ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
Νομολογία
Απόφαση 231/2024 Πέμπτο Τμήμα
Ανάκληση παράνομης συνταξιοδοτικής πράξης. Αυτεπάγγελτη αναπροσαρμογή σύνταξης στρατιωτικού συνταξιούχου. Αναλογικότητα. Επέμβαση στο δικαίωμα της περιουσίας κατ’ άρθρο 1 ΠΠΠ ΕΣΔΑ.
Ανάκληση παράνομης συνταξιοδοτικής πράξης. Αυτεπάγγελτη αναπροσαρμογή σύνταξης στρατιωτικού συνταξιούχου. Αναλογικότητα. Επέμβαση στο δικαίωμα της περιουσίας κατ’ άρθρο 1 ΠΠΠ ΕΣΔΑ. Εύλογος χρόνος εντός του οποίου η συνταξιοδοτική διοίκηση μπορεί να προσδώσει αναδρομική ισχύ στις ανακλητικές πράξεις.
Πράξεις αυτεπάγγελτης αναπροσαρμογής της σύνταξης στρατιωτικών συνταξιούχων. Η παράλειψη του συνταξιοδοτικού νομοθέτη να θέσει, στο πλαίσιο του άρθρου 66 παρ. 4 του Κ.Π.Σ.Σ., χρονικά όρια ως προς την ανάκληση τυχόν παράνομων συνταξιοδοτικών πράξεων θεραπεύεται με την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου μόνου του α.ν. 261/1968. Κατά τη στάθμιση πρέπει να διασφαλίζεται μια δίκαιη ισορροπία μεταξύ του σκοπού δημοσίου συμφέροντος που υπηρετείται με την ανάκληση παράνομης συνταξιοδοτικής πράξης και της προστασίας των δικαιωμάτων του θιγόμενου συνταξιούχου. Κατά το μέρος που τα οικονομικά αποτελέσματα των προσβαλλόμενων πράξεων ορίστηκε να επέλθουν αναδρομικά, από την ημερομηνία έναρξης πληρωμής της σύνταξης με τις ανακληθείσες πράξεις, τούτο υπερβαίνει τον εύλογο χρόνο, εντός του οποίου η διοίκηση μπορούσε να προσδώσει αναδρομική ισχύ στις ανακλητικές πράξεις, διότι οι εκκαλούντες τελούσαν σε καλή πίστη κατά την έκδοση των ανακληθεισών πράξεων, οι δε προσβαλλόμενες πράξεις εκδόθηκαν μετά από επανεκτίμηση γνωστών στη συνταξιοδοτική διοίκηση δεδομένων, ενώ ο μειωτικός ανακαθορισμός της σύνταξής τους αναδρομικά για χρονικό διάστημα περίπου 8 ετών και η συνακόλουθη αναζήτηση των ανωτέρω ποσών επιφέρουν δυσανάλογη μεταβολή της συνταξιοδοτικής τους κατάστασης για το χρονικό αυτό διάστημα και αντιβαίνουν στο άρθρο 1 του Π.Π.Π. της ΕΣΔΑ και στη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας. Δεκτές εν μέρει οι εφέσεις.Απόφαση 196/2024 Πέμπτο Τμήμα
Σύνταξη κατά μεταβίβαση σε χήρα αποβιώσαντος στρατιωτικού συνταξιούχου εφόσον ο αρχικός και ο εξ ανασυστάσεως γάμος αυτής και του θανόντος συζύγου της έχουν διαρκέσει συνολικά τουλάχιστον τρία έτη, χωρίς να απαιτείται να συντρέχει και η πρόσθετη προϋπόθεση της εξάμηνης χρονικής διάρκειας του ανασ
Σύνταξη κατά μεταβίβαση σε χήρα αποβιώσαντος στρατιωτικού συνταξιούχου εφόσον ο αρχικός και ο εξ ανασυστάσεως γάμος αυτής και του θανόντος συζύγου της έχουν διαρκέσει συνολικά τουλάχιστον τρία έτη, χωρίς να απαιτείται να συντρέχει και η πρόσθετη προϋπόθεση της εξάμηνης χρονικής διάρκειας του ανασυσταθέντος γάμου.
