Συνταγματικές Διατάξεις
Ο έλεγχος των δημοσίων δαπανών στα πρώτα χρόνια της Ανεξαρτησίας
Το Ελεγκτικό Συνέδριο συστήθηκε με το βασιλικό διάταγμα της 27ης Σεπτεμβρίου/9ης Οκτωβρίου 1833,
στο Ναύπλιο. Στην ουσία όμως το Ελεγκτικό Συνέδριο του 1833, αποτελούσε μετασχηματισμό και μεταρρύθμιση,Το Ελεγκτικό Συνέδριο συστήθηκε με το βασιλικό διάταγμα της 27ης Σεπτεμβρίου/9ης Οκτωβρίου 1833,
στο Ναύπλιο. Στην ουσία όμως το Ελεγκτικό Συνέδριο του 1833, αποτελούσε μετασχηματισμό και μεταρρύθμιση,
περισσότερο συστηματική εκείνου που εγκρίθηκε και εκδόθηκε από την Δ' Εθνική Συνέλευση του Άργους, με το
υπ' αριθ. Γ΄ Ψήφισμα της 26ης Ιουλίου 1829, όταν πρώτος Κυβερνήτης του Ελληνικού Κράτους ήταν ο Ιωάννης
Καποδίστριας.
Το 6ο άρθρο αυτού του Ψηφίσματος όριζε ότι κατά το έτος αυτό, το 1829, δεν θα επέφερε ουσιαστικές
μεταβολές «εις τους υπάρχοντας κανονισμούς του κράτους» - λόγω της εμπόλεμης ακόμη κατάστασης - «αλλά
θέλει σπεύσει, χωρίς αναβολήν, εις την αναθεώρησιν των ιδίων εκείνων κανονισμών, δια να εισαγάγει εις
αυτούς, όλας τας τροπολογίας, αι οποίαι ήθελον νομισθή συντελεστικαί. 1. (… )3. Του να διοργανώση τον τρόπον
της εισπράξεως οικονομικώτερον, δια το εθνικόν Ταμείον, και ευκολώτερον δια τους πολίτας»1.
Έτσι, με το Γ΄ Ψήφισμα της Δ΄ Εθνικής Συνελεύσεως «Περί διορισμού της Γερουσίας και του Υπουργικού
Συστήματος» συστήθηκε για πρώτη φορά αντάξια των φιλόδοξων σχεδίων του Κυβερνήτη, υπηρεσία ελέγχου των
δημοσίων χρημάτων το «Λογιστικόν και Ελεγκτικόν Συμβούλιον». Το Συμβούλιο αυτό αποτελείτο από τρία μέλη
τα οποία διόριζε η Κυβέρνηση. Ήταν Σώμα ανεξάρτητο, υπαγόμενο απ’ ευθείας στον Αρχηγό του Κράτους.
Η Δ' Εθνική Συνέλευση του Άργους ενέκρινε επίσης το μέχρι τότε ισχύον οικονομικό σύστημα, «εκθέσεως
και ευθύνης των οικονομικών λογαριασμών» και απεφάσισε να αναθέσει σε ειδική Επιτροπή την αναθεώρηση
«όλων των λογαριασμών», οι οποίοι είχαν τεθεί στην κρίση και στον έλεγχο της Εθνικής Συνελεύσεως. Τον έλεγχο
αυτόν θα τον έκαναν ειδικές επιτροπές, τις οποίες θα διόριζε η Κυβέρνηση, «της οποίας η απόφασις, θέλει είσθαι
ανέκκλητος»2.
Νομοθετικές Διατάξεις
Β.Δ. _27.12.1836 (8.1.1837) «Περί διασαφήσεως του § 22 του Β. Διατάγματος των 29 Σεπτεμβρίου (9 Οκτωβρίου ) περί σχηματισμού του Ελεγκτικού Συνεδρίου».
Β.Δ. _27.12.1836 (8.1.1837) «Περί διασαφήσεως του § 22 του Β. Διατάγματος των 29 Σεπτεμβρίου (9 Οκτωβρίου ) περί σχηματισμού του Ελεγκτικού Συνεδρίου».
Β.Δ. της 27ης Σεπτεμβρίου/9ης Οκτωβρίου 1833 «Περί συστάσεως του Ελεγκτικού Συνεδρίου» (ΦΕΚ 32)
Β.Δ. της 27ης Σεπτεμβρίου/9ης Οκτωβρίου 1833 «Περί συστάσεως του Ελεγκτικού Συνεδρίου» (ΦΕΚ 32)
Κείμενα Ιστορίας
Η εναρκτήρια συνεδρίαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Η εναρκτήρια συνεδρίαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου έγινε στο Nαύπλιο στις 14 Οκτωβρίου 1834.
