπερβαίνει το αναγκαίο μέτρο και ο εφαρμοζόμενος διορθωτικός συντελεστής πρέπει να περιοριστεί σε ποσοστό 2%, αντί του αρχικού ποσοστού 25%, επί του ποσού κατά το οποίο επιβαρύνθηκε ο προϋπολογισμός του έργου
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 256/2025 Δέκατο Τμήμα
Ενίσχυση επενδυτικών σχεδίων βελτίωσης γεωργικής εκμετάλλευσης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Αδυναμία ολοκλήρωσης του σχεδίου που οφείλεται στο γεγονός ότι ο αντισυμβαλλόμενος προμηθευτής δεν παρέδωσε ως όφειλε τα στοιχεία της επένδυσης.
Ενίσχυση επενδυτικών σχεδίων βελτίωσης γεωργικής εκμετάλλευσης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Αδυναμία ολοκλήρωσης του σχεδίου που οφείλεται στο γεγονός ότι ο αντισυμβαλλόμενος προμηθευτής δεν παρέδωσε ως όφειλε τα στοιχεία της επένδυσης. Πράξεις, έστω και δόλιες αντισυμβαλλομένων του δικαιούχου, εμπίπτουν στους συνήθεις επιχειρηματικούς κινδύνους που αναλαμβάνει ο επιχειρηματίας και δε θεωρούνται ότι είναι ανεξάρτητες από τη βούλησή του, ενώ εναπόκειται σε αυτόν να επιλέξει προσεκτικά τα πρόσωπα με τα οποία συναλλάσσεται και να τους δεσμεύει επαρκώς με τη σύμβαση, ώστε να τηρούν τους συμβατικούς όρους. Πέραν αυτών, ο δικαιούχος οφείλει να επιβλέπει με επιμέλεια την εξέλιξη των υποθέσεών του και να αντιδρά προσηκόντως όταν διαπιστώνει κάποια ανωμαλία, οφείλει δε αν χρειαστεί να βρει άλλους προμηθευτές και πρέπει να τηρεί απαρεγκλίτως τις προθεσμίες που προβλέπονται από τις σχετικές ρυθμίσεις. Δεν αποδείχθηκε η συνδρομή λόγω ανωτέρας βίας στο πρόσωπο του δικαιούχου εξαιτίας των παραλείψεων του προμηθευτή του. Η μερική υλοποίηση του σχεδίου και εν προκειμένω η αγορά μόνο ενός αρότρου δεν αποδείχθηκε ότι συνέβαλε στη βελτίωση της απόδοσης της γεωργικής εκμετάλλευσης και στην ικανοποίηση του στόχου του προγράμματος και συνεπώς η συνολική αναζήτηση της χρηματοδότησης που καταβλήθηκε δεν παρίσταται δυσανάλογη.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 246/2025 Δέκατο Τμήμα
Δημοσιονομική διόρθωση σε βάρος τέως ομόρρυθμων εταίρων λυθείσας ομόρρυθμης εταιρίας που είχε υπαχθεί σε συγχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα διαρθρωτικής προσαρμογής της επιχείρησής της, λόγω, μεταξύ άλλων, μετατροπής της ομόρρυθμης εταιρείας σε ατομική επιχείρηση κατά παράβαση των όρ
Δημοσιονομική διόρθωση σε βάρος τέως ομόρρυθμων εταίρων λυθείσας ομόρρυθμης εταιρίας που είχε υπαχθεί σε συγχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα διαρθρωτικής προσαρμογής της επιχείρησής της, λόγω, μεταξύ άλλων, μετατροπής της ομόρρυθμης εταιρείας σε ατομική επιχείρηση κατά παράβαση των όρων του προγράμματος. Η συνέχιση της δραστηριότητας της λυθείσας Ο.Ε. ατομικά από τον κατέχοντα ποσοστό 99% αυτής εταίρο (πρώτο εκκαλούντα) ήταν απότοκη της συνταξιοδότησης της αρχικής εταίρου (δεύτερης εκκαλούσας), αφού η ενδιάμεση συμμετοχή στην Ο.Ε. της τρίτης εκκαλούσας, με ποσοστό μόλις 1%, ήταν όλως συγκυριακή και επουσιώδης. Συνεπώς, η ανάκληση της απόφασης υπαγωγής της άνω Ο.Ε. στο επίμαχο πρόγραμμα για τον ως άνω τυπικό και μόνο λόγο και η, συνεπεία της ανάκλησης αυτής, επιβολή σε βάρος των τέως εταίρων της και ήδη εκκαλούντων της ένδικης δημοσιονομικής διόρθωσης, αντίκειται στην αρχή της αναλογικότητας, που επιβάλλει τα ως άνω μέτρα να τελούν σε εύλογη σχέση αναλογίας προς τη σοβαρότητα της διαπιστωθείσας παράβασης.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 244/2025 Δέκατο Τμήμα
Δημοσιονομική διόρθωση-ανάκτηση.