Έφεση κατά πράξης απορριπτικής αίτησης κανονισμού σύνταξης κατά μεταβίβαση σε χήρα αποβιώσαντος στρατιωτικού συνταξιούχου, με την αιτιολογία ότι ο θάνατος του συζύγου της επήλθε πριν την πάροδο τριών ετών από την τέλεση του γάμου τους. Για την κατά μεταβίβαση συνταξιοδότηση του επιζώντος συζύγου προϋποτίθεται η κατ’ ελάχιστον συνεχής πενταετής, και ήδη τριετής, διάρκεια του γάμου προ της επέλευσης του θανάτου. Ο κανόνας αυτός κάμπτεται, μεταξύ άλλων, σε περίπτωση ανασύστασης προϋφιστάμενου γάμου, όπου για τη συμπλήρωση της ελάχιστης απαιτούμενης τριετούς διάρκειας της έγγαμης συμβίωσης προσμετράται και ο εξ ανασυστάσεως γάμος που διήρκεσε τουλάχιστον ένα εξάμηνο. Κρίση ότι η προϋπόθεση της εξάμηνης αυτοτελούς διάρκειας του εξ ανασυστάσεως γάμου αντίκειται στην κατ΄ άρθρο 4 παρ. 1 του Συντάγματος αρχή της ισότητας, καθόσον, ούτε από τη γραμματική αλλ’ ούτε και από την τελολογική ερμηνεία της σχετικής διάταξης, προκύπτει αποχρών λόγος, ικανός να δικαιολογήσει την ουσιαστική διαφοροποίηση των κατηγοριών αυτών γάμων. Για την συνταξιοδότηση χήρας λόγω θανάτου του συζύγου της απαιτείται και αρκεί ο αρχικός και ο εξ ανασυστάσεως γάμος αυτής και του θανόντος συζύγου της να έχουν διαρκέσει συνολικά τουλάχιστον τρία έτη, ενώ δεν απαιτείται να συντρέχει και η πρόσθετη προϋπόθεση της εξάμηνης χρονικής διάρκειας του ανασυσταθέντος γάμου. Δεκτή η έφεση.Απόφαση 139/2024 Μείζων Ολομέλεια
(Λοιπές συμβάσεις)
(Λοιπές συμβάσεις)
Άρση αμφιβολίας επί ζητημάτων που ανέκυψαν κατά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου σύμβασης με τίτλο «Προμήθεια ηλεκτρικού ρεύματος μέσω διμερών συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας με χρηματικό διακανονισμό (Financial Virtual Corporate Power Purchase Agreement – PPA) και μεταβίβαση πιστοποιητικών». Έννοια του όρου «σύμβαση», κατ’ άρθρο 324 παρ. 1 του ν. 4700/2020, και συστηματική ένταξη αυτού στο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Ενόψει της διάταξης του άρθρου 325 παρ. 1 περ. γ΄ του ν. 4700/2020, οι συμβάσεις που αφορούν, άμεσα ή έμμεσα, σε «χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες σχετικές με την έκδοση, την αγορά, την πώληση ή τη μεταβίβαση τίτλων ή άλλων χρηματοπιστωτικών μέσων», η έννοια των οποίων οριοθετείται αντικειμενικά βάσει των διατάξεων των νόμων 3606/2007 και 4514/2018, εξαιρούνται από τον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ανεξαρτήτως του αν οι συμβάσεις αυτές υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής των ως άνω νόμων και ανεξαρτήτως της φύσης του προσώπου ή της οντότητας που παρέχει τις υπηρεσίες αυτές. Το ελεγχόμενο σχέδιο σύμβασης συνιστά, κατ’ ορθό νομικό χαρακτηρισμό, προεχόντως σύμβαση επί διαφοράς (contract for difference) επί ενέργειας και δη επί της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος. Ως τέτοιο δε, συνιστά χρηματοπιστωτικό μέσο κατά την έννοια των διατάξεων του ν. 4514/2018 και άρα, στο παρόν στάδιο εξέλιξης του δικαίου, εξαιρείται του προσυμβατικού ελέγχου. Αποφαινόμενη δε οριστικά επί του ελεγχόμενου σχεδίου σύμβασης, η Ολομέλεια κρίνει αυτό ως απαραδέκτως υποβληθέν. Αντίθετη μειοψηφία κατά τη γνώμη της οποίας α) η ελεγχόμενη σύμβαση, ως αποβλέπουσα στην προμήθεια αγαθού (ρεύματος), υπάγεται στον προσυμβατικό έλεγχο του ΣΤ΄ Κλιμακίου, χωρίς να ασκεί επιρροή ούτε ο τρόπος προσδιορισμού της τιμής της σύμβασης ούτε ότι εξ αντικειμένου δεν υφίσταται δυνατότητα φυσικής παράδοσης του αγαθού, β) ακόμα όμως και υπό την εκδοχή ότι αποτελεί, κατά το προέχον μέρος της, σύμβαση παροχής χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της εξαίρεσης του άρθρου 325 παρ. 1 περ. γ΄ του ν. 4700/2020, ως εκ της φύσης του φορέα με τον οποίο συνάπτεται.