Η εναρκτήρια συνεδρίαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου έγινε στο Nαύπλιο στις 14 Οκτωβρίου 1834.
Τα μέλη του έδωσαν τον εξής όρκο: «Ορκιζόμεθα ενώπιον της Αγιωτάτης Τριάδος και εις το Ιερόν Ευαγγέλιον να εκπληρώσουμε πιστώς τα οποία μας ενεπιστεύθησαν παρά της Yψηλής Αντιβασιλείας χρέη κατ' απόφασιν της 4/16 του τρέχοντος Οκτωβρίου ως ελεγκταί του Ελεγκτικού Συνεδρίου, να εκτελέσουμε μετά ζήλου τας οποίας τα ειλημένα χρέη μας επιβάλλουν υποχρεώσεις, (…) να διατηρώμεν και ακολουθώμεν ακριβώς τους νόμους του Βασιλείου, να κάμωμε να διαφυλάττωνται και εκτελούνται από τους υπό την οδηγίαν μας υπαλλήλους, να μη έχωμεν υπ' όψιν παρά το συμφέρον της υπηρεσίας, χωρίς να οδηγούμεθα από μερικάς σκέψεις και από αίτια συμφέροντος ιδιαίτερα, να μην υποφέρωμεν ποτέ ούτε να ανεχώμεθα εκ μέρους των υπαλλήλων μας καμμίαν παράβλεψιν των καθηκόντων, τα οποία τους επιβάλλει το χρέος των και τέλος να φυλάττωμεν ακριβώς το μυστήριον των εργασιών μας, και ό,τι μας γίνη γνωστόν καθ' όλην την ενέργειαν των χρεών μας».
Στη δεύτερη συνεδρίαση της 18ης Οκτωβρίου 1833 κλήθηκε το προσωπικό που διορίστηκε να δώσει «τον νενομισμένον όρκον» ενώπιον της Ολομέλειας. Πριν την ορκωμοσία ο Πρόεδρος του Συνεδρίου παρακάλεσε τον Αντιπρόεδρο Παπαδόπουλο να διαβάσει τον παρακάτω λόγο: «Ιδού Κύριοι, συνηγμένοι δια να πραγματοποιήσητε μίαν περιφανή πράξιν όρκου την οποίαν δεν πρέπει να εκλάβητε ως μάταιον τύπον.
Ευρίσκεσθε ήδη προσκολλημένοι εις έν υπέρτατον Συνέδριον, του οποίου αι υψηλαί εργασίαι επιβάλλουν εις όλους τους υπαλλήλους χρέη αυστηρά και πολύ δύσκολα επειδή πρόκειται να επιβλέπωμεν τας πράξεις όλης της δημοσίας διοικήσεως και να επιθεωρώμεν τ' αποτελέσματα, χρεωστείτε λοιπόν να πασχίσητε να δικαιώσητε την εμπιστοσύνην της Κυβερνήσεως. (…)
Το Συνέδριον δεν αμφιβάλλει ποσώς ότι καθείς εξ ' ημών θέλει είναι πιστός και θέλει σέβεται την ιεράν υποχρέωσιν την οποίαν ήδη λαμβάνει, θέλει είναι όμως αδυσώπητoν εναντίον εκείνων, οίτινες ήθελον, απομακρυνθή των χρεών της πίστεως και του μυστηρίου επιτεθησομένων δια του όρκου. Καθείς εξ υμών ας φέρη εδώ μίαν σταθεράν θέλησιν του να εκπληρώση τα χρέη του μετά ζήλου και τιμιότητος.