Δημοσιονομική διόρθωση-ανάκτηση. Η αρχή της χρηστής διοίκησης δεν παρίσταται συμβατή με το καθεστώς των κοινοτικών χρηματοδοτήσεων, το οποίο προβλέπει την ανάληψη εκ μέρους του δικαιούχου συγκεκριμένων υποχρεώσεων και δεσμεύσεων, όπως αυτές έχουν αποτυπωθεί στην απόφαση ένταξης βάσει του ενωσιακού δικαίου καθώς και την ανάκτηση της χρηματοδότησης σε περίπτωση αθέτησής τους. Η αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης δεν εφαρμόζεται σε περίπτωση πρόδηλης παραβίασης της κοινοτικής και εθνικής νομοθεσίας ως προς τους όρους καταβολής της χρηματοδότησης. Παραβίαση της εθνικής νομοθεσίας σχετικά με τις προϋποθέσεις υπαγωγής στο κρίσιμο πρόγραμμα. Απόρριψη της έφεσης.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Απόφαση 241/2025 Δέκατο Τμήμα
Δημοσιονομική διόρθωση-ανάκτηση.
Δημοσιονομική διόρθωση-ανάκτηση. Αντικείμενο των επαληθεύσεων είναι προεχόντως να βεβαιωθεί ότι η δηλωθείσα δαπάνη είναι πραγματική, τα προϊόντα ή οι υπηρεσίες έχουν παραδοθεί σύμφωνα με την απόφαση ένταξης, καθώς και ότι η πράξη και η δαπάνη είναι σύμφωνες με το εθνικό και κοινοτικό δίκαιο. Μη επιλέξιμη η καταβολή αμοιβής σε μέλος της ερευνητικής ομάδας διότι σύμφωνα με το Τεχνικό Παράρτημα της απόφασης χρηματοδότηση, η συμμετοχή του προβλεπόταν αμισθί. Το αίτημα για την εσωτερική μεταφορά κονδυλίων, με αύξηση μιας κατηγορίας δαπάνης κατά το ποσό των αδιαθέτων κονδυλίων μιας άλλης κατηγορίας, τελεί υπό τη προϋπόθεση της προηγούμενης έγκρισής της από την ΓΓΕΤ και θα πρέπει να τεκμηριώνεται η νομιμότητα και η σκοπιμότητα της μεταφοράς. Η απόρριψη δαπάνης ως μη επιλέξιμης, για την τυπική παράλειψη της ονομαστικής δήλωσης προσωπικού στο Τροποποιημένο Τεχνικό Παράρτημα, αντίκειται στην αρχή της αναλογικότητας.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Αχρεωστήτως λαβόντες
Απόφαση 239/2025 Δέκατο Τμήμα
Δημοσιονομική διόρθωση για δαπάνες που κρίθηκαν οριστικά ως μη επιλέξιμες για το ΕΠ «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» ΕΣΠΑ 2007-2013. Στην αιτιολογία της δημοσιονομικής διόρθωσης πρέπει να αναφέρεται το αχρεωστήτως ή παρανόμως καταβληθέν ποσόν και η αιτία της επιστροφής αυτού.
Δημοσιονομική διόρθωση για δαπάνες που κρίθηκαν οριστικά ως μη επιλέξιμες για το ΕΠ «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» ΕΣΠΑ 2007-2013. Στην αιτιολογία της δημοσιονομικής διόρθωσης πρέπει να αναφέρεται το αχρεωστήτως ή παρανόμως καταβληθέν ποσόν και η αιτία της επιστροφής αυτού. Ο ανάδοχος του έργου πληρώθηκε με ποσό σε βάρος πιστώσεων ΣΑΤΑ και όχι του λογαριασμού των χρηματοδοτήσεων ΕΣΠΑ. Αντίφαση ως προς την ορθότητα ή μη της διαδικασίας έκδοσης της απόφασης δημοσιονομικής διόρθωσης καθιστώντας πλημμελή την αιτιολογία. Αναπομπή του φακέλου στη Διοίκηση.
- Κατηγορία:
- Δημοσιονομική Ευθύνη
- Δημοσιονομικές διορθώσεις
Πράξη 147/2025 Ε' Κλιμάκιο
Σχέδιο Σύμβασης Παραχώρησης, για την υλοποίηση του έργου «Μελέτη, Κατασκευή, Χρηματοδότηση, Λειτουργία, Συντήρηση και Εκμετάλλευση του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (Β.Ο.Α.Κ.) στο τμήμα Χανιά- Ηράκλειο».
Σχέδιο Σύμβασης Παραχώρησης, για την υλοποίηση του έργου «Μελέτη, Κατασκευή, Χρηματοδότηση, Λειτουργία, Συντήρηση και Εκμετάλλευση του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (Β.Ο.Α.Κ.) στο τμήμα Χανιά- Ηράκλειο». Ως «Συμβατικό Αντάλλαγμα», ορίστηκε το παρεχόμενο με τη Σύμβαση Παραχώρησης στον Παραχωρησιούχο αποκλειστικό δικαίωμα εκμετάλλευσης του έργου παραχώρησης, σε συνδυασμό με την καταβολή της Χρηματοδοτικής Συμβολής Δημοσίου, της Χρηματοδοτικής Συμβολής Προαίρεσης και του δικαιώματος απόληψης, από τους χρήστες, των Διοδίων Τελών και, από το Δημόσιο, του Σκιώδους Διοδίου. Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης, με την επισήμανση, μεταξύ άλλων, ότι, σε περίπτωση ευδοκίμησης των εκκρεμών αιτήσεων ακύρωσης, που έχουν ασκηθεί κατά των οικείων Α.Ε.Π.Ο., θα πρέπει τα συμβαλλόμενα μέρη να συμμορφωθούν προς την τήρηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, εφόσον απαιτηθεί τροποποίηση του σχεδιασμού του έργου, προβαίνοντας, ενδεχομένως, σε τροποποίηση της Σύμβασης Παραχώρησης και των αντίστοιχων όρων αυτής