- Κατηγορία:
- Προσυμβατικός έλεγχος
- Υπηρεσίες
Γνωμοδότηση Ειδική Συνεδρίαση 2η/2024 Ολομέλεια
Κατάργηση ειδικής εισφοράς επί των συντάξεων του Δημοσίου και των άλλων ασφαλιστικών φορέων" (ν. 3245/2004).
Κατάργηση ειδικής εισφοράς επί των συντάξεων του Δημοσίου και των άλλων ασφαλιστικών φορέων" (ν. 3245/2004).
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Πολιτικοί συνταξιούχοι
Γνωμοδότηση Ειδική Συνεδρίαση 1η/2024 Ολομέλεια
Σχέδιο νόμου για την αναπροσαρμογή συντάξεων του Δημοσίου - Ρύθμιση θεμάτων Κώδικα Συντάξεων Σιδηροδρομικών - Συντάξεις παθόντων από βίαιο συμβάν - Διατάξεις διαδοχικής ασφάλισης - Προϋποθέσεις συνταξιοδότησης διαζευγμένων - Θέματα συνταξιοδότησης εργαζομένων σε βαριές και ανθυγιεινές εργασί
Σχέδιο νόμου για την αναπροσαρμογή συντάξεων του Δημοσίου - Ρύθμιση θεμάτων Κώδικα Συντάξεων Σιδηροδρομικών - Συντάξεις παθόντων από βίαιο συμβάν - Διατάξεις διαδοχικής ασφάλισης - Προϋποθέσεις συνταξιοδότησης διαζευγμένων - Θέματα συνταξιοδότησης εργαζομένων σε βαριές και ανθυγιεινές εργασίες του Δημοσίου" (ν. 3234/2004).
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Πολιτικοί συνταξιούχοι
Απόφαση 1505/2023 Τέταρτο Τμήμα
Συνταξιούχοι βουλευτές. Ζήτημα συμβατότητας της διάταξης του άρθρου 13 του ν. 4387/2016, σύμφωνα με την οποία προβλέφθηκε μέχρι 31.12.2018 ανώτατο όριο καταβαλλόμενης σύνταξης ποσού 2.000 ευρώ, προς τις διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1, 4 παρ. 1 και 5 , 17 παρ. 1 και 25 παρ.
Συνταξιούχοι βουλευτές. Ζήτημα συμβατότητας της διάταξης του άρθρου 13 του ν. 4387/2016, σύμφωνα με την οποία προβλέφθηκε μέχρι 31.12.2018 ανώτατο όριο καταβαλλόμενης σύνταξης ποσού 2.000 ευρώ, προς τις διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1, 4 παρ. 1 και 5 , 17 παρ. 1 και 25 παρ. 1 και 4 του Συντάγματος και τις από αυτά απορρέουσες αρχές της ισότητας των πολιτών ενώπιον του νόμου- εν προκειμένω υπό την έννοια της διαφοροποιητικής ισότητας- και των δημοσίων βαρών, της ασφάλειας δικαίου, της προβλεψιμότητας, της προστατευόμενης εμπιστοσύνης καθώς και της αναλογικότητας. Υποβολή προδικαστικού ερωτήματος στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Πολιτικοί συνταξιούχοι
Απόφαση 1423/2023 Πέμπτο Τμήμα
Έφεση ενηλίκου και ανίκανου προς εργασία τέκνου αποβιώσαντος στρατιωτικού συνταξιούχου.