Το Συνέδριον εκ μέρους του θέλει βοηθήση τα έργα σας ως θέλει πασχίση να ελαφρύνη τους κόπους σας δια των συμβουλών της πείρας. Το έργον ημών όλων είναι δύσκολον και επίμοχθον αλλ’ ελπίζω ότι όλοι θέλομεν συναντήση την εμπιστοσύνην της Α.Μ.1
«Οργανισμός του Λογιστικού και Ελεγκτικού Συμβουλίου» εν Αιγίνη, τη 8 Σεπτεμβρίου του 1829», του ΛΔ' Ψηφίσματος
Δημοσιεύεται το κείμενο του «Οργανισμού του Λογιστικού και Ελεγκτικού Συμβουλίου» εν Αιγίνη, τη 8 Σεπτεμβρίου του 1829», του ΛΔ' Ψηφίσματος, «όπως αναφέρεται εις το 10 άρθρον, του από 22 Ιουλίου δευτέρου ψηφίσματος της Δ' Εθνικής Συνελεύσεως», με το οποίο παρεχωρείτο στην ελληνική Κυβέρνηση, «η ε
Δημοσιεύεται το κείμενο του «Οργανισμού του Λογιστικού και Ελεγκτικού Συμβουλίου» εν Αιγίνη, τη 8 Σεπτεμβρίου του 1829», του ΛΔ' Ψηφίσματος, «όπως αναφέρεται εις το 10 άρθρον, του από 22 Ιουλίου δευτέρου ψηφίσματος της Δ' Εθνικής Συνελεύσεως», με το οποίο παρεχωρείτο στην ελληνική Κυβέρνηση, «η εξουσία, να διοργανώνει την Γερουσίαν, το Υπουργικόν Σύστημα» και κατά το «Κεφάλαιον Γ΄, το Λογιστικόν και Ελεγκτικόν Συμβούλιον» 1 : «Οργανισμός του Λογιστικού και Ελεγκτικού Συμβουλίου» 23. Το Λογιστικόν και Ελεγκτικόν Συμβούλιον σύγκειται από τρία μέλη διοριζόμενα από την Κυβέρνησιν. Η Κυβέρνησις διορίζει επίσης τους υπαλλήλους της α' και β' τάξεως, τους προσηρτημένους εις τα γραφεία του Συμβουλίου, κατά το παρουσιασθησόμενον παρ' αυτού σχέδιον. 24. Το Λογιστικόν και Ελεγκτικόν Συμβούλιον είναι ανεξάρτητον από το Υπουργικόν σώμα, και αναφέρεται αμέσως προς τον Αρχηγόν του Κράτους. 25. Συμφώνως με το α' άρθρον του Γ' Ψηφίσματος του εκδοθέντος την 26 Ιουλίου από την Δ' Εθνικήν Συνέλευσιν, το Λογιστικόν και Ελεγκτικόν Συμβούλιον θέλει αναθεωρήσει τους λογαριασμούς της δημοσίου οικονομίας, από 6 Ιανουαρίου 1828 μέχρι τέλους του παρόντος μηνός. 26. Θέλει εξακολουθεί την αναθεώρησιν των λογαριασμών των δημοσίων εισοδημάτων και της χρήσεως αυτών από α' του Οκτωβρίου. 27. Θέλει επαγρυπνεί τελευταίον, ώστε η χρήσις των δημοσίων χρημάτων να γίνεται, κατά τους νόμους και κατά τους υπάρχοντας κανονισμούς, και να μη συμβαίνη μήτε σφετερισμός, μήτε κατάχρησις, ως προς τας γινομένας πληρωμάς. 28. Επί τούτω θέλει εφοδιασθή το Συμβούλιον με έκτακτον πληρεξουσιότητα, δυνάμει της οποίας θα ημπορή, οσάκις κρίνη πρέπον, να κάμνη ή να επιτάττη επιθεωρήσεις, να κράζη έμπροσθέν του τους ανωτέρους ή υποδεεστέρους υπουργούς, δια να τους ζητή πληροφορίας περί των εις έλεγχον υποβεβλημένων λογαριασμών, ή και περί παντός άλλου αντικειμένου, εκ των της αρμοδιότητός του. 29. Η Επιτροπή της Οικονομίας και το Γενικόν Φροντιστήριον θέλουν θέσει υπό την εξουσίαν του Λογιστικού και Ελεγκτικού Συμβουλίου τα αρχεία των, δια να δυνηθή τούτο να εκπληρώση το έργον, το οποίον του επιβάλλεται από το 25 άρθρον του παρόντος ψηφίσματος. 30. Από α' Οκτωβρίου η Επιτροπή της Οικονομίας θέλει διευθύνει, προς εκτέλεσιν των διαλαμβανομένων εις το 21 άρθρον του παρόντος ψηφίσματος, εις το Λογιστικόν και Ελεγκτικόν Συμβούλιον όλους τους παρ' αυτής εξοφληθέντας λογαριασμούς συνωδευμένους με τα ανήκοντα αποδεικτικά. 31. Θέλει στέλλει επίσης κατά μήνα λογαριασμόν λεπτομερή και σαφηνισμένον των εισαγομένων εις το δημόσιον Ταμείον και των εξαγομένων χρημάτων. Ο Γενικός Ταμίας θέλει πέμπει και αυτός εις το Συμβούλιον κατά μήνα τον ισολογισμόν του Ταμείου. 32. Το Λογιστικόν και Ελεγκτικόν Συμβούλιον θέλει δίδει προς εκτέλεσιν του άνω ειρημένου 21 άρθρου εις έκαστον Υπουργόν, αφού θεωρήση τους λογαριασμούς του, επίσημον εξοφλητικόν, δια του οποίου αυτός απολύεται από πάσαν ευθύνην. 33. Το Λογιστικόν και Ελεγκτικόν Συμβούλιον θέλει προβάλλει εις την Κυβέρνησιν τας βελτιώσεις, όσας η πείρα αποδείξη χρησίμους και καταλλήλους, καθ' όλους τους κλάδους της δημοσίου οικονομίας, όσοι υπάγονται εις αυτό.
Η πρώτη συγκρότηση του Ελεγκτικού Συνεδρίου
Το Σώμα συγκροτήθηκε από τον Πρόεδρο, τον Επίτροπο της Επικρατείας, ο οποίος «έχει χρέος να επιτηρή το ελεγκτικόν του Κράτους πανταχού κατά τους νόμους και κατά την τάξιν, να ενεργή προς αυτόν τον σκοπόν, και επομένως να παρευρίσκεται εις τας συνεδριάσεις του Συνεδρίου» (παρ.
Το Σώμα συγκροτήθηκε από τον Πρόεδρο, τον Επίτροπο της Επικρατείας, ο οποίος «έχει χρέος να επιτηρή το ελεγκτικόν του Κράτους πανταχού κατά τους νόμους και κατά την τάξιν, να ενεργή προς αυτόν τον σκοπόν, και επομένως να παρευρίσκεται εις τας συνεδριάσεις του Συνεδρίου» (παρ. 46), έναν Αντιπρόεδρο, ο οποίος «έχει τας αυτάς εργασίας ως και οι λοιποί Ελεγκταί, αλλ΄ εν απουσία του Προέδρου αναπληροί τον τόπον του» (παρ. 7), από τέσσερις ελεγκτές και ένα γραμματέα.
Πρώτος Πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου διετέλεσε ο Γάλλος Α. Regny, πρώτος Αντιπρόεδρος ο Ανδρέας Παπαδόπουλος, Γραμματέας του Τμήματος της Οικονομίας επί Καποδίστρια, ως ελεγκτές δε διορίστηκαν οι Ι. Θεοτόκης, Γ. Καρακατζάνης, προύχοντας από τις Σπέτσες, Γ. Πλέσσας, ο οποίος είχε διατελέσει μέλος του Κεντρικού Εγκληματικού Δικαστηρίου και Μ. Μαργαρίτης, Ηπειρωτικής καταγωγής. Ως επικουρικό προσωπικό συστάθηκε ο κλάδος των λογιστών (πρώτης και δεύτερης τάξης), επιφορτισμένος με το έργο της επεξεργασίας των λογαριασμών, αφού ο Πρόεδρος συγχρόνως με την παράδοση του λογαριασμού σε έναν ελεγκτή, σημείωνε τον επεξεργαστή λογιστή, ο οποίος «όφειλε να τον επεξεργασθή άνευ άλλης τινός βοηθείας με όλην την ακρίβειαν και ευσεινηδότως, και να καταστρώση τακτικόν πρωτόκολλον περί των όσων απαντήση προσκομμάτων» (παρ. 33).
Οι λογιστές μπορούσαν να παρευρίσκονται στις συνεδριάσεις του Σώματος «ότε γίνεται συζήτησις περί προσκομμάτων, τα οποία απήντησαν εις τον επεξεργασθέντα παρ’ αυτών λογαριασμόν», αλλά κατά την εκδίκαση της υπόθεσης δεν είχαν αποφασιστική ψήφο (παρ. 8). Η συγκρότηση του Σώματος καθορίστηκε ευθέως από το ιδρυτικό διάταγμα, αφού «δια να προχωρήση εις απόφασιν το Συνέδριον, πρέπει να παρευρίσκονται 4 μέλη, εμπεριεχομένου του Προέδρου. Ισοψηφίας τυχούσης, ο Πρόεδρος έχει την νικώσαν» (παρ. 6).
Η σημαντική θέση του Επιτρόπου της Επικρατείας διαφαίνεται και από τη διάταξη που όριζε ότι «όσαι αποφάσεις γίνονται εν απουσία του επιτρόπου της επικρατείας ή του αντιπροσώπου του είναι άκυροι» (παρ. 46).