Έφεση ενηλίκου και ανίκανου προς εργασία τέκνου αποβιώσαντος στρατιωτικού συνταξιούχου. Απόρριψη αιτήματος για ακύρωση πράξης απορριπτικής αίτησής του που αφορά σε κανονισμό σε αυτό σύνταξης κατά μεταβίβαση, με την αιτιολογία ότι κατά το χρόνο θανάτου του πατέρα του ήταν διαζευγμένος και, επομένως, δεν θεμελιώνεται υπέρ αυτού δικαίωμα σύνταξης, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις της περ. β΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 31 του π.δ. 169/2007. Προϋπόθεση για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος από ορφανό άρρεν τέκνο στρατιωτικού συνταξιούχου, ανεξαρτήτως της ηλικίας στην οποία ευρίσκεται κατά το χρόνο επαγωγής του συνταξιοδοτικού του δικαιώματος, είναι η αγαμία, διότι σκοπός της ως άνω διάταξης είναι η παροχή προστασίας σε εκείνα μόνο τα ορφανά τέκνα που εξακολουθούν να διαμένουν στην πατρική οικογένεια χωρίς αυτονόμηση και ανεξαρτητοποίηση και τα οποία ο αποβιώσας συνταξιούχος πατέρας τους προστάτευε μέχρι το θάνατό του, στο πλαίσιο της φυσικής και ηθικής υποχρέωσης που έχουν οι γονείς προς τα τέκνα. Η αποσύνδεση από την πατρική οικογένεια δεν αίρεται από τη λύση του γάμου, με την οποία (λύση) το άτομο υπεισέρχεται αυτόματα στη νομική κατάσταση της διάζευξης, ώστε να αναβιώσουν συνταξιοδοτικά δικαιώματα, συνδεόμενα με την προηγούμενη κατάσταση της αγαμίας, υπό το καθεστώς της οποίας το άτομο τελούσε σε σχέση εξάρτησης και προστασίας από την πατρική οικογένεια. Συνεκτιμωμένου του προνοιακού χαρακτήρα της επίμαχης συνταξιοδοτικής παροχής και της συνακόλουθης ευρείας ευχέρειας που διαθέτει ο νομοθέτης κατά τη θέσπιση των προϋποθέσεων μεταβίβασης του συνταξιοδοτικού δικαιώματος, δεν θίγεται η αρχή της αναλογικότητας για το λόγο ότι οι προϋποθέσεις αυτές έχουν τεθεί κατά τρόπο γενικό, απρόσωπο και αντικειμενικό, συνάδουν με τον σκοπό, για τον οποίο τέθηκαν, χωρίς να είναι προδήλως ακατάλληλες ή απρόσφορες ή να υπερβαίνουν το αναγκαίο για την επίτευξη του εν λόγω σκοπού μέτρο.
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Αγωγή
Απόφαση 1333/2023 Ελάσσων Ολομέλεια
Καταλογισμός μέλους διοίκησης νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου στο οποίο διατίθενται δημόσιοι πόροι, καθόσον αυτό άσκησε ουσιαστικά καθήκοντα οικονομικής διαχείρισης (de facto υπόλογος). Προϋποθέσεις εφαρμογής νομιμοποιητικών διατάξεων. Τεκμήριο αθωότητας.
Καταλογισμός μέλους διοίκησης νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου στο οποίο διατίθενται δημόσιοι πόροι, καθόσον αυτό άσκησε ουσιαστικά καθήκοντα οικονομικής διαχείρισης (de facto υπόλογος). Προϋποθέσεις εφαρμογής νομιμοποιητικών διατάξεων. Τεκμήριο αθωότητας. Δέσμευση από αμετάκλητη απόφαση ποινικού δικαστηρίου εφόσον το τελευταίο έχει προβεί σε εκτίμηση σχετικά με την ουσία της υπόθεσης, δηλαδή την τέλεση ή μη της παράβασης και όχι σε περίπτωση οριστικής παύσης ποινικής δίωξης λόγω παραγραφής. Μείωση του καταλογιζόμενου ποσού κατ’ εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας. Εφαρμογή της αρχής αυτής και σε δεύτερο επίπεδο σε περίπτωση κληρονόμου του αρχικώς καταλογισθέντος προσώπου.
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Αγωγή
Απόφαση 1226/2023 Πέμπτο Τμήμα
Σύνταξη κατά μεταβίβαση σε διαζευγμένη σύζυγο αποβιώσαντος στρατιωτικού συνταξιούχου εφόσον ο αποβιώσας πρώην σύζυγος, κατά τον χρόνο του θανάτου του, είχε αναλάβει έναντι της πρώην συζύγου του νομική υποχρέωση καταβολής διατροφής. Αναλογικότητα της επίμαχης προϋπόθεσης. Βάρος απόδειξης.
Σύνταξη κατά μεταβίβαση σε διαζευγμένη σύζυγο αποβιώσαντος στρατιωτικού συνταξιούχου εφόσον ο αποβιώσας πρώην σύζυγος, κατά τον χρόνο του θανάτου του, είχε αναλάβει έναντι της πρώην συζύγου του νομική υποχρέωση καταβολής διατροφής. Αναλογικότητα της επίμαχης προϋπόθεσης. Βάρος απόδειξης. Προθεσμία έφεσης.
Έφεση κατά πράξης απορριπτικής αίτησης κανονισμού σύνταξης κατά μεταβίβαση σε διαζευγμένη σύζυγο αποβιώσαντος στρατιωτικού συνταξιούχου. Θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος σε πρώην συζύγους θανόντων πολιτικών ή στρατιωτικών υπαλλήλων ή συνταξιούχων του Δημοσίου, εφόσον, μεταξύ άλλων, ο αποβιώσας πρώην σύζυγος, κατά τον χρόνο του θανάτου του, είχε αναλάβει έναντι του πρώην συζύγου του νομική υποχρέωση καταβολής διατροφής, καθορισμένης είτε με δικαστική απόφαση είτε με σύμβαση, γραπτή ή προφορική. Τέτοια σύμβαση μπορεί να συναφθεί και προφορικά, πρέπει, όμως, να αποδεικνύεται από τον αιτούντα τη χορήγηση σύνταξης και φέροντα το βάρος απόδειξης δικαιούχο πρώην σύζυγο με κάθε πρόσφορο αποδεικτικό μέσο. Δεν αρκεί να εκκρεμεί ενώπιον των αρμοδίων δικαστηρίων αίτηση για την επιδίκαση διατροφής, έστω και εάν δεν έχει εισέτι εκδοθεί η σχετική, δικαστική απόφαση, καθόσον, σύμφωνα με την αρχή της στενής ερμηνείας των συνταξιοδοτικών διατάξεων, δεν επιτρέπεται διασταλτική ερμηνεία, ώστε να καθίστανται ευνοϊκότερες οι προϋποθέσεις χορήγησης ορισμένης συνταξιοδοτικής παροχής. Ενόψει του προνοιακού χαρακτήρα της ένδικης συνταξιοδοτικής παροχής, η θέσπιση της επίμαχης προϋπόθεσης για τη θεμελίωση του δικαιώματος της διαζευγμένης συζύγου στη σύνταξη του αποβιώσαντος πρώην συζύγου της δεν αντίκειται στη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας. Απορρίπτει έφεση και παρέμβαση.Απόφαση 1102/2023 Τέταρτο Τμήμα
Συνταξιούχοι βουλευτές. Υποβολή προδικαστικού ερωτήματος στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Ζήτημα της συμβατότητας προς τις διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1, 4 παρ. 1 και 5 , 17 παρ. 1 και 25 παρ.
Συνταξιούχοι βουλευτές. Υποβολή προδικαστικού ερωτήματος στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Ζήτημα της συμβατότητας προς τις διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1, 4 παρ. 1 και 5 , 17 παρ. 1 και 25 παρ. 1 και 4 του Συντάγματος και τις από αυτά απορρέουσες αρχές της ισότητας των πολιτών ενώπιον του νόμου- εν προκειμένω υπό την έννοια της διαφοροποιητικής ισότητας- και των δημοσίων βαρών, της ασφάλειας δικαίου, της προβλεψιμότητας, της προστατευόμενης εμπιστοσύνης της αναλογικότητας (i) της περ. θ της Υποπαραγράφου Β1 της Παραγράφου Β του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012 (περικοπή των βουλευτικών συντάξεων, σε ποσοστό 20% σε περίπτωση συρροής έτερης κύριας σύνταξης και σε ποσοστό 30% εφόσον ο δικαιούχος λαμβάνει και τρίτη σύνταξη) ,και (ii) της ενσωμάτωσης, ως αριθμητικού μεγέθους, της περικοπής της Υποπαραγράφου Β3 της Παραγράφου Β του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012 στη βάση υπολογισμού των βουλευτικών συντάξεων για το χρονικό διάστημα από 12.5.2016, ήτοι από τη σύσταση του ΕΦΚΑ (ήδη e-ΕΦΚΑ), και έως 31.12.2018 κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 14 παρ. 2α του ν. 4387/2016.
- Κατηγορία:
- Συνταξιοδοτικές διαφορές
- Πολιτικοί συνταξιούχοι
